Seniorzy z chorobami otępiennymi zostali sami? RPO apeluje o pilne zmiany w systemie opieki

Seniorzy z niepełnosprawnościami poznawczymi, w tym osoby z chorobą Alzheimera i innymi formami otępienia, wciąż nie mają zapewnionego jednolitego systemu wsparcia. Na problem zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek, który zaapelował do Ministerstwa Zdrowia o kompleksowe działania. Zdaniem RPO zarówno chorzy, jak i ich opiekunowie zbyt często są pozostawieni bez odpowiedniej pomocy i wsparcia.

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia z apelem dotyczącym poprawy sytuacji osób starszych cierpiących na zaburzenia poznawcze. Chodzi przede wszystkim o seniorów zmagających się z chorobą Alzheimera oraz innymi schorzeniami prowadzącymi do otępienia.

Według RPO obecny system nie zapewnia wszystkim chorym równych szans na dostęp do diagnostyki, leczenia i opieki. W praktyce wiele zależy od miejsca zamieszkania pacjenta oraz lokalnej dostępności świadczeń.

Jak podkreślił Marcin Wiącek, zakres pomocy otrzymywanej przez pacjentów jest dziś bardzo zróżnicowany. Znaczenie mają m.in. zaangażowanie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, aktywność samorządów oraz działalność organizacji pozarządowych.

RPO zwrócił uwagę, że w Polsce nadal brakuje spójnych i gwarantowanych rozwiązań dla osób z niepełnosprawnością poznawczą. W efekcie wielu chorych i ich rodzin musi samodzielnie szukać pomocy.

W swoim stanowisku RPO przypomniał, że przygotowano Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030, który został przyjęty 11 grudnia 2025 r.

Samo przyjęcie programu nie oznacza jednak automatycznego wdrożenia zmian. Konieczne są dalsze działania organizacyjne, legislacyjne i analityczne, które pozwolą przełożyć założenia dokumentu na konkretne rozwiązania dla pacjentów.

Zdaniem RPO szczególną uwagę należy poświęcić kilku kluczowym obszarom. Chodzi przede wszystkim o:

• profilaktykę chorób otępiennych,
• poprawę dostępu do wczesnej diagnostyki,
• zwiększenie dostępności leczenia,
• rozwój opieki na każdym etapie choroby,
• wsparcie rodzin i opiekunów,
• monitorowanie danych dotyczących zachorowań,
• podnoszenie świadomości społecznej.

Jak zaznaczył Marcin Wiącek: 

Od 1 października 2025 r. działa także specjalna infolinia dla osób z chorobą Alzheimera oraz ich bliskich. Numer 800-201-801 został uruchomiony przez Rzecznika Praw Pacjenta we współpracy ze stowarzyszeniem Alzheimer Polska.

„Helpline” zapewnia wsparcie informacyjne oraz pomoc w codziennych problemach związanych z opieką nad osobą chorą. Z pomocy mogą korzystać zarówno pacjenci, jak i ich opiekunowie.

Eksperci od lat wskazują, że starzenie się społeczeństwa sprawi, iż liczba osób cierpiących na choroby otępienne będzie rosła. Oznacza to większe wyzwania dla systemu ochrony zdrowia, opieki społecznej oraz rodzin zajmujących się bliskimi.

Dlatego coraz częściej podkreśla się potrzebę stworzenia stabilnego i przewidywalnego systemu wsparcia, który nie będzie uzależniony od miejsca zamieszkania czy lokalnych inicjatyw. Zdaniem RPO właśnie takie rozwiązania powinny stać się jednym z priorytetów polityki zdrowotnej państwa.