152 organizacje pacjentów do premiera: „Pacjenci nie oczekują przywilejów, lecz bezpieczeństwa zdrowotnego”

„Czy otrzymam diagnostykę? Czy leczenie będzie kontynuowane? Czy kolejka nie okaże się dłuższa niż czas, którym dysponuję?” – takie pytania, jak podkreślają organizacje pacjentów, coraz częściej zadają sobie chorzy w Polsce. W apelu skierowanym do premiera Donalda Tuska 152 organizacje pacjenckie ostrzegają, że system ochrony zdrowia znalazł się w punkcie, którego nie da się naprawić doraźnymi działaniami. Wzywają rząd do przedstawienia planu zapewnienia stabilnego finansowania NFZ i traktowania zdrowia jako strategicznego elementu bezpieczeństwa państwa, równie ważnego jak bezpieczeństwo energetyczne, ekonomiczne czy społeczne.

Prezydium Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta skierowało do Prezesa Rady Ministrów apel o przywrócenie stabilności systemu ochrony zdrowia. Dokument podpisały 152 organizacje reprezentujące osoby żyjące z chorobami kardiologicznymi, onkologicznymi, neurologicznymi, hematologicznymi, autoimmunologicznymi, psychicznymi, rzadkimi i wieloma innymi schorzeniami.

Autorzy apelu podkreślają, że nie jest to reakcja na pojedynczą decyzję administracyjną, lecz odpowiedź na narastające problemy systemowe. Ich zdaniem pacjenci coraz częściej obawiają się nie tylko wydłużających się kolejek, ale również ciągłości terapii i dostępności świadczeń.

W apelu znalazło się jedno z najmocniejszych stwierdzeń dotyczących obecnej sytuacji polskiej ochrony zdrowia:

Zdaniem sygnatariuszy sytuacja osiągnęła poziom, którego nie można już rozwiązać doraźnymi przesunięciami środków czy kolejnymi działaniami kryzysowymi.

Jednym z najważniejszych postulatów apelu jest uznanie zdrowia za strategiczny element bezpieczeństwa państwa.

Autorzy dokumentu zwracają uwagę, że bezpieczeństwo zdrowotne powinno być traktowane na równi z bezpieczeństwem energetycznym, ekonomicznym i społecznym. W ich ocenie problemy ochrony zdrowia mają charakter ponadresortowy i wymagają zaangażowania całego rządu.

Pacjenci podkreślają, że Ministerstwo Zdrowia nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać wszystkich narastających od lat problemów systemowych.

Jednocześnie organizacje deklarują gotowość do współtworzenia zmian.

W apelu zwrócono uwagę na proces starzenia się społeczeństwa i rosnącą liczbę osób żyjących z chorobami przewlekłymi. Oznacza to systematyczny wzrost zapotrzebowania na świadczenia zdrowotne w kolejnych latach.

Zdaniem organizacji pacjentów właśnie dlatego konieczne jest długoterminowe planowanie oraz stworzenie stabilnych źródeł finansowania ochrony zdrowia.

Autorzy dokumentu nie oczekują prostych rozwiązań, ale jasnego kierunku zmian.

Szczególnie mocnym elementem apelu są dane międzynarodowe pokazujące pozycję Polski na tle innych państw rozwiniętych.

Organizacje pacjentów przywołują dane OECD, zgodnie z którymi publiczne wydatki na ochronę zdrowia w Polsce w 2024 roku wyniosły 6,3 proc. PKB. Średnia dla 38 państw OECD wynosiła natomiast 7,1 proc. PKB.

Jeszcze większe różnice dotyczą profilaktyki zdrowotnej. Polska przeznacza na działania profilaktyczne jedynie 1,7 proc. wszystkich wydatków zdrowotnych, podczas gdy średnia OECD wynosi 3,4 proc.

Konsekwencje niedostatecznych inwestycji są widoczne również w zakresie badań przesiewowych. Według danych przytoczonych w apelu udział kobiet objętych badaniami przesiewowymi raka piersi wynosi w Polsce 37 proc., podczas gdy średnia OECD sięga 55 proc.

Organizacje podkreślają, że za tymi statystykami kryją się konkretne konsekwencje zdrowotne dla pacjentów:

Autorzy apelu zwracają uwagę na sygnały płynące bezpośrednio z systemu ochrony zdrowia. Wśród najważniejszych problemów wymieniają narastającą niepewność finansowania, brak przewidywalności decyzji oraz wydłużające się kolejki poza ścieżkami priorytetowymi.

Zdaniem organizacji pacjentów reformowanie systemu nie może odbywać się kosztem poczucia bezpieczeństwa chorych.

Sygnatariusze wskazują również, że zdrowie nie może być postrzegane wyłącznie jako koszt dla budżetu państwa.

Apel zawiera pięć kluczowych postulatów.

Pierwszym jest niezwłoczne rozpoczęcie prac nad przywróceniem stabilności systemu ochrony zdrowia.

Drugim – przedstawienie wieloletniego planu zapewnienia trwałego bezpieczeństwa finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Trzecim – prowadzenie reform w oparciu o analizę efektywności systemu, ograniczanie marnotrawstwa oraz inwestowanie w obszary przynoszące największe korzyści zdrowotne, a nie poprzez ograniczanie świadczeń.

Czwartym postulatem jest publiczne przedstawienie ścieżki zwiększania nakładów na zdrowie i profilaktykę w sposób odporny na krótkoterminowe zmiany polityczne.

Piątym zaś włączenie reprezentatywnych organizacji pacjentów do procesu projektowania i wdrażania reform.

Według sygnatariuszy zdrowie należy traktować jako inwestycję przynoszącą wymierne korzyści społeczne i gospodarcze.

Ochrona zdrowia jest również inwestycją w rozwój społeczny i gospodarczy Państwa. Zdrowi obywatele dłużej pozostają aktywni zawodowo, wymagają mniejszych świadczeń społecznych i przyczyniają się do wzrostu gospodarczego.

Po przekazaniu dokumentu do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów organizacje otrzymały informację, że apel został skierowany do Ministerstwa Zdrowia.

Zdaniem przedstawicieli pacjentów taka reakcja nie odpowiada randze problemów przedstawionych w piśmie.

Komentując decyzję KPRM, Joanna Frątczak-Kazana, wicedyrektorka Onkofundacji Alivia i członkini Prezydium Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta z ramienia Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, podkreśliła, że apel dotyczy zagadnień strategicznych dla państwa, a nie wyłącznie kompetencji jednego ministerstwa.

Autorzy apelu podkreślają, że są gotowi uczestniczyć nawet w trudnych rozmowach dotyczących reform systemu ochrony zdrowia. Ich zdaniem największym zagrożeniem jest jednak brak decyzji i dalsze pogłębianie niepewności.

Na zakończenie dokumentu znalazł się apel podsumowujący oczekiwania milionów pacjentów.

Apel został podpisany przez 152 organizacje pacjenckie działające w obszarze onkologii, kardiologii, neurologii, diabetologii, chorób rzadkich, zdrowia psychicznego, chorób autoimmunologicznych, pulmonologii, hematologii oraz wielu innych dziedzin medycyny. To jeden z największych wspólnych głosów środowiska pacjenckiego w ostatnich latach dotyczących bezpieczeństwa zdrowotnego i przyszłości finansowania polskiej ochrony zdrowia.