Reklama

Długi pogarszają kondycję psychiczną Polaków. 40 proc. odczuwa skutki finansowych problemów

26/06/2026 06:30

Co dwunasty Polak ma przeterminowane długi. Eksperci ostrzegają przed skutkami dla zdrowia psychicznego. Foto: Canva

Spis treści

Spirala zadłużenia narasta stopniowo
Zadłużenie, a zdrowie psychiczne
Wstyd utrudnia szukanie pomocy

Problemy finansowe coraz częściej przestają być wyłącznie wyzwaniem ekonomicznym. Jak wynika z danych przedstawionych w ramach kampanii społecznej „STOP Spirali Zadłużenia”, aż 40 proc. Polaków deklaruje, że ich sytuacja finansowa negatywnie wpływa na stan psychiczny. Eksperci zwracają uwagę, że zadłużenie może prowadzić nie tylko do trudności materialnych, ale także do przewlekłego stresu, bezsenności i poważnych kryzysów emocjonalnych.

Spirala zadłużenia narasta stopniowo

Według autorów raportu, problemy z zadłużeniem rzadko pojawiają się nagle. Najczęściej są efektem wielu pozornie niewielkich decyzji finansowych, takich jak korzystanie z odroczonych płatności, zaciąganie kolejnych pożyczek czy unikanie kontaktu z instytucjami finansowymi.

Obecnie blisko 2,4 mln Polaków posiada przeterminowane długi kredytowe i pozakredytowe. Oznacza to, że z problemem zadłużenia mierzy się już co dwunasta osoba w kraju, a w niektórych grupach wiekowych nawet co dziesiąta.

- W praktyce bardzo często spotykamy osoby, które nie mają świadomości pełnej skali swojego zadłużenia w tym wielkości zaległości, ponieważ każde zobowiązanie analizują oddzielnie. Dopiero zestawienie wszystkich rat, limitów i pożyczek pokazuje, że miesięczne koszty zaczynają przekraczać realne możliwości finansowe gospodarstwa domowego. Wtedy pojawia się mechanizm „gaszenia pożaru” kolejnymi kredytami lub chwilówkami, który bardzo szybko prowadzi do utraty kontroli nad swoimi finansami. Żeby nie dopuścić do sytuacji kryzysowej, należy przede wszystkim planować wydatki, ale warto również korzystać z narzędzi pozwalających zobaczyć pełny obraz swoich zobowiązań - np. poprzez Raport dostępny w Biurze Informacji Kredytowej. Dopiero na tej podstawie możliwe jest świadoma analiza własnego finansowego położenia i zarządzanie długiem - komentuje prof. Waldemar Rogowski, główny analityk BIK.

Reklama

Zadłużenie, a zdrowie psychiczne

Autorzy raportu wskazują, że konsekwencje nadmiernego zadłużenia wykraczają daleko poza sferę finansową. Rosnące zobowiązania często prowadzą do chronicznego stresu, poczucia utraty kontroli i problemów ze snem. Skutki te dotykają nie tylko samych dłużników, ale również ich rodzin i relacji społecznych.

Zobacz także:

Prawie 1,2 mld ludzi cierpi na zaburzenia psychiczne. Rośnie liczba przypadków lęku i depresji

W raporcie zwrócono uwagę, że problemy finansowe mogą przyczyniać się do rozwoju stanów lękowych, depresji czy nadużywania alkoholu i leków. W skrajnych przypadkach prowadzą nawet do myśli samobójczych. Według przywołanych danych policji, w 2024 roku ponad 300 osób odebrało sobie życie z powodu złej sytuacji finansowej i nadmiernego zadłużenia.

Reklama

- Przewlekłe problemy finansowe uruchamiają w organizmie mechanizm ciągłego zagrożenia. Osoby zadłużone często funkcjonują w stanie permanentnego napięcia, mają trudności z odpoczynkiem i podejmowaniem racjonalnych decyzji, ponieważ ich psychika koncentruje się na przetrwaniu i redukowaniu bieżącego stresu. To właśnie dlatego wiele osób odkłada szukanie pomocy lub unika kontaktu z wierzycielami - nie z braku odpowiedzialności, ale z powodu przeciążenia emocjonalnego i poczucia bezradności - podkreśla dr Piotr Toczyski, psycholog kampanii Stop Spirali Zadłużenia.

Wstyd utrudnia szukanie pomocy

Jak wynika z raportu, dla 43 proc. Polaków temat zadłużenia i własnej sytuacji finansowej pozostaje wstydliwy. Jednocześnie jedynie co piąta osoba byłaby gotowa ujawnić swoją sytuację finansową doradcy lub instytucji finansowej.

Reklama

Autorzy raportu podkreślają, że przełamanie izolacji i rozmowa o problemach finansowych z bliskimi lub specjalistami może znacząco zwiększyć szanse na wyjście z kryzysu. Wsparcie społeczne oraz profesjonalna pomoc finansowa i psychologiczna pomagają skuteczniej radzić sobie z konsekwencjami zadłużenia.

- Wiele osób zgłasza się po pomoc dopiero wtedy, gdy sytuacja wydaje się całkowicie bez wyjścia – pojawiają się zaległości w spłatach, wezwania do zapłaty czy postępowania windykacyjne. Tymczasem im wcześniej zaczniemy rozmawiać o problemach finansowych i szukać wsparcia, tym większa szansa na zatrzymanie spirali zadłużenia bez poważnych konsekwencji dla życia prywatnego i zawodowego. Edukacja finansowa i świadomość własnych praw konsumenckich są dziś jednym z najważniejszych elementów profilaktyki zadłużenia - komentuje Małgorzata Miś, prezes Stowarzyszenia Ochrony Konsumentów Aquila.

Reklama

Jak wskazują autorzy raportu, wczesne rozpoznanie problemów finansowych, korzystanie ze wsparcia bliskich oraz profesjonalnej pomocy finansowej i psychologicznej może pomóc zatrzymać spiralę zadłużenia, zanim doprowadzi ona do poważnych konsekwencji społecznych i zdrowotnych.