Innovation Day 2026. Innowacje mogą pomóc w zwiększeniu bezpieczeństwa zdrowotnego

Wszystko zaczyna się od „błądzącego pacjenta”, któremu można pomóc w skierowaniu do odpowiedniego lekarza. I nie tylko lekarza, bo może to być także pielęgniarka czy położna. To rozwiązanie, które działa już w prywatnym sektorze ochrony zdrowia, a publiczny może je wdrożyć. Między innymi o tym była mowa podczas kolejnego panelu Innovation Day.

Tym razem mowa była o tym, jak budować stabilność systemu przy rosnących oczekiwaniach pacjentów i rosnącej złożoności potrzeb zdrowotnych, a także w jakim kierunku powinny zmierzać decyzje publiczne, aby łączyć bezpieczeństwo dostaw, racjonalny dostęp do terapii i długofalową odporność systemu ochrony zdrowia.

Jak mówiła dr Maria Jessa-Jabłońska, zastępca Rzecznika Praw Pacjenta, kiedy myśli się o bezpieczeństwie lekowym, zazwyczaj kojarzy się je ze strategiami, przyszłością, zagrożeniami czy profilaktyką wojenną. Ale RPP zajmuje się rzeczami jednak bardzo bliskimi ludziom i pacjentom.

I tłumaczyła, że rzecznikowi zgłaszane są takie tematy jak działania niepożądane leków. Pacjenci chcą także, aby leki były w rozsądnej cenie i refundowane oraz żeby była ciągłość dostaw leków. Często są listy, petycje i pytania dotyczące braku leków w aptece, podnoszony jest też problem nierównego dostępu do programów lekowych. Są także głosy o indywidualnym dostępie – że on też przebiega różnie i jest długotrwały. Do zadań RPP należą też regularne spotkania z organizacjami pacjenckimi, a tych jest około 2200.

Wyliczałą też, że jest podnoszony problem politerapii, kiedy jedna osoba przyjmuje za dużo leków jednocześnie, co może zaszkodzić.

To był tylko wstęp do jeszcze poważniejszej dyskusji o bezpieczeństwie, bo jak się okazuje, jest to problem bardzo złożony i nie da się w tej rozmowie uciec od pieniędzy.

Gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie, zwrócił uwagę na dostęp pacjentów do leków w ujęciu programów lekowych. Tu należałoby jednak wyjść od samego pojęcia leków krytycznych.

Problem w tym, że system nie jest idealny.

A to koszt szpitala, który musi wziąć kredyt, zapłacić za leki, aby pacjent miał je dostępne. Dlatego szpital i jego dyrektor stoją przed wyborem: czy się zadłużyć i kupić potrzebne leki dla pacjentów, czy tych leków nie wydać. A chodzi o bardzo trudne przypadki, jak pacjentki chore na raka.

Tylko w pierwszym kwartale tego roku placówka wydała 11 mln zł „ekstra” na programy lekowe. Z kolei obsługa programów lekowych to kilka milionów złotych rocznie. To np. wykonanie badań, które muszą być przeprowadzone, a które nie są refundowane.

Idealnym wyjściem byłoby zwiększenie finansowania. Ale jak mówił Dariusz Dziełak, dyrektor Departamentu Analiz i Innowacji w Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, nie jest to takie proste.

Być może kolejnym wyjściem byłoby podniesienie składki zdrowotnej, ale na to nie ma ani przyzwolenia politycznego, ani społecznego. Stąd luka w finansach. Jednak dużo zmienia się na plus, zwłaszcza w terapiach lekowych.

I przyznał, że odbywa się to częściowo kosztem innych pacjentów.

Co do składki, to zdaniem generała Gieleraka będzie trzeba podjąć jakieś decyzje. Świat się zmienia, postępuje cyfryzacja i coraz mocniej wkracza sztuczna inteligencja. To sprawi, że wkrótce etatowi pracownicy, których zacznie wypierać AI, zaczną być zatrudniani inaczej – bez opłacanych składek. A to sprawi, że obecne 127 mld zł z tego tytułu może być tylko pozytywnym wspomnieniem.

Wojciech Łukasiewicz, dyrektor Departamentu Operacyjnego, członek zarządu Medicover Sp. z o.o. ds. operacyjnych, podsuwa jednak pomysły, jak innowacje zaprząc do poprawy bezpieczeństwa pacjentów i to w taki sposób, aby nie ucierpiały na tym finanse.

Opisuje, że wszystko zaczyna się, gdy pacjent szuka dostępnej wizyty. Wówczas pomoc medyczna upewnia się, czy wspieranie pacjenta pomaga mu nawet w dostaniu się do odpowiedniej wizyty. Bo okazuje się, że do 30 proc. to "pacjent błądzący" – który do końca nie wie, gdzie ma i chce trafić.

To może być blisko domu, w drodze do pracy czy zdalnie. Czat z lekarzem to też oszczędność czasu.

AI to nie jest przyszłość, tylko już teraźniejszość. Nowo kupiony rezonans jest już wyposażony w mechanizmy skracające pracę lekarza. To rozwiązania, które podpowiadają, w którym miejscu tkwi problem zdrowotny pacjenta.

Po diagnozie „zaczynają się schody”. Czyli pytanie o to, czy pacjent zastosuje się do zaleceń.

Są też analizy i podpowiedzi, jak pacjent zareaguje podczas przyjmowania konkretnego leku.

Chodzi o ocenę, jaki był efekt leczenia. Czy cały proces od umówienia się na wizytę pomógł, czy poprawił wskaźniki zdrowotne pacjenta i jakim kosztem się to odbyło.

Prof. Marek Saracyn, prodziekan Wydziału Medycznego UW ds. badań i współpracy międzynarodowej, uważa, że rynek farmaceutyczny jest dynamiczny, rosnący, ale wartość rynku przede wszystkim wynika z innowacji i nowych terapii oraz strategii.

Problemem są czas oraz środki, jakie trzeba ponieść. A to miliony i często miliardy euro.

W Polsce wąskim gardłem pozostają badania przedkliniczne po fazie eksperymentalnej, kiedy cząsteczki potrzebują kolejnych badań.

Dlatego potrzebna jest koordynacja na poziomie centralnym – wskazanie, w którym kierunku iść, a organizacje centralne mają do dyspozycji środki i dzielą je na konkretne projekty.

Mariusz Kisiel, prezes Związku Aptek Franczyzowych, słusznie powiedział, że apteki to ostatni element łańcucha dystrybucji leków, ale bardzo ważny.

I wyliczał, że apteka to nie tylko leki, ale też szczepienia. Chociaż farmaceuci znajdują problemy pacjenta i zdają sobie sprawę, że farmaceuta mógłby lepiej informować pacjenta, czym może skutkować przyjmowanie wielu leków.

Z danych, jakie przedstawił, wynika, że na ścianie wschodniej aż 1/4 gmin nie posiada apteki. Pacjenci nie mają w ten sposób dostępu do leków. Mogą mieć receptę farmaceutyczną czy elektroniczną, ale pacjent musi wykupić lek, czyli musi dotrzeć do apteki.

W jego ocenie to apteki zapewniają właśnie dostęp do leków w sytuacji krytycznej.