„Tylko 54 proc. Polaków rozpoznaje fałszywe informacje”. Senat rozpoczyna walkę z dezinformacją i ogłasza Rok Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego 2027

Zaledwie 54 proc. odbiorców mediów w Polsce potrafi rozpoznać fałszywe informacje – wynika z danych przedstawionych podczas inauguracji Komitetu Programowego Roku Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego. To właśnie dezinformacja, manipulacja, cyberataki i niska odporność społeczeństwa na fałszywe treści stały się impulsem do ustanowienia przez Senat roku 2027 Rokiem Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego. W przedsięwzięcie zaangażowano administrację rządową, naukowców, organizacje społeczne oraz media publiczne, które mają wspólnie przygotować długofalowy program wzmacniania kompetencji informacyjnych Polaków.

Dezinformacja, manipulacja, cyberataki oraz nieuprawniony dostęp do danych należą dziś do najważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa i obywateli. W odpowiedzi na te wyzwania marszałkini Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska właśnie powołała Komitet Programowy Roku Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego, inaugurując przygotowania do wydarzeń zaplanowanych na 2027 r., który Senat ustanowił Rokiem Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego.

Nowo powołany komitet będzie wspólnie z Senatem przygotowywał działania edukacyjne i społeczne mające ograniczać wpływ dezinformacji oraz wzmacniać odporność cyfrową Polaków. Założeniem przedsięwzięcia jest jednak nie jednorazowa kampania, lecz rozpoczęcie trwałych działań na rzecz zwiększania bezpieczeństwa informacyjnego społeczeństwa.

Podczas uroczystości marszałkini Senatu podkreśliła, że skala zagrożeń wymaga współpracy wielu instytucji.

Marszałkini zwróciła uwagę, że powodzenie całego przedsięwzięcia będzie zależało od pracy członków komitetu oraz jakości przygotowanego programu.

Uchwała Senatu wskazuje jednoznacznie, że impulsem do ustanowienia roku tematycznego są szybko narastające zagrożenia w przestrzeni cyfrowej. Senatorowie zwrócili uwagę na rozwój dezinformacji, manipulacji, cyberataków oraz problemów związanych z bezpieczeństwem danych.

Jak zapisano w uchwale, Senat dostrzega „rosnące zagrożenia związane z dezinformacją, manipulacją, cyberatakami oraz nieuprawnionym dostępem do danych”, a jednocześnie podkreśla, że „wobec dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych oraz powszechnego dostępu do informacji szczególnego znaczenia nabiera zdolność obywateli do krytycznej analizy treści, rozpoznawania fałszywych informacji oraz odpowiedzialnego korzystania z narzędzi komunikacji elektronicznej”.

W ocenie Senatu odpowiedzią na te wyzwania powinny być skoordynowane działania edukacyjne skierowane do wszystkich grup społecznych i wiekowych. Mają one rozwijać kompetencje medialne, cyfrowe i informacyjne, a ich realizacja wymaga ścisłej współpracy administracji rządowej, samorządów, środowisk naukowych, organizacji społecznych i sektora prywatnego.

Spotkanie inaugurujące działalność komitetu prowadziła senator Halina Bieda. Wyjaśniła, że ustanawianie przez Senat lat poświęconych określonym zagadnieniom ma służyć nie tylko upamiętnianiu wydarzeń czy postaci historycznych, ale również aktywnemu angażowaniu się w rozwiązywanie współczesnych problemów społecznych.

Jednym z najważniejszych wystąpień podczas inauguracji była prezentacja przewodniczącej Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach PAN prof. Iwony Hofman, która przedstawiła najważniejsze wyzwania związane z dezinformacją.

Badaczka zwróciła uwagę, że walka z fałszywymi informacjami nie sprowadza się wyłącznie do rozwoju technologii.

Jak wyjaśniła, dezinformacja nie wygrywa techniką, ale mechanizmami ludzkiego umysłu. Z przedstawionych przez nią danych wynika, że jedynie 54 proc. odbiorców mediów w Polsce potrafi rozpoznać kłamstwa. Oznacza to, że niemal połowa społeczeństwa pozostaje podatna na manipulację.

Prof. Iwona Hofman podkreśliła również, że sam dostęp do nowoczesnych technologii nie rozwiązuje problemu.

Zdaniem badaczki najważniejszym celem Roku Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego powinno być budowanie odporności informacyjnej społeczeństwa poprzez rozwój kompetencji medialnych, informacyjnych i cyfrowych oraz kształtowanie krytycznego myślenia.

Za równie istotny cel uznała trwałe wpisanie problematyki bezpieczeństwa informacyjnego do debaty publicznej oraz przełożenie jej na długofalową politykę państwa. W jej ocenie kluczowe znaczenie będzie miała współpraca naukowców z administracją publiczną i poszczególnymi resortami, a nie rywalizacja między instytucjami.

Prof. Hofman zgodziła się również z opinią marszałkini Senatu, że rok 2027 powinien stać się początkiem trwałej reformy, a nie jednorazowej kampanii społecznej.

Podczas posiedzenia głos zabrał również wiceminister cyfryzacji Paweł Olszewski. Poinformował o wynikach badań dotyczących dezinformacji i odporności społeczeństwa na fałszywe treści oraz przedstawił działania podejmowane przez Ministerstwo Cyfryzacji w tym obszarze.

O inicjatywach realizowanych obecnie oraz planowanych projektach związanych z przeciwdziałaniem dezinformacji mówiła także ministra kultury Marta Cienkowska, przedstawiając działania Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie edukacji i budowania odporności informacyjnej.

Komitet Programowy Roku Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego tworzą przedstawiciele administracji rządowej, instytucji publicznych, środowisk naukowych, organizacji pozarządowych oraz mediów.

W jego skład weszli reprezentanci Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Cyfryzacji, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Urzędu Ochrony Danych Osobowych, NASK – Państwowego Instytutu Badawczego, Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Stowarzyszenia Demagog, Fundacji Panoptykon, Polskiej Agencji Prasowej, Telewizji Polskiej oraz Polskiego Radia.

Tak szeroki skład komitetu ma umożliwić prowadzenie wspólnych działań edukacyjnych, badawczych i informacyjnych, których celem będzie zwiększenie odporności społeczeństwa na dezinformację oraz budowanie trwałych kompetencji niezbędnych do bezpiecznego funkcjonowania w świecie cyfrowym.