Jak bezpiecznie podróżować latem? Prof. Anna Moniuszko-Malinowska radzi, jak unikać zakażeń

Prof. dr hab. Anna Moniuszko-Malinowska: Wszystko zależy od charakteru podróży — czy mówimy o wyjazdach lokalnych, czy zagranicznych. Z perspektywy naszych realiów, czyli chorób przenoszonych przez kleszcze, najistotniejsze wydaje się właśnie kleszczowe zapalenie mózgu, które występuje głównie w Europie Środkowej, Północnej i Azji.

Reklama

Na szczęście dostępna jest skuteczna profilaktyka w postaci szczepionki, dzięki czemu można się zabezpieczyć jeszcze przed wyjazdem. Do dyspozycji mamy zarówno schematy standardowe, jak i przyspieszone — jeśli ktoś zgłasza się do nas  chwilę przed wyjazdem, możemy zastosować ten drugi. Kleszczowe zapalenie mózgu to więc pierwsza i prawdopodobnie najpoważniejsza choroba z grupy tych przenoszonych przez kleszcze.

Drugą chorobą jest borelioza. Niestety, wciąż nie dysponujemy szczepionką przeciwko boreliozie, choć prace nad nią są już bardzo zaawansowane — obecnie trwają badania kliniczne trzeciej fazy, więc prawdopodobnie w ciągu roku lub dwóch trafi ona na rynek. Do tego czasu stosujemy repelenty i tzw. profilaktykę nieswoistą: dokładne oglądanie ciała po spacerach — nie tylko w lasach, ale również w parkach miejskich czy po pracy w przydomowych ogródkach. Zaleca się również noszenie długich spodni, wsuwanie nogawek w skarpetki oraz zakrywanie rąk — czyli klasyczne metody ochrony przed kleszczami.

Reklama

Warto również pamiętać o innych chorobach przenoszonych przez kleszcze, takich jak anaplazmoza, tularemia czy babeszjoza. Choć mówi się o nich rzadziej, należy mieć świadomość, że kleszcze są wektorem nie tylko boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów trzeba uwzględnić pełny kontekst medyczny i dokładny wywiad.

A.M.M.: W przypadku podróży do krajów tropikalnych zagrożeń jest znacznie więcej. W zależności od miejsca docelowego jesteśmy narażeni na różne patogeny. Mówiąc o tropikach, mamy na myśli głównie kraje półkuli południowej — Amerykę Południową, Afrykę i Azję Południowo-Wschodnią.

Reklama

Wśród najczęstszych chorób, które mogą tam wystąpić, znajdują się: biegunka podróżnych, malaria, wirusowe zapalenie wątroby typu A, żółta gorączka, cholera, dur brzuszny,  tężec, błonica, krztusiec, polio, zakażenia meningokokowe, wścieklizna, japońskie zapalenie mózgu, a także wspomniane wcześniej kleszczowe zapalenie mózgu.

Na większość z tych chorób dostępne są szczepienia. Niestety, nadal nie mamy szczepionki przeciwko malarii dla podróżników, dlatego w jej przypadku stosujemy profilaktykę farmakologiczną — w postaci tabletek.

Reklama

A.M.M.: Często pojawiają się bardzo atrakcyjne cenowo oferty wyjazdów, ale problem polega na tym, że mamy wtedy bardzo mało czasu na przygotowanie. Dlatego zawsze rekomendujemy zgłoszenie się do lekarza medycyny morskiej i tropikalnej na 6–8 tygodni przed planowanym wyjazdem. Chodzi o to, by zdobyć odpowiednią wiedzę, dowiedzieć się, jakie zagrożenia występują w danym rejonie, i dobrze się przygotować – tak, aby podróż, która ma być spełnieniem marzeń i czasem relaksu, nie zamieniła się w koszmar.

W naszych poradniach prowadzimy z pacjentami rozmowy profilaktyczne, przygotowując ich do wyjazdu. Dlatego warto wcześniej zapoznać się z informacjami o miejscu, do którego się wybieramy, zidentyfikować zagrożenia, które mogą tam wystąpić, i skonsultować się z lekarzem zajmującym się medycyną podróży. To on dobierze odpowiednie działania profilaktyczne i pomoże bezpiecznie zaplanować wyjazd. Należy pamiętać, że rozmawiamy nie tylko o chorobach zakaźnych, ale o kompleksowym podejściu do profilaktyki różnych zdarzeń.

Reklama

A.M.M.: Przede wszystkim — repelenty. I tu bardzo ważna uwaga: samo posiadanie repelentu w torebce nie wystarczy. Trzeba go używać. Bo co często słyszymy po podróży? „Stosował(a) pan/pani repelent?” – „Nie, ale miałam go w torbie”. To niby proste rzeczy, ale warto o nich przypominać.

Kolejna sprawa to profilaktyka  przeciwzakrzepowa — szczególnie przy długich lotach. W takich przypadkach stosujemy środki przeciwzakrzepowe, by zmniejszyć ryzyko zakrzepicy. Ważna jest ochrona przeciwsłoneczna.  Trzeba też uważać na ryzykowne zachowania, takie jak spożywanie żywności i napojów od ulicznych sprzedawców.  Bardzo ważna jest chemioprofilaktyka malarii — jeśli wybieramy się do regionów, gdzie malaria występuje, konieczne jest stosowanie  profilaktyki farmakologicznej.

Reklama

Nie zapominajmy o ryzyku urazów, które – choć rzadziej omawiane – są bardzo częste podczas podróży do krajów tropikalnych. Dotyczy to różnych aktywności: nurkowania, wspinaczki, eksploracji jaskiń, raftingu, surfingu czy wypraw na safari. Każda z tych form aktywności może wiązać się z zagrożeniami.