Ozempic może kosztować tylko 3 dolary miesięcznie? Czy wygasające patenty na semaglutyd zmienią globalne leczenie otyłości?

Już w marcu 2026 roku wygasną pierwsze patenty na semaglutyd – substancję czynną leków Ozempic i Wegovy. Nowa analiza naukowców z Uniwersytetu w Liverpoolu wskazuje, że przy masowej produkcji miesięczna dawka leku w zastrzykach mogłaby kosztować około 3 dolarów. To ogromny kontrast wobec obecnych cen sięgających nawet 900 dolarów miesięcznie w USA. Eksperci mówią o możliwym przełomie w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2, ale jednocześnie ostrzegają, że same leki nie rozwiążą globalnej epidemii nadwagi.

Leki na bazie semaglutydu – w tym Ozempic i Wegovy – w ostatnich latach stały się jednym z najważniejszych narzędzi w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2. Ich popularność rośnie na całym świecie, ale równocześnie ogromną barierą pozostaje cena terapii. Najnowsza analiza naukowców z Uniwersytetu w Liverpoolu sugeruje jednak, że koszty produkcji tych preparatów mogą być znacznide niższe niż obecne ceny rynkowe.

Badanie wskazuje, że przy produkcji na dużą skalę miesięczna dawka semaglutydu w formie zastrzyków mogłaby kosztować zaledwie około 3 dolarów. To kwota nieporównywalna z obecnymi cenami w wielu krajach.

Jak wyjaśnia jeden z autorów analizy, farmakolog dr Andrew Hill z Uniwersytetu w Liverpoolu, niskie koszty produkcji mogą mieć ogromne znaczenie dla globalnego zdrowia publicznego.

Obecnie miesięczna terapia semaglutydem kosztuje około 200 dolarów w Stanach Zjednoczonych i około 120 funtów w Wielkiej Brytanii. W niektórych przypadkach ceny w USA przekraczają nawet 900 dolarów miesięcznie.

Przełomowy moment może nastąpić już w marcu 2026 roku. Z analiz wynika, że podstawowe patenty na semaglutyd wygasną 21 marca w dziesięciu krajach świata. Wśród nich znajdują się m.in. Indie, Brazylia, Chiny, Republika Południowej Afryki, Turcja, Meksyk oraz Kanada.

Wygaśnięcie patentów oznacza, że producenci leków generycznych będą mogli rozpocząć wytwarzanie własnych odpowiedników semaglutydu. To właśnie ta zmiana może radykalnie obniżyć cenę terapii.

Jeszcze bardziej znaczący jest fakt, że w około 150 państwach świata patenty na semaglutyd w ogóle nie zostały zgłoszone. Dotyczy to m.in. wielu krajów Afryki.

Łącznie w tych około 160 państwach mieszka ogromna część populacji dotkniętej chorobami metabolicznymi. Szacuje się, że żyje tam około 69 procent osób chorujących na cukrzycę typu 2 oraz aż 84 procent wszystkich ludzi zmagających się z otyłością.

Znaczenie potencjalnego spadku cen jest ogromne, ponieważ skala problemu otyłości na świecie rośnie w bardzo szybkim tempie. Według dostępnych danych z nadmierną masą ciała lub otyłością żyje już ponad miliard ludzi.

Eksperci wskazują, że szczególnie dynamiczny wzrost liczby osób z otyłością obserwuje się w krajach o niższych dochodach. Zjawisko to jest związane między innymi z urbanizacją, zmianą stylu życia oraz rosnącym udziałem wysoko przetworzonej żywności w codziennej diecie.

Skutki zdrowotne są bardzo poważne. Otyłość jest powiązana z licznymi chorobami przewlekłymi, w tym chorobami serca, udarem, cukrzycą czy nowotworami. Szacuje się, że nadmierna masa ciała odpowiada globalnie za około 3,7 miliona zgonów rocznie.

Jednocześnie gwałtownie rośnie liczba osób chorych na cukrzycę. W 1990 roku było ich około 200 milionów, natomiast w 2022 roku liczba ta wzrosła już do około 830 milionów.

Nie dziwi więc fakt, że semaglutyd został we wrześniu ubiegłego roku uznany przez Światową Organizację Zdrowia za lek podstawowy. Substancja ta jest stosowana zarówno w leczeniu otyłości – pod nazwą Wegovy – jak i w terapii cukrzycy typu 2 jako Ozempic.

Eksperci podkreślają jednak, że nawet znaczące obniżenie ceny leków nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z globalną epidemią otyłości.

Autorzy badania zwracają uwagę, że kluczowe przyczyny wzrostu liczby osób z nadwagą mają charakter społeczny i ekonomiczny. Należą do nich między innymi ubóstwo, brak bezpieczeństwa żywnościowego, urbanizacja oraz środowisko żywieniowe sprzyjające spożywaniu wysokoprzetworzonej żywności.

Oznacza to, że sama dostępność leków – choć bardzo ważna – musi być uzupełniona odpowiednią polityką zdrowotną i działaniami systemów ochrony zdrowia.

Dr Nomathemba Chandiwana z Desmond Tutu Health Foundation w Republice Południowej Afryki zwraca uwagę, że spadek cen może mieć ogromne znaczenie zwłaszcza dla krajów o niskich i średnich dochodach.

Ekspertka podkreśla, że to właśnie tam koszt terapii jest jedną z najważniejszych barier w dostępie do nowoczesnego leczenia otyłości.

Historia globalnej medycyny pokazuje, że podobne przełomy zdarzały się już wcześniej. Produkcja generycznych wersji leków na HIV, gruźlicę czy malarię pozwoliła znacząco obniżyć ceny terapii i uratowała miliony istnień ludzkich.

Profesor François Venter z Uniwersytetu Witwatersrand w Johannesburgu uważa, że podobny scenariusz może powtórzyć się również w przypadku semaglutydu. Dostępność tańszych odpowiedników może sprawić, że leczenie otyłości i cukrzycy stanie się dostępne dla znacznie większej liczby pacjentów na świecie.

Według szacunków około 27 procent dorosłych ludzi na świecie spełnia obecnie kryteria kwalifikujące do terapii lekami takimi jak semaglutyd. Co istotne, większość z nich mieszka właśnie w krajach o niższych dochodach, gdzie dostęp do tych terapii jest dziś bardzo ograniczony.

Jeśli prognozy dotyczące kosztów produkcji się potwierdzą, nadchodzące lata mogą przynieść jeden z największych przełomów w leczeniu chorób metabolicznych w XXI wieku.

Źródła: www.theguardian.com i https://www.ndtv.com/MH