Opieka nad seniorami wymaga zmian. Prof. Tomasz Targowski: „Świadczenia w geriatrii są źle wycenione”

Geriatria w Polsce stoi przed coraz większym wyzwaniem. Choć liczba specjalistów nieznacznie rośnie, wciąż brakuje lekarzy geriatrów, a dostęp do opieki geriatrycznej jest nierówny w zależności od regionu kraju. Eksperci podkreślają, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa konieczne są większe inwestycje w oddziały geriatryczne, poradnie oraz kształcenie nowych kadr medycznych.

Polskie społeczeństwo starzeje się w szybkim tempie, a system ochrony zdrowia nie nadąża za rosnącymi potrzebami seniorów. Według danych z 2024 roku w kraju pracowało zaledwie 559 lekarzy geriatrów.

Oznacza to, że na 100 tys. mieszkańców przypada około 1,5 geriatry. Dla porównania w Wielkiej Brytanii wskaźnik ten wynosi 3,3, a w Szwecji 4 specjalistów.

Jak przyznaje w wywiadzie dla "Rzeczpospolitej", prof. n. med. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii:

Mimo problemów liczba specjalistów stopniowo wzrasta. Między 2019 a 2024 rokiem przybyło 79 lekarzy z tą specjalizacją, co oznacza wzrost o około 16 proc. Jednak liczba seniorów rośnie znacznie szybciej.

Dostęp do opieki geriatrycznej pozostaje bardzo ograniczony. W 2025 roku w Polsce ma funkcjonować 74 oddziały geriatryczne i 116 poradni geriatrycznych.

Najlepiej rozwiniętą sieć świadczeń posiada województwo śląskie, gdzie działa 14 oddziałów i 21 poradni. Znacznie gorzej sytuacja wygląda w innych częściach kraju.

Jak podkreśla prof. Tomasz Targowski:

Dane pokazują, że w 2022 roku łóżka geriatryczne były dostępne jedynie w 64 spośród około 380 powiatów. Oznacza to, że ponad 300 powiatów nie miało takiej infrastruktury.

Prawo do korzystania z opieki geriatrycznej mają osoby po ukończeniu 60. roku życia. Obecnie w Polsce żyje już ponad 10 milionów osób po sześćdziesiątce.

Prognozy Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że do 2060 roku seniorzy mogą stanowić niemal połowę mieszkańców kraju.

Starzenie się społeczeństwa oznacza jednocześnie wzrost liczby pacjentów cierpiących na choroby przewlekłe, takie jak schorzenia sercowo-naczyniowe, nowotwory czy choroby neurodegeneracyjne. Coraz częściej lekarze mają do czynienia również z wielochorobowością.

Eksperci wskazują, że jednym z rozwiązań problemu mogą być szpitale powiatowe, które już dziś posiadają oddziały internistyczne.

Zdaniem prof. Tomasza Targowskiego potrzebne są jednak dodatkowe zespoły i pododdziały geriatryczne wspierające lekarzy różnych specjalizacji.

Coraz większego znaczenia nabierają również takie dziedziny jak ortogeriatria czy onkogeriatria, które pomagają przygotować starszych pacjentów do operacji i leczenia onkologicznego.

Jak podkreśla ekspert:

Jednym z największych problemów pozostaje finansowanie. Chociaż z Krajowego Planu Odbudowy na rozwój opieki długoterminowej przeznaczono około 1,48 mld zł, eksperci zwracają uwagę na niewystarczające wyceny świadczeń.

Prof. Tomasz Targowski nie pozostawia wątpliwości:

Obecny system rozliczeń opiera się głównie na pojedynczych jednostkach chorobowych. Tymczasem pacjenci geriatryczni najczęściej cierpią na kilka schorzeń jednocześnie i wymagają kompleksowej opieki.

Lekarze zwracają uwagę, że przeprowadzenie wywiadu medycznego, analiza dokumentacji oraz przegląd przyjmowanych leków są w przypadku seniorów znacznie bardziej czasochłonne niż u młodszych pacjentów.

Kolejnym wyzwaniem jest brak zainteresowania młodych medyków tą dziedziną. Mimo że geriatria została uznana przez Ministerstwo Zdrowia za specjalizację priorytetową, liczba chętnych pozostaje bardzo niska.

W 2024 roku wykorzystano jedynie 9 proc. miejsc rezydenckich z geriatrii. Spośród 143 dostępnych rezydentur przyjęto tylko 13 osób.

Jak ocenia prof. Tomasz Targowski:

Według eksperta młodzi medycy częściej wybierają dermatologię, endokrynologię, alergologię czy chirurgię plastyczną. Tymczasem właśnie w takich specjalizacjach jak geriatria, interna czy chirurgia niedobory kadrowe stają się coraz bardziej widoczne.

Eksperci są zgodni, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa znaczenie geriatrii w Polsce będzie systematycznie rosło. Rozwój oddziałów i poradni geriatrycznych, lepsze finansowanie świadczeń oraz zwiększenie liczby specjalistów mogą zdecydować o jakości opieki nad milionami seniorów w najbliższych dekadach.

Bez tych zmian system ochrony zdrowia może mieć coraz większe trudności z zapewnieniem odpowiedniego wsparcia szybko rosnącej grupie starszych pacjentów.