Pacjenci nie przestrzegają zaleceń terapeutycznych

Szacuje się, że średnio jedynie połowa pacjentów przestrzega zleconej terapii, stosując przepisane przez lekarza leki w sposób właściwy. Konsekwencje nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych są poważne. Traci zarówno pacjent jak i system. W samej Europie roczne koszty niestosowania się do zaleceń opiewają na kwotę 125 mld euro, czyniąc problem ten jednym z poważniejszych wyzwań współczesnej medycyny.

Około połowa wszystkich dorosłych na świecie zmaga się z co najmniej jedną chorobą przewlekłą. Leki na te schorzenia stosuje jedynie 50 proc. pacjentów. W krajach o niskich dochodach statystyka ta jest jeszcze bardziej niepokojąca. W Polsce natomiast, w przypadku niektórych chorób odsetek nieprzestrzegania zaleceń osiąga nawet 70 proc. Powstały w 1997 r. brytyjski think tank ILC, w przeprowadzonym przez siebie badaniu wziął pod lupę respektowanie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów. 

Formy nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych

Aby móc właściwie przestrzegać zaleceń terapeutycznych pacjent musi zrozumieć otrzymane zalecenia oraz je zaakceptować. Kolejno zrealizować receptę, rozpocząć terapię oraz należycie ją stosować oraz kontynuować do momentu wyznaczonego przez lekarza. Na każdym z tych etapów mogą jednak pojawić się problemy prowadzące do nieprzestrzegania zaleceń. 

I tak, w przypadku pacjenta, który nie zdecyduje się na zakup zleconego leku mamy do czynienia z tzw. pierwotnym nieprzestrzeganiem zaleceń. Część pacjentów, która wejdzie w posiadanie leku, nie rozpocznie leczenia, bądź istotnie je opóźni. Przystępujący do leczenia chorzy mogą w jego trakcie popełnić błędy polegające np. na pomijaniu pojedynczych dawek leków, zmianie schematu dawkowania, przyjmowaniu zmniejszonej bądź zwiększonej dawki, czasowym zaprzestaniu terapii bądź całkowitym lub przedwczesnym jej zakończeniu. Wszystkie te przykłady to najczęstsze formy nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych, które dodatkowo mogą mieć wymiar świadomy bądź nie.

Konsekwencje dla pacjenta, koszty dla systemu

Bezapelacyjnie, właściwe przestrzeganie zaleceń przyczynia się do poprawy wyników zdrowotnych. Natomiast ignorowanie zaleceń istotnie zmniejsza skuteczność leczenia. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest wzrost zapotrzebowania na dodatkowe wizyty czy badania diagnostyczne. W części przypadków konieczna staje się również hospitalizacja. Przeprowadzone przez ILC badanie dowiodło, że średnio około 10 proc. hospitalizacji u osób starszych spowodowana jest nieprzestrzeganiem zaleceń a nierespektujący zaleceń pacjent wymaga trzech dodatkowych wizyt lekarskich w ciągu roku.

Na drugim biegunie pojawiają się koszty związane z leczeniem konsekwencji nieprzestrzegania zaleceń. W samych Stanach Zjednoczonych rocznie wynoszą one od 100 do nawet 290 mld dolarów, w Europie 125 mld euro oraz 7 mld dolarów australijskich 
w Australii. 

Globalny problem

Autorzy raportu zachęcają, by rządy państw wdrażały mierzenie oraz monitorowanie wskaźników przestrzegania zaleceń terapeutycznych, gdyż ich przestrzeganie jest podstawą zadawalających wyników zdrowotnych u pacjentów. Niestety problem przestrzegania zaleceń w wielu krajach zwykle nie jest traktowany priorytetowo. Wyjątkiem w tym zakresie jest Szwecja i tamtejszy pomiar przestrzegania zaleceń w zakresie nadciśnienia tętniczego.

Konieczna edukacja 

Aby przeciwdziałać problemowi nieprzestrzegania zaleceń, autorzy opracowania proponują m.in. promowanie stosowania się do zaleceń, jako skutecznego narzędzia zarządzania chorobami. Naukowcy dostrzegają konieczność zwiększenia roli farmaceutów w systemie. W ich opinii niezbędne jest także wprowadzenie w krajach corocznych przeglądów leków oraz wdrażanie i ulepszanie elektronicznej dokumentacji medycznej, tak aby zarówno świadczeniodawcy jak i pacjenci w dowolnym momencie mieli dostęp do pełnej informacji zdrowotnej. Bardzo ważne także, aby dokumentacja medyczna pacjenta zawierała informacje, które  mogą być wykorzystane jako narządzie pomagające w przestrzeganiu zaleceń.

Źródło: ilcuk.org.uk

Polecamy także: