Komisja Zdrowia Senatu zarekomendowała przyjęcie siedmiu poprawek techniczno-legislacyjnych i doprecyzowujących do nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw. Projekt przewiduje szereg zmian dotyczących leczenia osób uzależnionych, funkcjonowania służb ratunkowych, zwalczania przestępczości narkotykowej oraz działalności instytucji odpowiedzialnych za kontrolę substancji psychoaktywnych. Podczas prac parlamentarnych omówiono również nowelizację Kodeksu karnego, której celem jest kryminalizacja tzw. patostreamingu.

Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest rozszerzenie obecnego modelu leczenia substytucyjnego. Dotychczas terapia substytucyjna była realizowana przede wszystkim w ramach specjalnych programów leczenia substytucyjnego. Nowe przepisy mają umożliwić prowadzenie takiego leczenia także w ramach zwykłej ordynacji lekarskiej poza formalnym programem.

Leczenie substytucyjne jest stosowane u osób uzależnionych od opioidów. Polega ono na podawaniu pacjentowi kontrolowanych leków zastępujących nielegalnie używane substancje, co pozwala ograniczyć ryzyko zdrowotne, zmniejszyć liczbę przedawkowań oraz zwiększyć skuteczność terapii. Rozszerzenie dostępności tej formy leczenia ma ułatwić pacjentom dostęp do pomocy medycznej i zwiększyć elastyczność systemu opieki.

Nowelizacja przewiduje również zmiany związane z funkcjonowaniem medycznych zespołów ratunkowych. Celem tych przepisów jest dostosowanie polskiego prawa do międzynarodowych wymogów dotyczących pomocy udzielanej podczas klęsk żywiołowych i katastrof.

Zgodnie z projektowanymi regulacjami zespoły ratownictwa medycznego będą mogły być wyposażane w leki zawierające środki odurzające oraz substancje psychotropowe. Takie rozwiązanie ma umożliwić skuteczniejsze leczenie osób poszkodowanych w sytuacjach kryzysowych, kiedy konieczne jest stosowanie silnych środków przeciwbólowych lub innych specjalistycznych preparatów.

Istotna część zmian dotyczy dostosowania polskiego prawa do postanowień konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o zwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi.

Projekt przewiduje nadanie komendantowi Centralnego Biura Śledczego Policji nowych kompetencji. Będzie on mógł wydawać zezwolenia na wejście na pokład oraz przeszukanie statku pływającego pod polską banderą, jeśli pojawi się podejrzenie udziału jednostki w międzynarodowym obrocie nielegalnymi substancjami.

Zmiana ma usprawnić współpracę międzynarodową oraz zwiększyć skuteczność działań wymierzonych w zorganizowane grupy przestępcze zajmujące się przemytem narkotyków.

Podczas prac nad ustawą zwrócono również uwagę na konieczność usprawnienia funkcjonowania instytucji odpowiedzialnych za badania laboratoryjne oraz kontrolę substancji.

Nowelizacja przewiduje zniesienie obowiązku uzyskiwania zezwoleń na posiadanie, przetwarzanie, przerabianie, przechowywanie i nabywanie środków odurzających, substancji psychotropowych, ich preparatów oraz prekursorów przez Polskie Laboratorium Antydopingowe i Narodowy Instytut Leków.

W praktyce oznacza to ograniczenie procedur administracyjnych, które mogły utrudniać prowadzenie badań i realizację zadań ustawowych przez te instytucje.

Państwowa Inspekcja Sanitarna ma działać szybciej wobec nowych substancji psychoaktywnych

Kolejna grupa przepisów dotyczy działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ustawodawca proponuje wyłączenie inspekcji z obowiązku uzyskiwania zgody prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych w zakresie nowych substancji psychoaktywnych.

Rozwiązanie ma przyspieszyć działania podejmowane wobec tzw. dopalaczy i innych nowych substancji psychoaktywnych pojawiających się na rynku. W ocenie projektodawców uproszczenie procedur administracyjnych powinno zwiększyć skuteczność działań kontrolnych i nadzorczych prowadzonych przez służby sanitarne.

Zaostrzenie odpowiedzialności karnej za produkcję narkotyków

Nowelizacja przewiduje także uszczelnienie przepisów karnych dotyczących nielegalnej produkcji środków odurzających, substancji psychotropowych oraz nowych substancji psychoaktywnych.

Dotychczas odpowiedzialność karna obejmowała przede wszystkim usiłowanie popełnienia przestępstwa. Po zmianach karalne ma być już samo przygotowanie do produkcji lub przetwarzania znacznych ilości takich substancji.

Celem regulacji jest umożliwienie organom ścigania wcześniejszej reakcji i skuteczniejsze przeciwdziałanie działalności grup zajmujących się produkcją nielegalnych środków odurzających.

Patostreaming ma zostać uznany za przestępstwo

Równolegle procedowana jest nowelizacja Kodeksu karnego dotycząca zjawiska określanego jako patostreaming. Komisja Ustawodawcza oraz Komisja Praw Człowieka i Praworządności nie zgłosiły do projektu żadnych poprawek.

Nowe przepisy mają doprowadzić do kryminalizacji publicznych transmisji i nagrań prezentujących zachowania przemocowe, poniżające lub naruszające podstawowe normy społeczne i prawne, jeżeli ich rozpowszechnianie służy osiągnięciu korzyści majątkowej lub osobistej.

Odpowiedzialność karna ma dotyczyć osób publicznie rozpowszechniających materiały przedstawiające popełnienie czynów zabronionych zagrożonych karą pozbawienia wolności, znęcanie się nad zwierzętami lub ich zabijanie, a także poniżające traktowanie innych osób, nawet jeśli odbywa się ono za zgodą uczestników nagrania.

Szczególna ochrona dzieci i młodzieży przed patostreamingiem

Projekt przewiduje surowsze konsekwencje dla osób rozpowszechniających za pośrednictwem internetu treści przedstawiające popełnianie czynów zabronionych wobec małoletnich.

W takich przypadkach sprawcy mają podlegać karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Regulacja ma stanowić odpowiedź na rosnącą popularność internetowych transmisji wykorzystujących przemoc, upokarzanie i inne patologiczne zachowania w celu zdobywania oglądalności oraz zysków.

Jednocześnie ustawodawca przewidział wyjątki. Za przestępstwo nie będą uznawane działania podejmowane w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, naukowej, prasowej lub służące ochronie interesu publicznego.

Nowelizacja prawa ma zwiększyć bezpieczeństwo zdrowotne i skuteczność państwa

Przyjęte przez Komisję Zdrowia Senatu poprawki mają charakter techniczny i doprecyzowujący, jednak sama nowelizacja obejmuje szeroki zakres zagadnień związanych z polityką zdrowotną i bezpieczeństwem publicznym. Zmiany dotyczą zarówno leczenia osób uzależnionych, funkcjonowania ratownictwa medycznego i instytucji badawczych, jak również zwalczania przestępczości narkotykowej oraz nowych zagrożeń pojawiających się w przestrzeni internetowej. W założeniu ustawodawcy nowe przepisy mają usprawnić działanie państwa, zwiększyć skuteczność służb i lepiej chronić zdrowie oraz bezpieczeństwo obywateli.