Rzeczywiste ceny leków onkologicznych często różnią się od oficjalnych. Wyniki badania z dziewięciu krajów Europy

Ceny leków onkologicznych, rabaty na leki onkologiczne oraz negocjacje cenowe w szpitalach znacząco różnią się między krajami Europy – wynika z nowego badania obejmującego 23 szpitale z dziewięciu państw. Naukowcy wykazali, że ceny referencyjne leków często nie pokazują rzeczywistych kosztów ponoszonych przez szpitale, a wiele placówek błędnie ocenia skuteczność własnych negocjacji z producentami. Autorzy podkreślają, że większa przejrzystość cen leków onkologicznych może poprawić pozycję negocjacyjną szpitali i ograniczyć wydatki systemów ochrony zdrowia.

Rosnące wydatki na leki onkologiczne stają się coraz większym wyzwaniem dla europejskich systemów ochrony zdrowia. Autorzy badania przypominają, że udział terapii onkologicznych w nowych produktach farmaceutycznych wzrósł z około 30 proc. w 2010 roku do 50 proc. w 2020 roku, a wartość światowego rynku ma zwiększyć się z 164 mld euro do 269 mld euro.

To sprawia, że szpitale coraz częściej szukają sposobów na ograniczenie kosztów. W praktyce wykorzystują między innymi negocjacje cenowe, wspólne zakupy czy inne strategie zmniejszania wydatków na leczenie nowotworów.

Badanie miało charakter obserwacyjny i objęło 23 szpitale z dziewięciu krajów europejskich. Analizowano 15 leków onkologicznych, porównując rzeczywiste ceny płacone przez szpitale z publicznie dostępnymi cenami referencyjnymi.

Dane dotyczyły zakupów z 2022 roku i zostały zebrane podczas ustrukturyzowanych wywiadów z farmaceutami szpitalnymi oraz osobami odpowiedzialnymi za zakupy leków. Aby zachować poufność informacji handlowych, autorzy opracowali specjalną procedurę anonimizacji danych.

Analiza pokazała wyraźne różnice pomiędzy państwami.

Najwyższe rzeczywiste ceny leków onkologicznych odnotowano we Francji, a następnie w Serbii, Niemczech, na Węgrzech oraz w Holandii. Najniższe ceny występowały w dwóch krajach Europy Południowej oraz jednym kraju Europy Północnej.

Autorzy podkreślają, że równie duże różnice występowały również pomiędzy samymi szpitalami funkcjonującymi w tym samym państwie.

Badacze porównali rzeczywiste ceny z oficjalnymi cenami referencyjnymi i obliczyli poziom uzyskiwanych rabatów.

Najniższe średnie rabaty odnotowano w Serbii, gdzie wynosiły około -7 proc.. Z kolei najwyższe osiągały szpitale z krajów Europy Południowej – średnio -38 proc.

Analiza pokazała także, że wielkość rabatów zależała od rodzaju leku. Największe obniżki cen dotyczyły zwykle leków generycznych, natomiast najmniejsze obserwowano w przypadku preparatów dostępnych wyłącznie od jednego producenta.

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest to, że publiczne ceny leków nie odzwierciedlają kwot rzeczywiście płaconych przez szpitale.

Autorzy zwracają uwagę, że "ceny referencyjne często nie odzwierciedlają rzeczywistej ceny", ponieważ nie uwzględniają poufnych rabatów uzyskiwanych podczas negocjacji z producentami.

Oznacza to, że porównywanie wyłącznie oficjalnych cenników może prowadzić do błędnych wniosków dotyczących kosztów terapii onkologicznych w różnych krajach.

Badanie wykazało również, że wiele placówek nie potrafi właściwie ocenić swojej pozycji negocjacyjnej.

Co najmniej połowa uczestniczących szpitali błędnie oceniała poziom własnych cen w porównaniu z innymi placówkami. W części przypadków ceny były nawet o 22 proc. wyższe od średniej, mimo że uczestnicy byli przekonani, iż negocjują korzystne warunki zakupu.

Zdaniem autorów pokazuje to, jak niewielka jest wiedza o rzeczywistych cenach obowiązujących w innych krajach i szpitalach.

Badacze podkreślają, że większa przejrzystość cen leków onkologicznych może pomóc szpitalom skuteczniej negocjować z producentami.

We wnioskach zaznaczono, że: 

Zdaniem autorów lepszy dostęp do rzeczywistych danych cenowych może przełożyć się na bardziej racjonalne wydatkowanie środków publicznych oraz większą dostępność nowoczesnych terapii onkologicznych dla pacjentów.