Kardiolodzy: mało inwazyjne zabiegi implantacji zastawki aortalnej nie powinny być limitowane

Przeznaczone dla chorych z ciężkim zwężeniem zastawki aortalnej zabiegi TAVI to rewolucja w medycynie i szansa na drugie życie. Choć polskie szpitale mają sprzęt i doskonałych lekarzy, biurokratyczne limity hamują rozwój tej metody. Wybitni polscy kardiolodzy w liście otwartym apelują do Narodowego Funduszu Zdrowia o natychmiastowe zniesienie ograniczeń finansowych.

Przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej (TAVI) to małoinwazyjna procedura o udowodnionej naukowo skuteczności. Jeszcze do niedawna liczba tych operacji w Polsce dynamicznie rosła. Najnowsze dane pokazują jednak, że ten pozytywny trend drastycznie wyhamował.

W 2025 roku w Polsce wykonano 4988 zabiegów TAVI, podczas gdy rok wcześniej było ich 4904. To wzrost o zaledwie 1,7%, co eksperci Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) nazywają wprost stagnacją. Co gorsza, prognozy na 2026 rok są zatrważające – obecne plany finansowe, bez uwzględnienia nadwykonań, zakładają spadek liczby procedur aż o 26%.

Czy w dobie powszechnych niedoborów w budżecie ochrony zdrowia postulat zniesienia limitów nie jest zbyt odważny? Prof. Huczek nie pozostawia złudzeń.

Kardiolodzy przypominają ponure statystyki dotyczące nieleczonej stenozy aortalnej:

• W ciągu 6 miesięcy umiera 10% pacjentów,

• W ciągu 18 miesięcy śmiertelność wzrasta do 25%,

• W ciągu 4 lat umiera blisko połowa chorych.

Zabiegi TAVI kojarzone są głównie z pacjentami w podeszłym wieku, dla których klasyczna, obciążająca operacja kardiochirurgiczna (z otwarciem klatki piersiowej) byłaby śmiertelnym ryzykiem. Eksperci PTK podkreślają jednak, że ta metoda ratuje również osoby znacznie młodsze, u których tradycyjna operacja jest wykluczona z powodu m.in.:

• Anatomii (tzw. porcelanowa aorta),

• Przebytych wcześniej operacji kardiochirurgicznych lub napromieniania klatki piersiowej,

• Współistniejących chorób nowotworowych, które wymagają natychmiastowego wdrożenia agresywnej chemioterapii lub radioterapii (a długi okres rekonwalescencji po klasycznej operacji serca by to uniemożliwił).

Obecnie średni czas oczekiwania na zabieg TAVI w Polsce wynosi 5,9 miesiąca, a w co drugim szpitalu przekracza pół roku. W tym czasie u chorych dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia lewej komory serca i rozwoju ciężkiej niewydolności krążenia.

[news:2208327[

Najbardziej paradoksalny jest fakt, że polskie szpitale posiadają pełne zaplecze kadrowe i organizacyjne, by operować natychmiast. Mogłyby z powodzeniem leczyć znacznie więcej osób, niż wynosi limit z 2025 roku. Tymczasem realne potrzeby są ogromne – szacuje się, że do zabiegu TAVI w Polsce kwalifikuje się nawet 11 tysięcy pacjentów rocznie.

Pod względem dostępności do tej nowoczesnej metody Polska od lat wypada blado na tle innych krajów europejskich.

Dystans ten może się jeszcze bardziej pogłębić, ponieważ najnowsze wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) rozszerzyły wskazania do TAVI, rekomendując tę procedurę u coraz szerszej grupy pacjentów – w tym u osób niskiego ryzyka już od 70. roku życia.

W ocenie zarządu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego obecny model finansowania jest archaiczny i sprzeczny z aktualną wiedzą medyczną. Decyzja wielospecjalistycznego zespołu lekarzy (Heart Team) o kwalifikacji do TAVI nigdy nie jest zachcianką czy zabiegiem kosmetycznym – to interwencja ratunkowa.

Wprowadzenie statusu świadczenia nielimitowanego dla TAVI przyniosłoby korzyści nie tylko chorym, ale i samemu państwu. Likwidacja kolejek drastycznie ograniczy liczbę nagłych zgonów oraz zmniejszy gigantyczne koszty wielokrotnych, długich hospitalizacji pacjentów zmagających się z postępującą niewydolnością serca.