Podatek cukrowy 2027 wraca do gry. Rząd chce podnieść opłaty i rozszerzyć listę produktów

Nowy podatek cukrowy od 2027 roku może objąć znacznie więcej produktów niż dotychczas, w tym napoje energetyczne, colę, napoje ze słodzikami, syropy i część piw bezalkoholowych. Ministerstwo Finansów skierowało do konsultacji projekt nowelizacji, który zakłada zarówno podwyższenie stawek opłaty, jak i rozszerzenie katalogu produktów objętych przepisami. Rząd przekonuje, że zmiany mają poprawić skuteczność opłaty cukrowej, ograniczyć spożycie słodzonych napojów oraz zwiększyć wpływy do Narodowego Funduszu Zdrowia.

Ministerstwo Finansów ponownie rozpoczęło prace nad zmianami dotyczącymi opłaty cukrowej. Nowy projekt ustawy oznaczony numerem UD417 trafił do konsultacji publicznych i w dużej mierze powiela rozwiązania, które wcześniej nie weszły w życie.

Pod koniec 2025 roku nowelizacja została zawetowana przez prezydenta Karola Nawrockiego, który uznał, że proponowane zmiany mają przede wszystkim charakter fiskalny i nie realizują długofalowych celów zdrowia publicznego.

Resort finansów argumentuje jednak, że obecne stawki obowiązujące od 2021 roku przestały skutecznie wpływać na wybory konsumentów.

Projekt przewiduje rozszerzenie listy produktów objętych opłatą. Oprócz klasycznych napojów gazowanych zmiany mają dotyczyć także produktów, które do tej pory korzystały z wyjątków lub zostały zmodyfikowane przez producentów.

Nowe przepisy mają objąć między innymi:

• napoje gazowane z cukrem,
• napoje energetyczne,
• napoje zawierające słodziki,
• napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny,
• wybrane napoje z co najmniej 20 proc. soku zawierające jednocześnie słodziki, kofeinę lub taurynę,
• część piw bezalkoholowych spełniających te kryteria,
• syropy i koncentraty do przygotowywania napojów,
• wybrane suplementy diety w postaci syropów lub napojów o pojemności przekraczającej 200 ml.

Według ministerstwa zmiany mają ograniczyć możliwość omijania obowiązujących przepisów.

Resort wskazuje kilka powodów przygotowania nowelizacji. Jednym z nich jest rosnąca liczba osób z nadwagą i otyłością.

Według danych przedstawionych w projekcie blisko dwie trzecie dorosłych Polaków ma nadmierną masę ciała, a leczenie chorób związanych z otyłością generuje wielomiliardowe koszty.

Ministerstwo powołuje się również na doświadczenia takich krajów jak Wielka Brytania, Portugalia, Irlandia, Finlandia i Słowacja, gdzie podobne rozwiązania miały zachęcać producentów do ograniczania ilości cukru w napojach.

Kolejnym argumentem jest wzrost inflacji, cen produktów i wynagrodzeń od momentu wprowadzenia opłaty w 2021 roku.

Projekt przewiduje znaczące podwyższenie wysokości opłaty.

Podstawowa stawka dla napojów zawierających do 5 gramów cukru w 100 ml lub substancje słodzące ma wzrosnąć z 50 groszy do 70 groszy za litr.

Dwukrotnie wzrośnie również opłata za każdy dodatkowy gram cukru ponad ustawowy limit – z 5 do 10 groszy.

Największa zmiana dotyczy jednak napojów energetycznych. Opłata za obecność kofeiny lub tauryny ma wzrosnąć z 10 groszy do 1 zł za litr, czyli dziesięciokrotnie.

W efekcie maksymalna wysokość opłaty od jednego litra napoju zwiększy się z 1,20 zł do 1,80 zł.

Ministerstwo Finansów nie wskazuje konkretnych cen produktów po wejściu nowych przepisów. Przedstawia jednak prognozy zakładające, że producenci przeniosą dodatkowe koszty na konsumentów.

Według szacunków ceny mogą wzrosnąć średnio o:

• 15,1 proc. – w przypadku napojów gazowanych,
• 16,6 proc. – dla napojów energetycznych,
• 18,8 proc. – dla koncentratów do napojów.

Resort zaznacza jednocześnie, że rzeczywista skala podwyżek będzie zależała od decyzji producentów oraz sieci handlowych.

Z wyliczeń przedstawionych przez Ministerstwo Finansów wynika, że zmiany mogą zwiększyć wpływy do sektora finansów publicznych o około 1,486 mld zł rocznie.

Największa część tej kwoty – ponad 1,25 mld zł – ma zasilić Narodowy Fundusz Zdrowia, natomiast około 228 mln zł trafi do budżetu państwa.

Ministerstwo zakłada jednocześnie, że mimo spodziewanego spadku sprzedaży napojów wpływy z opłaty pozostaną wyższe niż obecnie.

Na razie projekt znajduje się na etapie konsultacji publicznych. Uwagi do proponowanych rozwiązań można zgłaszać do połowy lipca.

Po zakończeniu konsultacji rząd zdecyduje o ostatecznym kształcie projektu i skierowaniu go do dalszych prac legislacyjnych.

Jeżeli nowelizacja zostanie uchwalona przez parlament, nowy podatek cukrowy oraz wyższe stawki opłat mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.