Wczesne wykrycie raka płuca ratuje życie. Eksperci w Sejmie: potrzebne są zespoły leczenia i szybsza diagnostyka

Rak płuca w Polsce pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań onkologicznych, szczególnie w kontekście palenia tytoniu, które deklaruje około 30% mężczyzn i 20% kobiet. Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Onkologii eksperci podkreślali znaczenie wczesnego wykrywania raka płuca, które znacząco poprawia rokowania pacjentów. Wskazano również na rolę nowoczesnych metod leczenia, takich jak immunoterapia i leczenie ukierunkowane, oraz na problemy systemowe wydłużające czas diagnostyki.

Prof. dr hab. n. med. Maciej Krzakowski, onkolog, kierownik Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej w Narodowym Instytucie Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie, podczas wystąpienia w Sejmie zwrócił uwagę na skalę problemu, jakim jest palenie tytoniu w Polsce. Według przedstawionych danych pali około 30% mężczyzn i 20% kobiet, choć zaznaczono, że rzeczywista liczba może być wyższa.

Na tym tle podkreślono silny związek między paleniem a ryzykiem rozwoju raka płuca, który pozostaje jednym z najczęstszych nowotworów w kraju.

Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Onkologii ekspert zwrócił uwagę, że kluczowe znaczenie ma wczesne wykrywanie raka płuca.

Jak podkreślił, rokowanie pacjentów w stadiach wczesnych jest zdecydowanie lepsze niż w przypadkach zaawansowanych. Wczesne rozpoznanie umożliwia zastosowanie leczenia operacyjnego oraz nowoczesnych terapii wspomagających.

Ekspert wskazał, że podstawą leczenia raka płuca pozostaje resekcja chirurgiczna miąższu płucnego, jednak coraz większą rolę odgrywają nowoczesne metody terapeutyczne.

W wypowiedzi podkreślił:

Ekspert zwrócił również uwagę na problemy organizacyjne w polskim systemie ochrony zdrowia. Wskazał, że największym wyzwaniem nie jest brak kompetencji lekarzy, ale niewydolność systemu.

Jak podkreślił:

To – zdaniem specjalistów – znacząco opóźnia rozpoczęcie terapii i pogarsza rokowania pacjentów z rakiem płuca.

W wystąpieniu wskazano także na niewystarczającą skuteczność profilaktyki pierwotnej i wtórnej raka płuca. Podkreślono, że diagnostyka jest dostępna, jednak jej wdrażanie jest zbyt wolne z powodu ograniczeń organizacyjnych systemu.

Ekspert zwrócił uwagę na konieczność lepszej organizacji opieki nad pacjentami onkologicznymi. Wskazano na potrzebę tworzenia zespołów wielodyscyplinarnych (unitów onkologicznych).

Jak podkreślił, skuteczne leczenie wymaga współpracy różnych ośrodków i specjalistów, którzy realizują spójny proces diagnostyczno-terapeutyczny.

Prof. Dariusz Kowalski przypomniał, że środowisko onkologiczne już od lat pracuje nad tzw. „misją raka płuca”, czyli planem poprawy wyników leczenia w perspektywie 10 lat.

Jak podkreślił:

Ekspert zwrócił uwagę, że jeszcze kilkanaście lat temu, gdy stosowano głównie chemioterapię, przeżycia roczne nie przekraczały 20%, a wieloletnie przeżycia praktycznie nie występowały.

Dziś – jak podkreślił – prezentowane są już nawet 7-letnie przeżycia, co stanowi „spektakularny sukces” medycyny.

Według prof. Kowalskiego prawdziwy przełom w leczeniu raka płuca nie wynikał z chirurgii czy klasycznej chemioterapii, lecz z rozwoju nowoczesnych terapii.

Największe znaczenie mają:

• immunoterapia
• leczenie ukierunkowane molekularnie

Jak podkreślono w wystąpieniu:

Ekspert zaznaczył, że to właśnie te metody odpowiadają za wydłużenie przeżycia i poprawę skuteczności leczenia.

Jednym z głównych problemów pozostaje diagnostyka raka płuca w Polsce.

Jak zaznaczył prof. Kowalski:

Ekspert zwrócił uwagę, że proces diagnostyczny nie może trwać zbyt długo – obecnie bywa to nawet około 3 miesiące, co znacząco opóźnia leczenie.

Docelowo diagnostyka powinna zamykać się w oknie około 6 tygodni.

Prof. Kowalski podkreślił, że współczesna diagnostyka raka płuca musi opierać się na badaniach molekularnych.

Wskazał na znaczenie:

• sekwencjonowania nowej generacji (NGS),
• paneli genetycznych (CGP),
• oraz analizie wolnokrążącego DNA nowotworowego.

Jak zaznaczył, w XXI wieku nie zawsze potrzebna jest nawet tkanka nowotworowa, ponieważ:

Ekspert zwrócił uwagę, że wielokrotne biopsje i opóźnienia w analizach prowadzą do utraty czasu i materiału diagnostycznego.

Podkreślił konieczność racjonalnego wykorzystania materiału biologicznego, ponieważ jego ilość często jest ograniczona.

Kolejnym kluczowym obszarem jest profilaktyka pierwotna raka płuca, szczególnie walka z paleniem papierosów.

Jak zaznaczył prof. Kowalski, działania w tym obszarze są nadal niewystarczające, a liczba ośrodków terapii antynikotynowej jest zbyt mała.

Ekspert podkreślił potrzebę intensywnej edukacji i systemowych działań ograniczających palenie.

Duże znaczenie ma również screening raka płuca z użyciem niskodawkowej tomografii komputerowej.

Jak wskazał ekspert, wykrywalność w tym badaniu wynosi około 3%, co przewyższa inne programy przesiewowe:

• rak piersi: ok. 1%
• rak jelita grubego: ok. 0,9%

Mimo to program w Polsce nadal nie jest w pełni wdrożony, choć – jak zaznaczył – może trafić do systemu świadczeń gwarantowanych.

Prof. Kowalski wskazał na potrzebę tworzenia wyspecjalizowanych struktur leczenia raka płuca, tzw. ośrodków doskonałości (lung cancer units).

Jak podkreślił:

Takie ośrodki mogą:

• skrócić diagnostykę,
• poprawić wyniki leczenia,
• zmniejszyć liczbę niepotrzebnych badań,
• zapewnić kompleksową opiekę pacjentom.