Wygrana podmiotu leczniczego w procesie o dodatek covidowy - analiza wyroku sądu II instancji. Czy lekarz może żądać wypłaty dodatków na podstawie Polecenia Ministra Zdrowia? Jakie były argumenty obu stron?

Prawomocnie, bez prawa do kasacji, sąd apelacyjny oddalił powództwo lekarza o zapłatę dodatku covidowego. Ten powoływał się na Polecenie Ministra Zdrowia z 2020 r., które przyznało świadczenie dodatkowe m.in dla osób wykonujących zawód medyczny, które  uczestniczyły w udzielaniu świadczeń zdrowotnych i miały bezpośredni kontakt z pacjentami z podejrzeniem zakażenia i zakażeniem wirusem SARS – CoV – 2. Więcej o wyroku pisze Katarzyna Sikorska, radca prawna z kancelarii Fortak Karasiński.

Przypomnijmy, że Minister Zdrowia, poleceniem z 30 września 2020 roku, zobowiązał Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do przyznania wybranym grupom medyków, dodatku 100% wynagrodzenia za pracę w związku ze zwalczaniem epidemii COVID-19 .   Jednak jak wskazują lekarze, istnieje wielki chaos w zakresie wypłaty dodatku oraz dramatycznie różna interpretacja tych samych przepisów przez różnych dyrektorów szpitali.           

8 maja 2024 r.  zakończyła się sprawa z powództwa lekarza przeciwko spółce – podmiotowi leczniczemu. Sąd II instancji oddalił apelację lekarza występującego z roszczeniem o zapłatę dodatków covidowych.

W pozwie strona powodowa żądała wypłaty dodatków, opierając się na treści Polecenia Ministra Zdrowia (wg stanu po zmianach z dnia 1 listopada 2020 r.),  mocą którego zostało przyznane świadczenie dodatkowe m.in dla osób wykonujących zawód medyczny, które  uczestniczyły w udzielaniu świadczeń zdrowotnych i miały bezpośredni kontakt z pacjentami z podejrzeniem zakażenia i zakażeniem wirusem SARS – CoV – 2.

Pozwana spółka zakwestionowała roszczenie zarówno co do zasady jak i co do wysokości. Zaznaczono, że sam fakt współpracy stron  nie jest równoznaczny z uprawnieniem lekarza do żądania wypłaty dodatku covidowego, a powód udzielał świadczeń pacjentom zakażonym incydentalnie oraz wystąpił z żądaniem wypłaty już po zakończeniu współpracy z podmiotem leczniczym i nie złożył wymaganych dokumentów. Wskazano również, że dodatki covidowe zostały wprowadzone Poleceniem MZ, którego adresatem jest Prezes NFZ. Polecenie Ministra nie jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym, nie stanowi źródła prawa i nie rodzi żadnego stosunku zobowiązaniowego pomiędzy powodem a pozwanym. Pomiędzy powodem a pozwanym nie została również zawarta żadna umowa regulująca zasady wypłaty dodatku covidowego. W tej sytuacji brak  było również kontraktowej podstawy dla dochodzenia roszczeń od pozwanego.

Strona powodowa reprezentowała stanowisko odmienne, twierdząc iż pomimo  braku wpisów w dokumentacji medycznej, powód udzielał świadczeń pacjentom zakażonym. Na potwierdzenie zostały powołane dowody z tzw. księgi raportów lekarskich, które jednak w ocenie pozwanego, potwierdzały jedynie fakt przyjęcia na oddział pacjenta covidowego, a nie udzielanie mu konkretnych świadczeń zdrowotnych. Pełnomocnik roszczącego lekarza wskazywał również, iż Polecenie Ministra Zdrowia może stanowić bezpośrednie źródło roszczenia oraz powoływał się na art. 735 § 1 ustawy z 26.04.1964 r.  Kodeks cywilny (dalej k.c.) który stanowi, iż jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Uzasadniano, że praktyczne znaczenie tego przepisu polega na tym, że brak postanowienia o obowiązku zapłaty wynagrodzenia przez dającego zlecenie, nie oznacza braku takiego obowiązku.

Sąd I instancji, przyjął za udowodnione, iż w okresie objętym pozwem strony łączyła umowa oraz że powód udzielał świadczeń  tzw. pacjentom covidowym. Mimo przyjęcia przez Sąd, iż lekarz miał kontakt z pacjentem covidowym, powództwo zostało oddalone. Przyczyną dla nieuwzględnienia roszczeń powoda było przychylenie się do argumentacji pozwanego, zgodnie z którą Polecenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2020 r. nie było źródłem powszechnie obowiązującego prawa, gdyż nie było żadnym ze źródeł, o których mowa w art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał również, iż przepisy dotyczące umowy zlecenia nie znajdą zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż strony sporu łączyła inna umowa nazwana – umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych, uregulowana w art. 26 i 27 ustawy z 15.04.2011 r. o działalności leczniczej. Z uwagi na uregulowanie w odrębnej ustawie, umowa na udzielanie świadczeń zdrowotnych nie jest inną umową o świadczenie usług, do której  w myśl art. 750 k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i nie można do niej zastosować wyżej cytowanego art. 735 k.c.             

Strona powodowa zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego. W apelacji podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zasad współżycia społecznego, Konstytucji, przepisów dotyczących umowy zlecenia oraz  usiłowano wskazać alternatywną podstawę roszczeń.  Powództwo zostało oddalone. Sąd II instancji w ustnych motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż podziela ustalenia faktyczne i wnioskowania prawne wysnute na bazie tychże ustaleń wyrażone w wyroku sądu I Instancji. Odnosząc się do zarzutów stawianych przez stronę powodową, Sąd wskazał, iż nie można rozpatrywać podstawy dochodzenia roszczeń, nie wskazanej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i że w postępowaniu apelacyjnym nie można wystąpić z nowymi roszczeniami. Strona powodowa w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jako podstawę dochodzenia roszczeń wskazywała Polecenie Ministra Zdrowia jak również art. 750 k.c. oraz art. 735 k.c. tj. odpowiednie stosowanie przepisów o umowie zlecenia, a te nie stanowiły podstawy dla uwzględnienia powództwa o wypłatę dodatków covidowych wniesionego przez lekarza zatrudnionego na podstawie umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych. 

 Wyrok Sądu II instancji  jest prawomocny i niekasacyjny.