20 proc. osób z HIV w Polsce może nie wiedzieć o zakażeniu. „Życie z HIV może być zupełnie normalne”

Życie z HIV nie musi oznaczać rezygnacji z planów, rodzicielstwa, pracy czy aktywności zawodowej. Współczesna medycyna sprawiła, że zakażenie HIV stało się chorobą przewlekłą, którą można skutecznie kontrolować. Największym problemem pozostają dziś nie możliwości leczenia, ale późne wykrywanie zakażeń, niewystarczająca wiedza społeczna oraz utrwalone od dekad stereotypy. Właśnie w środku sezonu urlopowego, a nie tylko przy okazji Światowego Dnia AIDS, ruszyła kampania edukacyjna „Pozytywnie też znaczy dobrze”, której celem jest pokazanie, jak naprawdę wygląda współczesne życie z HIV.

Przez wiele lat zakażenie HIV kojarzyło się z ciężką chorobą i niepewną przyszłością. Tymczasem współczesne leczenie całkowicie zmieniło rokowanie pacjentów. Osoby, które znają swój status serologiczny, pozostają pod opieką specjalistów i regularnie przyjmują leki przeciw HIV, mogą prowadzić długie, aktywne życie, zakładać rodziny, podróżować, pracować oraz realizować swoje plany.

Jednym z bohaterów kampanii „Pozytywnie też znaczy dobrze” jest Grzegorz, który podkreśla, że kluczem do normalnego funkcjonowania są trzy podstawowe warunki.

To właśnie dzięki nowoczesnej terapii możliwe jest osiągnięcie tzw. niewykrywalnej wiremii, czyli sytuacji, w której wirus nie namnaża się do poziomu wykrywalnego w badaniach laboratoryjnych.

Znaczenie współczesnych terapii wyjaśnia dr n. med. Iwona Cielniak, specjalistka chorób zakaźnych z Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w Warszawie. Ekspertka przypomina, że skuteczne leczenie nie tylko chroni zdrowie pacjenta, ale ma również ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego.

Jak podkreśla specjalistka, obecnie dostępne leczenie pozwala obniżyć poziom wirusa do wartości niewykrywalnych. Oznacza to realizację zasady N=N (niewykrywalny = niezakaźny). Osoba skutecznie leczona i utrzymująca niewykrywalną wiremię nie przenosi zakażenia HIV na partnerów seksualnych.

Ekspertka przypomina również, że w Polsce leczenie przeciw HIV jest bezpłatne. Terapia może być dopasowana do potrzeb chorego i najczęściej polega na przyjmowaniu jednej tabletki dziennie lub stosowaniu długo działających zastrzyków podawanych kilka razy w roku.

Jednym z najbardziej utrwalonych mitów jest przekonanie, że osoby żyjące z HIV nie mogą planować rodziny. Bohaterowie kampanii pokazują jednak, że współczesna medycyna pozwala bezpiecznie realizować marzenia o rodzicielstwie.

Magdalena Glewicz, jedna z bohaterek kampanii i mama dwójki dzieci, opowiada o własnym doświadczeniu.

Jej historia pokazuje, że odpowiednio prowadzone leczenie pozwala osobom żyjącym z HIV realizować plany rodzinne i prowadzić życie nieodbiegające od życia osób niezakażonych.

Choć możliwości terapeutyczne zmieniły się diametralnie, społeczne postrzeganie HIV wciąż często opiera się na wiedzy sprzed kilkudziesięciu lat.

Potwierdzają to wyniki międzynarodowego badania Positive Perspectives, z którego wynika, że o jakości życia po diagnozie w dużej mierze decydują nie tylko kwestie medyczne, lecz także poziom społecznej akceptacji, dostęp do rzetelnej wiedzy oraz możliwość otwartego mówienia o zakażeniu.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące Polski. Jak wskazują autorzy badania, 100 proc. ankietowanych osób żyjących z HIV deklarowało, że nie czuje się komfortowo, ujawniając innym swój status serologiczny.

Jednym z powodów utrzymywania się stygmatyzacji są mity, które mimo rozwoju wiedzy medycznej nadal funkcjonują w społeczeństwie. Eksperci podkreślają, że wiele z nich nie ma żadnego potwierdzenia naukowego i może prowadzić zarówno do wykluczania osób żyjących z HIV, jak i do fałszywego poczucia bezpieczeństwa u tych, którzy są przekonani, że zakażenie dotyczy wyłącznie określonych grup.

Do najczęściej powtarzanych nieprawdziwych przekonań należy mit, że HIV przenosi się drogą kropelkową, np. przez ślinę podczas rozmowy, kichania czy kaszlu. Tymczasem, zgodnie z aktualnymi informacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), HIV nie można zakazić się drogą kropelkową. Do zakażenia dochodzi wyłącznie trzema drogami: poprzez kontakt krwi z krwią, podczas niezabezpieczonych kontaktów seksualnych oraz drogą wertykalną – z matki na dziecko w czasie ciąży, porodu lub karmienia piersią.

Równie często pojawia się przekonanie, że korzystanie ze wspólnej toalety stwarza ryzyko zakażenia HIV. To również nieprawda. Jak podkreślają amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC), korzystanie z tej samej toalety jest całkowicie bezpieczne i nie stanowi drogi przeniesienia wirusa HIV. Wirus nie rozprzestrzenia się także poprzez codzienne kontakty, takie jak wspólne przebywanie w jednym pomieszczeniu, podawanie ręki czy używanie tych samych przedmiotów codziennego użytku.

O konsekwencjach społecznego wykluczenia mówi dr n. społ. Bogna Szymańska-Kotwica, psycholog pracująca z osobami żyjącymi z HIV.

Eksperci zwracają uwagę, że jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje zbyt późne wykrywanie zakażeń.

Grzegorz Jezierski, osoba żyjąca z HIV i wolontariusz Buddy Polska, przypomina, że wielu Polaków nadal uważa HIV za problem dotyczący wyłącznie innych osób.

Według ekspertów właśnie osoby nieświadome zakażenia stanowią największe wyzwanie z punktu widzenia zdrowia publicznego. Nie mając postawionej diagnozy, mogą nieświadomie przekazywać wirusa kolejnym partnerom seksualnym.

Dr Iwona Cielniak podkreśla, że szybkie rozpoznanie zakażenia i natychmiastowe rozpoczęcie terapii mają znaczenie zarówno dla pojedynczego pacjenta, jak i dla ograniczenia epidemii.

Rosnąca liczba nowych zakażeń oddala realizację strategii UNAIDS „95-95-95”, zgodnie z którą do 2030 roku 95 proc. osób żyjących z HIV powinno znać swój status serologiczny, 95 proc. zdiagnozowanych powinno otrzymywać leczenie, a 95 proc. leczonych powinno osiągnąć niewykrywalną wiremię.

Twórcy kampanii zwracają uwagę, że rozmowa o HIV nie powinna odbywać się wyłącznie 1 grudnia, podczas Światowego Dnia AIDS. Właśnie dlatego działania edukacyjne rozpoczęto w środku sezonu urlopowego – w czasie, kiedy temat profilaktyki zdrowia seksualnego jest szczególnie aktualny.

Kampania „Pozytywnie też znaczy dobrze” została przygotowana przez GSK we współpracy ze specjalistami leczenia HIV, psychologiem oraz osobami żyjącymi z HIV. Jej celem jest przeciwdziałanie stygmatyzacji, zwiększanie wiedzy społeczeństwa oraz wspieranie osób po diagnozie poprzez prezentowanie autentycznych historii ludzi żyjących z wirusem. W materiale kampanii głos oddano samym pacjentom, którzy opowiadają o codzienności, rodzinie, pracy i życiu po rozpoznaniu zakażenia.

Jak podkreśla dr Bogna Szymańska-Kotwica, bez zmiany społecznego podejścia trudno będzie ograniczyć epidemię HIV.