Czym jest implantoprotetyka?

Implantoprotetyka to nowoczesna dziedzina stomatologii, która pozwala odbudować utracone zęby za pomocą implantów oraz uzupełnień protetycznych. Leczenie implantoprotetyczne umożliwia przywrócenie funkcji żucia, estetyki uśmiechu i komfortu pacjentów z pojedynczymi brakami zębowymi, bezzębiem częściowym lub całkowitym. Czym jest implantoprotetyka, jak przebiega leczenie oraz jakie nowoczesne metody stosuje się obecnie w implantologii?

W 1952 roku szwedzki chirurg ortopeda Per-Ingvar Brånemark odkrył osteointegracyjne właściwości tytanu, a trzynaście lat później wykorzystał to zjawisko do wykonania podbudowy pod uzupełnienia protetyczne. Od tego czasu stomatologia nieustannie poszukuje najlepszych rozwiązań w implantoprotetyce, która pozwala na odtwarzanie zarówno pojedynczych zębów, jak i braków pełnołukowych. W tym artykule wyjaśniamy, co to jest implantoprotetyka, jakie metody wykorzystuje oraz jakie zapewnia efekty leczenia.

Implantoprotetyka to dziedzina stomatologii skupiająca się na rekonstrukcji zębów utraconych z powodu próchnicy, choroby przyzębia, urazu lub innych przyczyn. Leczenie implantoprotetyczne składa się z części implantologicznej i protetycznej. Najpierw w kości szczęki lub żuchwy osadzany jest implant, a następnie po połączeniu implantu z kością (osteointegracji) wykonywane jest uzupełnienie protetyczne w postaci pojedynczej korony, mostu lub protezy całkowitej. Implantoprotetyka zapewnia długoterminowy wynik leczenia, w znacznym stopniu poprawiający jakość życia pacjenta poprzez przywrócenie funkcji i estetyki w miejscach utraconych zębów.

Wskazania do leczenia implantoprotetycznego:

• pojedyncze braki zębowe,
• brak kilku zębów,
• całkowite bezzębie,
• zęby wymagające usunięcia,
• wrodzony brak zawiązków zębów stałych,
• nieakceptowanie protez ruchomych,
• brak stabilności protezy ruchomej.

Implant stomatologiczny to śródkostny wszczep wykonany z biokompatybilnego materiału. Najczęściej implanty wykonuje się z tytanu lub jego stopów, ale w stomatologii estetycznej stosuje się także implanty z tlenku cyrkonu. Zaletą implantów cyrkonowych jest biały kolor, dzięki czemu nie są widoczne przy delikatnej strukturze i przezierności tkanek miękkich przyzębia. Szare implanty tytanowe mogą stanowić problem estetyczny przy rekonstrukcjach zębów przednich i cienkim biotypie dziąseł. Ponadto w bardzo rzadkich przypadkach może wystąpić nadwrażliwość na tytan lub inne metale wykorzystywane w stopach tytanowych.

Wiemy już, co to jest implantoprotetyka i czym jest implant stomatologiczny. Teraz pora wyjaśnić, jak przebiega podstawowe leczenie braków zębowych z zastosowaniem implantów stomatologicznych.

Wstępem do leczenia implantoprotetycznego jest zebranie wywiadu medycznego, wykonanie dokumentacji fotograficznej oraz badań radiologicznych - ortopantomografii (OPG) i stożkowej tomografii komputerowej (CBCT). Wykorzystuje się także skany 3D wykonane za pomocą skanera wewnątrzustnego. Następnie lekarz opracowuje plan leczenia uwzględniający rodzaj, liczbę i rozmiar implantów, rodzaj odbudowy protetycznej oraz wszystkie zalecane zabiegi (np. podniesienie dna zatoki szczękowej). Po zaakceptowaniu planu leczenia przez pacjenta można przystąpić do wykonania rekonstrukcji.

Zabieg wszczepienia implantu wykonywany jest zwykle w znieczuleniu miejscowym, przy czym w uzasadnionych przypadkach stosuje się znieczulenie ogólne. Zabieg polega na wprowadzeniu wszczepu do kości szczęki lub żuchwy, co wymaga wykonania otworu w kości za pomocą odpowiednich wierteł. W celu uzyskania dostępu do kości lekarz nacina dziąsło i odwarstwia jego fragment. W tradycyjnej procedurze po wprowadzeniu implantu zabezpiecza się go śrubą zamykającą i zszywa ranę. Następnie rozpoczyna się etap osteointegracji, czyli wgajania się implantu w kość, co może potrwać od trzech do sześciu miesięcy lub dłużej.

Przy standardowym podejściu po zakończeniu zrastania się implantu z kością konieczne jest ponowne nacięcie dziąsła w celu usunięcia śruby zamykającej. Następnie lekarz zakłada śrubę gojącą, której zadaniem jest odpowiednie uformowanie tkanek miękkich otaczających implant do czasu założenia korony. Po zagojeniu rany można przystąpić do pobrania wycisków do wykonania odbudowy protetycznej. Wyciski można pobrać w sposób tradycyjny z zastosowaniem masy wyciskowej lub metodą cyfrową za pomocą skanera wewnątrzustnego.

Ostatnim etapem leczenia implantoprotetycznego jest połączenie pracy protetycznej z implantem. Lekarz usuwa śrubę gojącą i zastępuje ją łącznikiem, który może być wykonany z tytanu lub cyrkonu. Następnie na łączniku osadza odbudowę protetyczną wykonaną na podstawie wcześniej pobranych wycisków. Może to być korona, most lub proteza całkowita. Do prac protetycznych wykorzystuje się różne materiały, przy czym najbardziej naturalny efekt zapewniają korony pełnoceramiczne oraz korony wykonane na podbudowie z tlenku cyrkonu.

Współczesna implantoprotetyka dąży do skrócenia procesu leczenia, zminimalizowania inwazyjności procedury chirurgicznej oraz większej precyzji wszczepiania implantów. W związku z tym tradycyjne metody coraz częściej są zastępowane przez nowoczesne podejście, widoczne zarówno na etapie planowania leczenia, jak i w procedurach zabiegowych.

Jednym z największych wyzwań implantoprotetyki jest prawidłowe umiejscowienie wszczepu, dlatego obecnie wiele placówek korzysta ze wsparcia nowoczesnych technologii cyfrowych. Co to jest implantoprotetyka nawigowana? Jest to metoda planowania leczenia z zastosowaniem oprogramowania komputerowego, która pomaga w ustaleniu najbardziej optymalnej pozycji osadzenia implantu. Zabieg implantacji wykonywany jest przy użyciu szablonu chirurgicznego wykonanego w technologii CAD/CAM (Computer Aided Design/Computer Aided Manufacturing), który ułatwia wprowadzenie implantu w zaplanowanej pozycji. Metoda ta zwiększa przewidywalność leczenia oraz niweluje ryzyko wystąpienia powikłań estetycznych i funkcjonalnych wynikających z nieprawidłowego umiejscowienia implantu.

U części pacjentów podczas wszczepiania implantu można wykonać atraumatyczną implantację bezpłatową. W tej procedurze nie wykonuje się tradycyjnego nacięcia z mobilizacją płata śluzówkowo-okostnowego. Implant wprowadza się przez mały otwór w dziąśle wykonany za pomocą narzędzia do perforacji śluzówki typu punch. Metoda ta pozwala ograniczyć ból pooperacyjny i dyskomfort związany z założeniem szwów. Ponadto charakteryzuje się mniejszym obrzękiem i stanem zapalnym w porównaniu do tradycyjnej procedury. Warunkiem wykonania implantacji bezpłatowej jest dostępność wystarczającej ilości zdrowej tkanki.

Przy spełnieniu odpowiednich warunków biologicznych i mechanicznych istnieje możliwość uzupełnienia braków zębowych podczas jednej wizyty. Czym jest implantoprotetyka jednego dnia? W tej procedurze po wykonaniu wszczepu lekarz od razu obciąża implant tymczasową odbudową protetyczną, np. koroną z polimetakrylanu metylu (PMMA). Tym sposobem pacjent opuszcza gabinet z kompletnym uzębieniem i unika ponownego zabiegu chirurgicznego w celu wymiany śruby zamykającej na gojącą. Docelowa praca protetyczna zostanie założona po zakończeniu procesu osteointegracji. W niektórych przypadkach istnieje możliwość wykonania implantacji natychmiastowej, która polega na wszczepieniu implantu bezpośrednio po usunięciu zęba.

Implantoprotetyka ma zastosowanie także w leczeniu całkowitego bezzębia w jednym lub obu łukach zębowych. W takich przypadkach najczęściej stosuje się rekonstrukcje oparte na 4 lub 6 implantach (koncepcje All-on-4 i All-on-6), a przy protezach ruchomych możliwe jest wykorzystanie mniejszej liczby implantów, zwłaszcza w żuchwie. Jedną z możliwości leczenia bezzębia jest proteza akrylowa osadzona na zatrzaskach zwanych „lokatorami” (Locator). Taki sposób mocowania umożliwia zdejmowanie protezy do czyszczenia, a jednocześnie zapewnia większą stabilność niż w zwykłych protezach ruchomych. W przypadku prac przykręcanych do implantów na stałe stosuje się protezy na podbudowie z metalu lub tlenku cyrkonu, odbudowy ceramiczne i kompozytowe.

Leczenie implantoprotetyczne pozwala przywrócić prawidłową funkcjonalność i estetykę układu stomatognatycznego, które zostały utracone wskutek choroby, urazu lub wady rozwojowej. W wyniku leczenia możliwe jest zachowanie prawidłowej okluzji, co chroni zęby przed ścieraniem i pękaniem, a także przeciwdziała zaburzeniom czynnościowym stawów skroniowo-żuchwowych. Sąsiednie i przeciwstawne zęby nie przemieszczają się w kierunku luki, co zapobiega zmianom w wyglądzie twarzy oraz przeciążeniom zębów. Dodatkowo implanty obciążają kość podczas żucia, co przeciwdziała jej zanikowi. Implanty umożliwiają również uzupełnienie luki bez naruszania sąsiednich zębów, a także zastosowanie stałej odbudowy w sytuacji, gdy klasyczna protetyka może zaproponować jedynie protezę ruchomą.

1. Bjelica R, Viskić J, Batinjan G, Filipović Zore I. Implantoprosthetic Rehabilitation by Computer-guided Implant Surgery (M-Guide): Case report. Acta Stomatol Croat. 2022 Mar;56(1):89-94. doi: 10.15644/asc56/1/10
2. Knipper A, Kuhn K, Luthardt RG, Schnutenhaus S. Accuracy of Dental Implant Placement with Dynamic Navigation-Investigation of the Influence of Two Different Optical Reference Systems: A Randomized Clinical Trial. Bioengineering (Basel). 2024 Feb 4;11(2):155. doi: 10.3390/bioengineering11020155
3. Matuszak J., Drejarz Ł., Strategie Implantoprotetyczne w bezzębiu, Implantologia Stomatologiczna, PSI Implant Dentistry rok V nr 2 (10) 2014, s. 38-42
4. Oshida Y, Tuna EB, Aktören O, Gençay K. Dental implant systems. Int J Mol Sci. 2010 Apr 12;11(4):1580-1678. doi: 10.3390/ijms11041580
5. Tomaszewska I.M., Implanty, mp.pl, https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/protetyka-i-implantoprotetyka/104733,implanty, Data odczytu: 2026.07.02
6. Ziebart T. Implantation ohne Lappenbildung: entzündungs- und schmerzarm. Implantologie Journal. 2022; 4: 18-20