Wakacje 2026: dzieci sięgają po alkohol. Sejm pracuje nad zakazem

Koniec roku szkolnego, luźniejszy nadzór rodziców, imprezy z rówieśnikami – to czas, który dla wielu nastolatków staje się pierwszym kontaktem z alkoholem. Dane są alarmujące: ponad 62% Polaków w wieku 18–29 lat piło alkohol przed osiemnastką, a co siódmy zaczął przed 14. rokiem życia. W Sejmie trwają prace nad ustawą, która ma to zmienić. Posłowie mają do dyspozycji jedno z najbardziej oczekiwanych przez społeczeństwo narzędzi: zakaz reklamy alkoholu.

Dla większości dzieci i nastolatków lato to upragniony czas odpoczynku. Dla specjalistów ds. uzależnień i psychiatrów dziecięcych to jednak jeden z najbardziej newralgicznych okresów w roku – czas, gdy wzrasta ryzyko pierwszego kontaktu z alkoholem.

Tymczasem reklama alkoholu otacza najmłodszych ze wszystkich stron: billboardy przy drogach, spoty w telewizji, materiały w mediach społecznościowych i ekspozycja w sklepach. Według ekspertów dzieci i młodzież nie wychwytują kontekstu marketingowego tych przekazów. Widzą szczęśliwych ludzi, zabawę, luz – i właśnie to zapamiętują.

Badanie przeprowadzone przez OGB dla Fundacji GrowSPACE w kwietniu 2025 roku pokazuje, że aż 62,7% osób w wieku 18–29 lat piło alkohol przed ukończeniem 18. roku życia. Co bardziej niepokojące, 14% z nich sięgnęło po alkohol jeszcze przed 14. rokiem życia.

To nie są wartości abstrakcyjne. To oznacza, że prawie połowa młodych Polaków weszła w dorosłość już z doświadczeniem alkoholowym, a ich mózgi, wciąż w fazie intensywnego rozwoju, były narażone na działanie substancji psychoaktywnej w krytycznym momencie.

Znane autorytety medyczne nie mają wątpliwości co do związku między ekspozycją na reklamy a wcześniejszą inicjacją alkoholową.

Dr Aleksandra Lewandowska, Konsultantka Krajowa w dziedzinie Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, wskazuje, że współczesne badania jednoznacznie potwierdzają, iż ekspozycja na reklamy alkoholu, zarówno w mediach tradycyjnych, jak i cyfrowych, istotnie zwiększa prawdopodobieństwo rozpoczęcia spożycia alkoholu przez młodzież.

Szczególny niepokój budzi reklama piwa bezalkoholowego. Katarzyna Andrusikiewicz, psychoterapeutka uzależnień, tłumaczy, że piwo „zero" wygląda identycznie jak piwo z procentami, przekazuje identyczne treści, lifestyle, zabawa, ulga i tym samym kreuje przyszłego konsumenta napojów alkoholowych. To, jej zdaniem, najbardziej niebezpieczny mechanizm współczesnej reklamy alkoholu.

Dr Bohdan Woronowicz, psychiatra i superwizor psychoterapii uzależnień, zwraca uwagę na szerszy kontekst: pozytywny wizerunek alkoholu utrwalany przez media i reklamy osłabia naturalne mechanizmy obronne i skłania do wcześniejszej inicjacji, a ta, jak wskazują badania, wyraźnie zwiększa ryzyko uzależnienia w dorosłości.

W Sejmie RP trwają zaawansowane prace nad ustawami przewidującymi całkowity zakaz publicznej reklamy alkoholu, w tym piwa i napojów bezalkoholowych promowanych pod marką piw procentowych. W ramach sejmowej Komisji Zdrowia w lutym 2026 roku powołano specjalną podkomisję, która prowadzi dyskusje nad zapisami przygotowanymi przez kluby Polska 2050 i Lewica.

Poparcie społeczne dla zmian jest wyjątkowo wysokie: aż 81,5% Polek i Polaków popiera zakaz publicznej reklamy alkoholu oraz wzmocnienie egzekwowania zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom niepełnoletnim, wynika z badania OGB dla GrowSPACE z lutego 2026 roku. To jeden z wyższych poziomów społecznego konsensusu, jakie odnotowano w ostatnich latach w debacie o polityce zdrowotnej.

Od kwietnia 2025 roku Fundacja GrowSPACE prowadzi ogólnopolską kampanię „Zero Procent Prawdy", której celem jest wprowadzenie całkowitego zakazu publicznej reklamy alkoholu. W ramach kampanii opublikowano raport diagnozujący problem wczesnej inicjacji alkoholowej, a ponad 100 przedstawicieli środowiska medycznego podpisało apel do parlamentarzystów.

Fundacja uruchomiła też akcję „Pytamy o reklamy", skierowała do posłów i posłanek trzy proste pytania: czy politycy powinni robić więcej, by zapobiegać inicjacji alkoholowej dzieci i młodzieży; czy popierają całkowity zakaz publicznej reklamy alkoholu, w tym piwa „zero"; oraz czy są za zakazem promocji typu „6+6" i „12+12". W całej Polsce zebrano już blisko 100 odpowiedzi, zdecydowana większość parlamentarzystów deklaruje poparcie dla proponowanych zmian.

Jan Pieniążek, koordynator kampanii, podkreśla:

Fundacja GrowSPACE udostępnia na stronie zeroprocentprawdy.pl pełną listę parlamentarzystów, którzy odpowiedzieli na pytania kampanii, w podziale na województwa. To narzędzie pozwalające każdemu obywatelowi sprawdzić, jakie stanowisko zajmuje jego lokalny przedstawiciel.

Nadchodzące wakacje to czas, w którym decyzja Sejmu nabiera szczególnego znaczenia. Jeśli ustawa wejdzie w życie, kolejne lato może być pierwszym, w którym dzieci i młodzież będą choć trochę mniej bombardowani reklamami zachęcającymi do sięgnięcia po alkohol.