Sprawozdanie NFZ 2025: jak wykorzystano środki z opłaty cukrowej? Pacjenci oczekują większej przejrzystości

Opublikowane sprawozdanie NFZ dotyczące wykorzystania środków z opłaty cukrowej za 2025 rok pozwala dokładniej niż dotychczas przeanalizować strukturę wydatków przeznaczanych na leczenie cukrzycy i chorób metabolicznych. Zdaniem Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków oraz Forum Ekspertów ds. Cukrzycy większa szczegółowość raportowania jest krokiem we właściwym kierunku, jednak nadal pozostają pytania dotyczące zgodności wydatkowania środków z pierwotnym celem wprowadzenia opłaty cukrowej oraz wpływu tych nakładów na rozwój nowoczesnej opieki diabetologicznej.

Największą kategorię wydatków stanowi refundacja leków przeciwcukrzycowych. W 2025 roku przeznaczono na ten cel 645,3 mln zł wobec 632,1 mln zł rok wcześniej, co oznacza wzrost o 2,1%.

Jednocześnie wydatki na refundację pasków do pomiaru glukozy wyniosły 409,6 mln zł. To mniej niż w 2024 roku (440,7 mln zł) oraz w 2023 roku (456,4 mln zł), co - jak wskazują autorzy stanowiska - potwierdza utrzymujący się trend spadkowy w tej kategorii. W ich ocenie warto przeanalizować, czy jest on związany z rosnącym wykorzystaniem nowoczesnych technologii monitorowania glikemii oraz czy uwolnione środki są przeznaczane na dalszy rozwój opieki diabetologicznej.

Pozytywnie oceniono natomiast wzrost finansowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w diabetologii i chorobach metabolicznych. Wydatki w tej kategorii zwiększyły się z 282,6 mln zł w 2023 roku do 324,6 mln zł w 2024 roku, osiągając 356,4 mln zł w 2025 roku. Według autorów stanowiska jest to jedna z najbardziej stabilnie rosnących kategorii wydatków, odpowiadająca potrzebom pacjentów oraz wyzwaniom współczesnej diabetologii.

Polskie Stowarzyszenie Diabetyków i Forum Ekspertów ds. Cukrzycy zwraca uwagę, że znaczna część wydatków przedstawionych w sprawozdaniu obejmuje świadczenia oraz produkty finansowane przez NFZ jeszcze przed wprowadzeniem opłaty cukrowej. Organizacje podkreślają potrzebę wskazania, które działania zostały uruchomione, rozszerzone lub przyspieszone dzięki dodatkowym środkom oraz jaki mają wpływ na jakość opieki diabetologicznej.

Autorzy stanowiska pozytywnie oceniają większą szczegółowość tegorocznego raportowania, jednak wskazują, że kolejnym krokiem powinno być publikowanie jednolitych, porównywalnych rok do roku danych.

Ich zdaniem analiza powinna obejmować nie tylko wysokość wydatkowanych środków, ale również efekty zdrowotne osiągane dzięki ich wykorzystaniu. Takie podejście pozwalałoby lepiej ocenić skuteczność finansowanych działań oraz ich wpływ na zdrowie publiczne.

W swoim stanowisku Polskie Stowarzyszenie Diabetyków oraz Forum Ekspertów ds. Cukrzycy proponuje dalsze wzmacnianie opieki diabetologicznej poprzez:

• utrzymanie i rozwój dostępu do nowoczesnych terapii oraz technologii medycznych,
• zwiększenie transparentności wydatkowania środków z opłaty cukrowej wraz z publikacją danych o efektach zdrowotnych,
• finansowanie działań profilaktycznych i edukacyjnych ograniczających zachorowania na cukrzycę i otyłość.

Organizacje postulują również powołanie przy Ministrze Zdrowia zespołu ds. opłaty cukrowej z udziałem ekspertów medycznych, ekonomicznych i przedstawicieli pacjentów. W ich ocenie takie rozwiązanie mogłoby wspierać racjonalne gospodarowanie środkami oraz zapewnić większą przejrzystość systemu.