Rak płuc, jelita grubego i piersi wciąż zabijają najczęściej. OECD publikuje aktualne wskaźniki umieralności

Zapadalność na raka, śmiertelność z powodu nowotworów i różnice między krajami OECD pozostają jednym z najważniejszych tematów zdrowia publicznego. Najnowsze dane pokazują, że rak był drugą najczęstszą przyczyną zgonów w OECD, odpowiadając za 21% wszystkich zgonów w 2023 r. Jednocześnie widać znaczące różnice w umieralności – od wysokich wskaźników na Węgrzech po najniższe w Meksyku i Turcji.

Niskie statystyki w części państw mogą wynikać z ograniczonego dostępu do programów przesiewowych, różnic w rejestrach zachorowań czy młodszej struktury populacji. Ryzyko zachorowania zwiększają czynniki takie jak dieta bogata w tłuszcz, otyłość, brak aktywności, alkohol i palenie tytoniu.

W 2023 r. śmiertelność z powodu nowotworów złośliwych w krajach OECD wyniosła średnio 191 zgonów na 100 tys. mieszkańców. Najwyższe wskaźniki odnotowano na Węgrzech, w Słowenii, na Łotwie i Słowacji – powyżej 230 zgonów na 100 tys.

Najniższą śmiertelność raportowały Meksyk, Turcja i Kostaryka (poniżej 150 zgonów na 100 tys. mieszkańców). Na różnice wpływają m.in. dostęp do leczenia, jakość terapii, uczestnictwo w badaniach przesiewowych oraz poziom wykształcenia. W wielu krajach osoby o niższym wykształceniu mają wyraźnie wyższe ryzyko zgonu z powodu raka.

Rak był w 2023 r. drugą najczęstszą przyczyną zgonów w krajach OECD, odpowiadając za 21% wszystkich zgonów. W dziesięciu państwach – m.in. w Japonii i Hiszpanii – nowotwory stały się już główną przyczyną śmierci.

Pięć nowotworów odpowiada za ponad połowę zgonów:

• rak płuc – 20%,

• rak jelita grubego – 11%,

• rak trzustki – 8%,

• rak piersi – 7%,

• rak prostaty – 6%.

Rak płuc pozostaje najgroźniejszym nowotworem dla obu płci. U mężczyzn odpowiada za 22% wszystkich zgonów z powodu raka, a u kobiet za 17%. Jak podkreślono w źródle, „Palenie tytoniu stanowi główny czynnik ryzyka raka płuc”.

Rak jelita grubego to 11% wszystkich zgonów z powodu nowotworów zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Kraje OECD prowadzą szerokie programy badań przesiewowych, które zwykle zaczynają się około 50. roku życia. Przyniosło to początkowy wzrost liczby wykrywanych przypadków, a później spadek zachorowań u starszych pacjentów.

Niepokoi jednak rosnąca zapadalność wśród młodszych dorosłych. Oprócz wieku i genetyki znaczenie mają: dieta uboga w błonnik, otyłość, brak aktywności fizycznej, alkohol i palenie.

Rak piersi odpowiada za 15% zgonów z powodu raka u kobiet, ale mimo średnio wysokiej zachorowalności umieralność stabilizuje się lub spada. To efekt wcześniejszej diagnostyki i lepszego leczenia. W tekście podkreślono, że rak piersi odpowiada za 28% zachorowań na raka u kobiet.

U mężczyzn trzecim najczęstszym nowotworem śmiertelnym jest rak prostaty, odpowiedzialny za 10% zgonów z powodu nowotworów i aż 22% nowych zachorowań.

Państwa takie jak Norwegia, Australia czy Belgia mają niższą śmiertelność przy jednocześnie wysokiej zapadalności. To dowód na skuteczność badań przesiewowych i szeroki dostęp do leczenia. W Norwegii około 70% kobiet uczestniczy w programach screeningu raka piersi i szyjki macicy, a kraj ten ma jedną z najwyższych liczb pracowników ochrony zdrowia przypadających na pacjentów onkologicznych.

W podsumowaniu OECD stwierdzono: „Wcześniejsza diagnoza i leczenie znacząco zwiększają wskaźniki przeżywalności w przypadku raka”.