Pierwszy alkohol coraz wcześniej. Nowy raport o nawykach młodych Polaków

Z nowego raportu kampanii „Zero Procent Prawdy” wynika, że problem wczesnej inicjacji alkoholowej w Polsce pozostaje poważnym wyzwaniem społecznym. Autorzy publikacji zwracają uwagę, że osoby należące do młodszych pokoleń częściej niż starsze deklarują pierwszy kontakt z alkoholem jeszcze przed ukończeniem 18. roku życia.

Badanie przeprowadzone na reprezentatywnej grupie dorosłych mieszkańców Polski pokazuje, że wśród osób w wieku 18–29 lat niemal dwie trzecie po raz pierwszy spróbowało alkoholu przed osiągnięciem pełnoletności. Co więcej, część respondentów deklarowała kontakt z alkoholem już w wieku 14 lat lub wcześniej.

Analiza odpowiedzi uczestników badania wskazuje, że to właśnie piwo najczęściej pojawia się podczas inicjacji alkoholowej. W młodszych grupach wiekowych jego znaczenie jest wyraźnie większe niż wśród starszych pokoleń, gdzie częściej wskazywano wino jako pierwszy spożywany alkohol. Najważniejsze ustalenia dotyczące inicjacji alkoholowej według raportu:

• piwo jest najczęściej wskazywanym pierwszym alkoholem,
• większość pierwszych doświadczeń z alkoholem ma miejsce przed ukończeniem 18 lat,
• młodsze pokolenia częściej rozpoczynają kontakt z alkoholem wcześniej niż osoby starsze,
• pierwsze spożycie alkoholu najczęściej odbywa się w gronie znajomych lub podczas spotkań rodzinnych.

Badanie pokazuje również, że część respondentów miała możliwość zdobycia alkoholu pomimo braku pełnoletności. Zjawisko to było szczególnie widoczne wśród najmłodszych dorosłych uczestników badania. Respondenci, którzy deklarowali dostęp do alkoholu przed ukończeniem 18 lat, najczęściej wskazywali piwo jako alkohol, który udało im się zdobyć najłatwiej. Autorzy raportu zwracają uwagę, że problem ten może świadczyć o niewystarczającej skuteczności obecnych mechanizmów kontroli sprzedaży alkoholu osobom niepełnoletnim.

Znaczną część raportu poświęcono obecności reklam alkoholu w przestrzeni publicznej. Według autorów młodzi ludzie są stale narażeni na przekazy marketingowe związane z piwem oraz napojami bezalkoholowymi sprzedawanymi pod markami piwnymi.

Większość badanych uważa, że reklamy piwa mogą wpływać na większą skłonność młodych ludzi do sięgania po alkohol. Jednocześnie wielu respondentów ocenia, że tego typu przekazów jest zbyt dużo zarówno w telewizji, jak i w przestrzeni publicznej.

Najważniejsze opinie respondentów dotyczące reklam alkoholu:

• większość popiera całkowity zakaz reklamy alkoholu,
• reklamy piwa są postrzegane jako czynnik mogący zwiększać zainteresowanie alkoholem wśród młodzieży,
• część badanych uważa, że liczba reklam piwa w mediach i przestrzeni publicznej jest nadmierna,
• poparcie dla ograniczenia reklam występuje niezależnie od preferencji politycznych respondentów.

W raporcie przedstawiono także wyniki badań fokusowych przeprowadzonych z uczniami szkół średnich. Młodzi uczestnicy badania wskazywali, że alkohol jest powszechnie obecny w ich otoczeniu i często postrzegany jako naturalny element życia społecznego. 

Badacze zauważyli, że młodzież częściej dostrzega społeczne konsekwencje picia alkoholu niż jego skutki zdrowotne. Rozmowy prowadzone przez dorosłych koncentrują się zwykle na bezpieczeństwie lub odpowiedzialnym zachowaniu, rzadziej natomiast na długofalowym wpływie alkoholu na organizm.

Autorzy raportu apelują o działania mające ograniczyć skalę wczesnej inicjacji alkoholowej. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się:

• całkowity zakaz publicznej reklamy alkoholu,
• skuteczniejsze egzekwowanie zakazu sprzedaży alkoholu nieletnim,
• rozwój programów profilaktycznych skierowanych do młodzieży,
• kampanie edukacyjne dotyczące skutków spożywania alkoholu,
• wsparcie nauczycieli i rodziców w prowadzeniu rozmów z młodymi ludźmi na temat alkoholu.

Zdaniem autorów raportu połączenie działań edukacyjnych, profilaktycznych i regulacyjnych może przyczynić się do ograniczenia skali problemu oraz opóźnienia wieku pierwszego kontaktu młodych ludzi z alkoholem.