Po pracy zaczyna się drugi etat. Już niemal co 4. Polak opiekuje się starszym bliskim

Dla tysięcy Polaków dzień pracy nie kończy się po wyjściu z biura. Po godzinach zaczyna się kolejny obowiązek – organizowanie wizyt lekarskich rodziców, robienie zakupów, załatwianie formalności, odbieranie telefonów i pozostawanie w ciągłej gotowości na wypadek nagłego pogorszenia stanu zdrowia bliskiej osoby. Najnowsze badanie SW Research pokazuje, że z taką codziennością mierzy się już ponad jedna piąta Polaków. Eksperci wskazują, że zjawisko określane mianem sandwich generation przestaje być wyjątkiem, a staje się jednym z najważniejszych wyzwań starzejącego się społeczeństwa.

Opieka nad starszymi bliskimi staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnych rodzin. Z badania przeprowadzonego przez SW Research na zlecenie Fundacji Święty Mikołaj dla Seniora wynika, że 22,1 proc. Polaków ma dziś pod opieką lub regularnie pomaga osobie starszej. To niemal tyle samo, ile wynosi odsetek osób opiekujących się dziećmi, który w badaniu osiągnął 23,3 proc.

Badanie pokazuje również, że pomoc osobom starszym bardzo często nie ma charakteru okazjonalnego. 44,4 proc. respondentów wspiera seniorów codziennie lub prawie codziennie, natomiast kolejne 39 proc. robi to kilka razy w tygodniu. Oznacza to, że dla wielu osób obowiązki związane z opieką stały się stałym elementem codziennego życia.

Jednocześnie wyniki pokazują, że opieka nad seniorami nie jest wyłącznie domeną kobiet. Z danych wynika, że kobiety i mężczyźni angażują się w pomoc starszym bliskim niemal równie często.

Eksperci zwracają uwagę, że za przedstawionymi liczbami stoją głębokie zmiany demograficzne i społeczne. Społeczeństwo się starzeje, rodzicielstwo coraz częściej odkładane jest na późniejsze lata życia, a wiele osób jednocześnie wychowuje dzieci i wspiera starzejących się rodziców.

Do tych zmian odniosła się Roksana Góral, prezeska Fundacji Święty Mikołaj dla Seniora, wskazując, że zjawisko przestaje być jedynie terminem znanym z opracowań naukowych.

Jak pokazują wyniki badania, osoby należące do tzw. sandwich generation próbują każdego dnia godzić obowiązki zawodowe z wychowywaniem dzieci oraz opieką nad rodzicami lub innymi starszymi członkami rodziny. W praktyce oznacza to konieczność organizowania wizyt lekarskich, robienia zakupów, załatwiania formalności, zapewniania transportu czy pozostawania w stałej gotowości na sytuacje wymagające natychmiastowej reakcji.

Autorzy materiału zwracają uwagę, że opieka nad osobami starszymi wiąże się nie tylko z wyzwaniami organizacyjnymi, ale także z kosztami emocjonalnymi zarówno dla seniorów, jak i ich bliskich.

Przywołane dane pokazują, że 40 proc. osób powyżej 60. roku życia w Polsce zmaga się z głęboką samotnością, co czwarty senior czuje się zapomniany i opuszczony, natomiast jedna piąta spełnia kryteria depresji.

Jednocześnie skutki odczuwają także osoby sprawujące opiekę. Badanie pokazuje, że niemal co trzecia osoba pomagająca seniorowi odczuwa większe zmęczenie, co czwarta ma mniej czasu na odpoczynek, a blisko 28 proc. rezygnuje z części swoich planów lub aktywności właśnie z powodu obowiązków opiekuńczych.

Dane pokazują więc, że opieka nad starszymi bliskimi coraz częściej wpływa na organizację życia rodzinnego, możliwości odpoczynku oraz zachowanie równowagi między życiem zawodowym i prywatnym.

Autorzy materiału podkreślają, że problem wymaga nie tylko większej społecznej świadomości, ale również praktycznych rozwiązań wspierających osoby łączące pracę zawodową z opieką nad seniorami.

W tym kontekście wspomniano o projekcie #GenerationTogether, którego celem jest zwrócenie uwagi na wyzwania wynikające ze starzenia się społeczeństwa oraz wzmacnianie relacji międzypokoleniowych.

Projekt zakłada dwa główne kierunki działań. Pierwszym jest wsparcie edukacyjne dla pracowników, obejmujące uporządkowanie wiedzy dotyczącej systemu opieki, dostępnych form dofinansowania oraz psychologii starości. Zgodnie z opisem projektu ma to pomagać w ograniczaniu stresu oraz zmniejszaniu absencji w pracy. Drugim elementem jest wolontariat pracowniczy polegający na bezpośrednich spotkaniach z seniorami i wspólnym spędzaniu czasu w placówkach opiekuńczych.

Jak podkreślają autorzy materiału, celem takich działań jest nie tylko organizacja pomocy, ale także budowanie więzi międzypokoleniowych i ograniczanie samotności osób starszych poprzez obecność, rozmowę oraz wspólne aktywności.

Przedstawione dane pokazują, że opieka nad osobami starszymi przestaje być problemem pojedynczych rodzin. Coraz częściej staje się jednym z kluczowych wyzwań wynikających ze zmian demograficznych zachodzących w Polsce.

Badanie SW Research przeprowadzono metodą CAWI 22–24 czerwca 2026 r. na próbie 810 osób na zlecenie Fundacji Święty Mikołaj dla Seniora. Wyniki wskazują, że obowiązki opiekuńcze dotyczą już ponad jednej piątej dorosłych Polaków, a dla znacznej części z nich są codziennym elementem życia. Jednocześnie dane dotyczące samotności i depresji wśród osób starszych pokazują, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa znaczenie wsparcia rodzinnego i społecznego będzie systematycznie rosło.

Źródło: Fundacja św. Mikołaja/MH