Oparzenia słoneczne: stopnie, objawy i kiedy do lekarza | Polityka Zdrowotna

NFZ wyjaśnia, jak rozpoznać stopień oparzenia słonecznego, kto jest najbardziej narażony i kiedy domowe sposoby to za mało. Praktyczny przewodnik na lato.

Kilka mocnych oparzeń słonecznych w ciągu całego życia wystarczy, żeby istotnie podnieść ryzyko czerniaka. Mimo to każdego lata tysiące Polaków lekceważy ochronę skóry. Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował poradnik, który porządkuje to, co naprawdę warto wiedzieć przed wyjściem na słońce.

Najważniejsze:

• Oparzenia słoneczne II i III stopnia wymagają oceny lekarskiej, nie domowego leczenia.
• Grupy podwyższonego ryzyka to dzieci, osoby o jasnej karnacji i pacjenci przyjmujący leki światłouczulające.
• Pęcherzy po oparzeniu nie należy przekłuwać, a skóry nie smarować tłustymi kremami.
• Udar cieplny to stan bezpośredniego zagrożenia życia, nie zwykłe przegrzanie.

Oparzenie słoneczne to nie przypadłość estetyczna, lecz reakcja obronna organizmu na zbyt intensywne promieniowanie ultrafioletowe. Jak wyjaśnia NFZ, promienie UV uszkadzają strukturę skóry trwale, a pierwsze objawy, zaczerwienienie, pieczenie i nadwrażliwość na dotyk, pojawiają się zwykle dopiero kilka godzin po ekspozycji. W cięższych przypadkach dołączają gorączka, dreszcze i pęcherze z płynem surowiczym.

Według materiałów NFZ nasilenie objawów zależy bezpośrednio od głębokości uszkodzenia tkanek.

Ochrona przed UV jest powszechnym obowiązkiem, ale NFZ wskazuje trzy grupy, które są na działanie słońca wyjątkowo wrażliwe. Pierwsza to dzieci, bo ich skóra jest cieńsza i słabiej odporna niż skóra dorosłych. Druga to osoby o jasnej karnacji, szczególnie z rudymi lub blond włosami, licznymi piegami albo wieloma znamionami. Trzecia to pacjenci przyjmujący leki o działaniu światłouczulającym.

Dermatolog dr n. med. Agnieszka Kardynał, która konsultowała poradnik NFZ, zwraca uwagę na miejsca ciała, które często umykają uwadze przy nakładaniu filtru: małżowiny uszne, grzbiety stóp, ramiona oraz skóra głowy w miejscach przedziałka lub łysiny. To tam oparzenia zdarzają się nawet osobom, które w zasadzie stosują ochronę.

NFZ rekomenduje zestaw konkretnych działań, które razem skutecznie ograniczają ryzyko:

• Pić trzy do czterech litrów wody dziennie, zwłaszcza w upały.
• Unikać przebywania na słońcu między godziną 10:00 a 14:00, gdy promieniowanie UV jest najsilniejsze.
• Wybierać przewiewne ubrania z naturalnych tkanin w jasnych kolorach.
• Używać kremów z filtrem SPF 50 lub wyższym i nakładać je regularnie.
• Nosić kapelusz lub czapkę chroniącą skórę głowy.
• Zakładać okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV.
• Rezygnować z alkoholu podczas przebywania na słońcu, ponieważ odwadnia organizm i zwiększa ryzyko udaru cieplnego.

Przy oparzeniach I stopnia można zadbać o skórę samodzielnie. Jak podaje NFZ, pierwszym krokiem jest schłodzenie skóry letnią wodą i zastosowanie chłodnego, wilgotnego okładu. Prysznic powinien być delikatny, bez skrajnie zimnej wody. Na oparzone miejsce nie należy nakładać tłustych kremów, które blokują dopływ powietrza. Pomocne są natomiast emulsje lub pianki łagodzące z D-panetolem lub alantoiną. Ważne jest też bieżące nawadnianie organizmu, bo regeneracja skóry zależy również od procesów zachodzących wewnątrz ciała.

Dr Kardynał podkreśla, że pęcherzy nie wolno samodzielnie przekłuwać. Jeśli pękną samoistnie, nadżerki należy przemywać łagodnym środkiem myjącym i dezynfekować, żeby zapobiec nadkażeniu.

NFZ wymienia sytuacje, w których domowe postępowanie jest niewystarczające i trzeba zgłosić się do lekarza. Należą do nich: oparzenia obejmujące dużą powierzchnię ciała, brak gojenia po kilku dniach, gorączka, zawroty głowy lub wymioty, zaburzenia świadomości oraz oznaki zakażenia rany (ropa, nieprzyjemny zapach, gorączka). Brak czucia w miejscu oparzenia i objawy martwicy to sygnały alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy medycznej.

Przy oparzeniach II i III stopnia wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej powinna być pierwszym, a nie ostatnim krokiem.

Kiedy oparzenie słoneczne wymaga wizyty u lekarza?

Według NFZ do lekarza należy zgłosić się, gdy oparzenie obejmuje dużą powierzchnię ciała, skóra nie goi się po kilku dniach, pojawiają się gorączka, zawroty głowy lub wymioty, a także gdy widoczne są oznaki zakażenia rany lub objawy oparzenia III stopnia, takie jak brak czucia i martwica tkanek.

Czy pęcherze po oparzeniu słonecznym można przekłuwać?

Nie. Dermatolog dr Agnieszka Kardynał, cytowana przez NFZ, zaleca, by pęcherzy nie przekłuwać. Jeśli pękną samoistnie, nadżerki należy przemywać łagodnym środkiem myjącym i dezynfekować, żeby zapobiec nadkażeniu.

Kto jest najbardziej narażony na szkodliwe działanie słońca?

Jak podaje NFZ, szczególną ostrożność powinny zachować dzieci (cieńsza i mniej odporna skóra), osoby o jasnej karnacji z rudymi lub blond włosami, licznymi piegami lub znamionami, a także pacjenci przyjmujący leki światłouczulające.

Jaki filtr SPF wybrać do ochrony przed słońcem?

NFZ rekomenduje kremy z filtrem UV o faktorze SPF 50 lub wyższym, stosowane regularnie. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca pomijane podczas nakładania kremu: małżowiny uszne, grzbiety stóp i skórę głowy.