Fotostarzenie skóry w Polsce. Jak UVA i UVB niszczą cerę i jak chronić ją SPF przez cały rok

Promieniowanie słoneczne w umiarkowanych ilościach wpływa korzystnie na samopoczucie i wspiera syntezę witaminy D, jednak jego nadmiar może przyspieszać procesy starzenia skóry. Jednym z najczęstszych skutków długotrwałej ekspozycji na promieniowanie UV jest fotostarzenie, czyli przedwczesne starzenie się skóry wywołane czynnikami zewnętrznymi.

Artykuł sponsorowany

Z tego artykułu dowiesz się, m.in.:

• czym jest fotostarzenie skóry i czym różni się od naturalnego procesu starzenia;
• jakie znaczenie ma promieniowanie UVA i UVB w powstawaniu zmian skórnych;
• jakie czynniki zwiększają ryzyko fotostarzenia;
• po czym rozpoznać pierwsze objawy uszkodzeń skóry wywołanych słońcem;
• dlaczego fotoprotekcja jest kluczowym elementem profilaktyki przeciwstarzeniowej.

Fotostarzenie to proces przedwczesnego starzenia się skóry spowodowany wieloletnim działaniem promieniowania ultrafioletowego UVA i UVB. Współczesna dermatologia wskazuje, że promieniowanie UV odpowiada nawet za większość widocznych oznak starzenia pojawiających się na twarzy, szyi, dekolcie czy dłoniach. Dochodzi wówczas do stopniowego uszkadzania komórek skóry, włókien kolagenowych i elastynowych oraz zaburzeń funkcjonowania bariery ochronnej naskórka.

Główną przyczyną fotostarzenia jest przewlekła ekspozycja na promieniowanie UV. Szczególnie niekorzystnie działa promieniowanie UVA, które dociera do głębszych warstw skóry i przyczynia się do degradacji kolagenu oraz elastyny. Jednocześnie promieniowanie UV nasila stres oksydacyjny i sprzyja powstawaniu wolnych rodników, które uszkadzają komórki skóry.

Ryzyko fotostarzenia zwiększają przede wszystkim:

• częste opalanie bez odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej;
• regularne korzystanie z solarium;
• niestosowanie kremów z filtrem przez cały rok;
• przebywanie na słońcu w godzinach największego nasłonecznienia;
• jasna karnacja i skłonność do oparzeń słonecznych;
• niewłaściwa pielęgnacja oraz niedostateczne nawilżenie skóry;
• palenie papierosów i przewlekły stres oksydacyjny.

Szczególnie narażone na fotouszkodzenia są osoby z fototypem I i II według klasyfikacji Fitzpatricka, których skóra produkuje mniej melaniny i szybciej ulega poparzeniom.

Fotostarzenie rozwija się stopniowo i przez długi czas może pozostawać niezauważone. W przeciwieństwie do oparzenia słonecznego jego skutki pojawiają się po latach i są wynikiem kumulacji uszkodzeń wywołanych promieniowaniem UV.

Najczęstszymi objawami fotostarzenia są:

• drobne i głębokie zmarszczki;
• utrata jędrności oraz elastyczności skóry;
• przebarwienia i zaburzenia pigmentacji;
• nierównomierny koloryt cery;
• rozszerzone naczynka krwionośne;
• suchość i szorstkość skóry;
• wiotkość oraz utrata napięcia;
• rogowacenie słoneczne i inne zmiany skórne związane z ekspozycją na UV.

W bardziej zaawansowanych przypadkach przewlekłe uszkodzenia słoneczne mogą zwiększać ryzyko rozwoju zmian przednowotworowych oraz nowotworów skóry.

Choć nie da się całkowicie zatrzymać naturalnego procesu starzenia, można skutecznie ograniczyć wpływ czynników przyspieszających ten proces. Podstawą profilaktyki jest codzienna ochrona przed promieniowaniem UV oraz pielęgnacja wspierająca naturalne mechanizmy obronne skóry.

Do najważniejszych zasad profilaktyki fotostarzenia należą:

• codzienne stosowanie kremów z filtrem SPF przez cały rok;
• reaplikacja ochrony przeciwsłonecznej podczas dłuższego pobytu na zewnątrz;
• unikanie opalania oraz korzystania z solarium;
• ograniczanie ekspozycji na słońce między godziną 10:00 a 16:00;
• noszenie kapeluszy, okularów przeciwsłonecznych i odzieży ochronnej;
• stosowanie kosmetyków bogatych w antyoksydanty, takie jak witamina C czy witamina E;
• dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu i regularne nawilżanie skóry.

W codziennej fotoprotekcji warto pamiętać także o miejscach szczególnie narażonych na działanie promieniowania UV, takich jak nos, uszy, usta czy znamiona. W ich ochronie pomocny może być sztyft do opalania, który pozwala szybko i wygodnie zabezpieczyć najbardziej wrażliwe obszary skóry.

Warto pamiętać, że regularna ochrona przeciwsłoneczna to jedna z najskuteczniejszych metod zachowania młodego wyglądu skóry i ograniczenia skutków fotostarzenia w przyszłości.

Bibliografia:

1. Chen X, Yang C, Jiang G. Research progress on skin photoaging and oxidative stress. Postepy Dermatol Alergol. 2021 Dec;38(6):931-936.
2. Wójcik M., Rudnicka L.: Starzenie się skóry – czynniki ryzyka, profilaktyka i leczenie, Postępy Dermatologii i Alergologii, 2019; 36(6): 687-697.
3. Krol E., Słowińska M.: Nowoczesne filtry przeciwsłoneczne – mechanizmy działania i bezpieczeństwo stosowania, Dermatologia po Dyplomie, 2020; 11(2): 30-36.
4. ClinicalTrials.gov: Safety and Effectiveness of DMAE Citrate in Skin Care, dostęp 05.08.2025.

Artykuł sponsorowany