„Daj sobie spokój. Czeka u psychologa”. IP PAN rusza z kampanią o pomocy psychologicznej

Mówimy, że jest dobrze, ale gdy pojawiają się konkretne pytania o sen, zmęczenie, lęk czy samotność, obraz staje się mniej jednoznaczny. Instytut Psychologii PAN rozpoczyna ogólnopolską kampanię społeczną „Daj sobie spokój. Czeka u psychologa”, która ma oswajać pomoc psychologiczną i zachęcać do szukania wsparcia wcześniej, nie dopiero w momencie kryzysu. Kampania opiera się na wynikach programu badawczo-interwencyjnego „Psychologia dla Społeczeństwa”, realizowanego na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Maj, Miesiąc Świadomości Zdrowia Psychicznego jest momentem startu ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Instytutu Psychologii PAN. Jej hasło celowo jest przewrotne. W potocznym języku „daj sobie spokój” oznacza: odpuść, nie zajmuj się tym. W kampanii znaczenie zostaje odwrócone. Inicjatorom kampanii zależy na tym, aby zająć się sobą, zadbać o wewnętrzny spokój i nie traktować wizyty u psychologa jako ostateczności.

Jej celem nie jest wyłącznie zwiększenie rozpoznawalności tematu zdrowia psychicznego, ale zmiana pierwszego odruchu: z przeczekania i samotnego radzenia sobie na wcześniejsze szukanie wsparcia.

Centralnym elementem kampanii jest spot pokazujący, że gabinet psychologa nie musi być przestrzenią obcą, trudną ani zarezerwowaną wyłącznie dla osób w najpoważniejszym kryzysie. Jednym z głównych wniosków programu „Psychologia dla Społeczeństwa” jest to, że po pomoc psychologiczną sięgamy zazwyczaj dopiero wtedy, gdy trudności stają się zbyt duże, aby poradzić sobie z nimi samodzielnie.

Działania komunikacyjne poprzedzone zostały cyklem badań ilościowych i jakościowych. Ich celem było sprawdzenie, jak Polki i Polacy opisują własny stan psychiczny, co powstrzymuje ich przed skorzystaniem z terapii i jakie komunikaty mogą realnie obniżać barierę wejścia do gabinetu psychologa.

Wnioski z raportu są niewygodne. Na poziomie ogólnej deklaracji wiele osób mówi, że jest „w porządku”. Dopiero pytania o konkretne obszary życia, takie jak sen, zmęczenie, lęk czy samotność, pokazują większe napięcie między deklaracją a doświadczeniem. Strategią pierwszego wyboru często pozostaje przeczekanie. Pomoc pojawia się dopiero wtedy, gdy człowiek dochodzi do granicy własnych możliwości.

Jednym z ważniejszych ustaleń programu badawczego jest zróżnicowanie postaw wobec pomocy psychologicznej w zależności od pozycji społecznej. To, gdzie ktoś znajduje się w strukturze społecznej i jak sam widzi swoje miejsce, wpływa na sposób rozpoznawania trudności oraz na gotowość do szukania wsparcia.

Osoby z tzw. niższych klas społecznych częściej funkcjonują w trybie przetrwania. W takim modelu problem psychiczny rzadziej zostaje nazwany i oddzielony od codziennych trudności. Klasa średnia mierzy się z innym rodzajem napięcia: ma zasoby i aspiracje, ale obawia się ich utraty. Osoby wyżej w strukturze społecznej zwykle dysponują większą ilością narzędzi: czasu, wiedzy i języka, które pozwalają szybciej zauważyć pierwsze sygnały przeciążenia i potraktować je jako coś, czym warto się zająć.

Jeśli komunikacja o zdrowiu psychicznym ma działać, nie może zakładać, że wszyscy odbiorcy mają taki sam dostęp do języka, zasobów i poczucia sprawczości. Dla części osób terapia może oznaczać rozwój i lepsze rozumienie siebie. Dla innych pierwszy problem polega na tym, że własne cierpienie nie zostaje jeszcze nazwane jako coś, z czym można zgłosić się po pomoc.

Instytut Psychologii PAN zapowiada rozwój kampanii w kolejnych miesiącach. Treści edukacyjne i raporty z projektu zostały zebrane na stronie poświęconej zdrowiu psychicznemu. Znajdują się tam raporty z badań, materiały eksperckie i praktyczne kompendium wiedzy oparte na wiedzy naukowej.

Kampania Instytut Psychologii PAN „Daj sobie spokój. Czeka u psychologa" .

Sfinansowano ze środków Ministra Nauki w ramach zadania zleconego pn. „Pierwsza część programu badawczo-interwencyjnego: Psychologia dla społeczeństwa" (Umowa nr MNiSW/2024/DAP/223).