Asystencja osobista pod lupą. Porównanie prezydenckiego, rządowego i poselskiego projektu ustawy

Nadzwyczajna podkomisja rozpatrzyła trzy projekty ustaw regulujące kwestię asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Choć wszystkie dokumenty dążą do sformalizowania i usprawnienia tej wyczekiwanej usługi społecznej. Propozycje wniesione przez Prezydenta RP (Andrzeja Dudę), Radę Ministrów oraz grupę posłów różnią się od siebie kluczowymi założeniami – od wieku beneficjentów, przez liczbę przysługujących godzin, aż po procedury legislacyjne, w jakich powstawały.

Najważniejszą różnicą, która dzieli rozpatrywane projekty ustaw, jest wiek osób uprawnionych do skorzystania ze wsparcia asystenta.

• Projekt prezydencki: Zakłada, że usługa ta powinna być skierowana wyłącznie do osób pełnoletnich (od ukończenia 18. roku życia).

• Projekty rządowy i poselski:  Rozszerza grupę odbiorców o młodzież. Zgodnie z ich zapisami prawo do asystencji ma przysługiwać osobom już od ukończenia 13. roku życia (do ukończenia 65. roku życia), wprowadzając podział na grupy wiekowe 13-18 lat oraz 18-65 lat.

  Reklama

Projekty różnią się także podejściem do tego, jak intensywne powinno być wsparcie i kto dokładnie kwalifikuje się do programu. Narzędziem oceny jest tu skala ustalająca poziom potrzeby wsparcia wyrażana w punktach.

• Próg punktowy dla dorosłych: Prezydent proponował, aby z asystencji mogły korzystać osoby z oceną na poziomie od 70 do 100 punktów. Rząd oraz posłowie zdecydowali się na nieznaczne zawężenie tej grupy, podnosząc próg dla osób dorosłych do co najmniej 80 punktów.

• Miesięczny wymiar godzin: Propozycja prezydencka zakładała sztywne ramy wynoszące od 40 do 200 godzin wsparcia w miesiącu. Projekty rządowy i poselski uelastyczniają te granice - dorośli mogą liczyć na wymiar od 20 do nawet 240 godzin miesięcznie, natomiast dla młodzieży (13-18 lat) przewidziano limit od 20 do 80 godzin.

  Reklama

Projekty te są niemal identyczne pod względem merytorycznym. W zapisach artykułów istnieją jednak subtelne różnice:

• Definicja doradztwa wzajemnego: Projekt poselski włączał do niej „osoby stale wspierające osobę z niepełnosprawnością”, podczas gdy projekt rządowy uprościł ten zapis, skupiając się na samym „użytkowniku”.

• Rola zespołów wojewódzkich: Posłowie określali ich cel jako „ustalenie potrzeby asystencji osobistej i zakresu tej potrzeby”, natomiast rząd użył bardziej sformalizowanego zwrotu: „przyznanie prawa do asystencji osobistej”.

  Reklama

• Aktualność prawna: Projekt rządowy, jako wniesiony chwilę później (w listopadzie, podczas gdy poselski w październiku), zawiera nowsze i bardziej precyzyjne odnośniki do pozycji w Dziennikach Ustaw.

Główna różnica między tymi dwoma dokumentami leży jednak poza samymi artykułami - projekt rządowy zawiera pełną Ocenę Skutków Regulacji (OSR) z wynikami szerokich konsultacji społecznych, podczas gdy projekt poselski opiera się na uproszczonych Deklarowanych Skutkach Regulacji (DSR).

• Poselski projekt ustawy: Do projektu dołączono tzw. Deklarowane Skutki Regulacji (DSR). Jest to zwięzła i uproszczona analiza, która szacuje podstawowe salda budżetowe i koszty, co pozwala grupie posłów na szybkie formalne wniesienie projektu bez konieczności przeprowadzania wielomiesięcznych uzgodnień.

  Reklama

• Rządowy projekt ustawy: Jako oficjalny dokument Rady Ministrów, projekt ten został obwarowany obowiązkiem przedstawienia pełnej Oceny Skutków Regulacji (OSR). To obszerny dokument zawierający szczegółowe tabele finansowe, prognozy demograficzne oraz harmonogramy wdrażania rozporządzeń wykonawczych. Co niezwykle istotne, w OSR rządu zawarto drobiazgowe raporty z oficjalnych konsultacji publicznych, w których udział wzięły dziesiątki organizacji pozarządowych i instytucji państwowych.

W toku prac parlamentarnych ścierają się więc dwie koncepcje. Pierwsza, prezydencka, skupia się na dorosłych z niższym progiem wejścia (70 pkt). Druga, wypracowana wspólnie przez posłów i rząd, podnosi poprzeczkę punktową dla dorosłych (80 pkt), ale w zamian oferuje im więcej maksymalnych godzin wsparcia i rozbudowuje system o pomoc dla nastolatków od 13. roku życia.