Rak płuc wciąż zabija najczęściej, choć prosta tomografia mogłaby temu zapobiec

Nowe badanie pokazuje, że badania przesiewowe raka płuc mogłyby zapobiec trzykrotnie większej liczbie zgonów, gdyby wykonywały je wszystkie kwalifikujące się osoby. Mimo że rak płuc pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych w USA, tylko 19% pacjentów spełniających kryteria zgłasza się na tomografię komputerową.

Największe amerykańskie badanie dotyczące badań przesiewowych raka płuc pokazało, że w 2024 roku tylko 1 na 5 kwalifikujących się dorosłych poddał się tomografii komputerowej klatki piersiowej. Według danych opublikowanych 19 listopada w Journal of the American Medical Association oznacza to, że ogromna większość osób z grupy ryzyka rezygnuje z badania, które realnie ratuje życie. Jak podkreśla główna autorka, Priti Bandi, sytuacja jest „rozczarowująca”, bo niska frekwencja „oznacza w istocie zmarnowaną szansę”.

Rak płuc pozostaje główną przyczyną zgonów onkologicznych w Stanach Zjednoczonych – naukowcy szacują, że w 2025 roku pochłonie około 125 tys. istnień. Rocznie diagnozuje się tam blisko 225 tys. nowych przypadków.

Zgodnie z kryteriami CDC, do wykonania tomografii komputerowej o niskiej dawce promieniowania (LDCT) kwalifikują się osoby:

• w wieku 50–80 lat,

• z historią palenia co najmniej 20 paczkolat,

• palące obecnie lub takie, które rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat.

CDC przypomina, że paczkorok oznacza wypalenie jednej paczki papierosów dziennie przez rok.

W analizie danych z National Health Interview Survey 2024 ustalono, że do badań kwalifikuje się prawie 13 mln Amerykanów, ale tylko 19% korzysta z tomografii. Naukowcy przeliczyli, że gdyby badania przesiewowe objęły 100% uprawnionych, można by zapobiec około 30 tys. dodatkowych zgonów i zyskać ponad 482 tys. lat życia.

Jak podkreśliła Priti Bandi, „można by zapobiec trzykrotnie większej liczbie zgonów z powodu raka płuc (lub uratować życie), gdyby każda kwalifikująca się osoba poddała się badaniom przesiewowym”.

Eksperci podkreślają, że osoby w wieku 50–80 lat, które paliły kiedykolwiek, powinny omówić ze swoim lekarzem możliwość wykonania tomografii w kierunku raka płuc.

Jak mówi Priti Bandi:

Dodatkowo badacze wskazują, że rozszerzenie uprawnień do badań — np. uniezależnienie ich od liczby lat od rzucenia palenia — mogłoby uratować kolejne życia.

W komentarzu do wyników badania, Lisa Lacasse, prezes American Cancer Society Cancer Action Network (ACS CAN), podkreśla rolę państwa w zapewnieniu równego dostępu do badań:

ACS CAN zapowiada dalszą współpracę z decydentami, aby zwiększyć dostępność badań przesiewowych raka płuc i wyeliminować koszty, które mogą powstrzymywać pacjentów przed wykonaniem tomografii.