Dr hab. Karol Wiśniewski: "Glejak pozostaje jednym z najtrudniejszych nowotworów mózgu"

Glejak mózgu pozostaje jednym z najtrudniejszych nowotworów w neuroonkologii, mimo postępu w leczeniu i diagnostyce. Jak podkreśla w rozmowie z PAP neurochirurg dr hab. Karol Wiśniewski, rozwój neurochirurgii, radioterapii i terapii celowanych sprawia, że część pacjentów żyje dziś dłużej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Coraz większe znaczenie ma medycyna precyzyjna i dobór leczenia na podstawie profilu molekularnego guza.

Specjalista podkreśla: operacja neurochirurgiczna jest zazwyczaj pierwszym etapem leczenia, a następnie stosuje się radioterapię i temozolomid w tzw. schemacie Stuppa, który „istotnie wydłuża całkowite przeżycie”. 

Podstawą terapii pozostaje leczenie skojarzone. Po operacji większość pacjentów z glejakami wysokiego stopnia otrzymuje radioterapię wraz z chemioterapią.

W wybranych przypadkach stosuje się również:

• ponowne operacje,
• kolejne linie chemioterapii,
• leczenie wspomagające (sterydy, leki przeciwpadaczkowe),
• terapie eksperymentalne w badaniach klinicznych.

Najbardziej agresywną postacią choroby jest glejak wielopostaciowy (glioblastoma). Według danych przedstawionych przez dr hab. Karola Wiśniewskiego:

• mediana przeżycia wynosi 14–21 miesięcy,

• 25–30% pacjentów żyje 2 lata,
• 5–10% pacjentów przeżywa 5 lat.

Znacznie lepsze rokowanie mają pacjenci z korzystnymi zmianami molekularnymi, np. mutacją IDH, gdzie przeżycie może wynosić nawet 10–15 lat.

Coraz większą rolę odgrywa diagnostyka molekularna glejaka. Badane są m.in. mutacje IDH, MGMT, 1p/19q.

W ostatnich latach zatwierdzono nowe terapie:

• worasidenib (FDA, 2024) – dla guzów z mutacją IDH,
• toworafenib – dla glejaków pediatrycznych z mutacją BRAF,
• dordawipron (ONC201) – dla glejaka linii pośrodkowej z mutacją H3 K27M (zatwierdzony w 2025 r.),
• dabrafenib + trametynib – w glejakach BRAF V600E,
• bewacyzumab – w nawrotowym glejaku wielopostaciowym.

Jak podkreśla ekspert, „medycyna precyzyjna jest dziś jednym z najważniejszych kierunków rozwoju neuroonkologii”.

W przypadku glejaków immunoterapia nie przyniosła jeszcze przełomu, ale trwają badania nad:

• szczepionkami przeciwnowotworowymi,
• inhibitorami punktów kontrolnych,
• terapiami komórkowymi.

Duże nadzieje wiąże się z terapią CAR-T, która w badaniach klinicznych doprowadziła u części pacjentów do zmniejszenia masy guza, choć nadal pozostaje metodą eksperymentalną.

Stosuje się też technologię Tumor Treating Fields (TTFields), która wykorzystuje pola elektryczne do zaburzania podziałów komórek nowotworowych. Jednak – jak zaznacza Wiśniewski – jej wartość kliniczna jest nadal dyskutowana i nie stanowi standardu leczenia.