Ryczałt dla restrukturyzowanych szpitali. MZ chce zabezpieczyć finansowanie placówek w PSZ

Szpitale należące do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia (PSZ) mają zachować stabilne finansowanie także wtedy, gdy w ramach restrukturyzacji ograniczą lub wygaszą wybrane profile świadczeń. Nowe rozwiązania mają dać placówkom czas na programy naprawcze i konsolidację bez ryzyka utraty miejsca w PSZ. Czy ryczałt stanie się narzędziem realnej zmiany organizacyjnej w szpitalach?

PolitykaZdrowotna.com opisywała już spór o przedłużenie obowiązywania sieci szpitali do 2029 r. Teraz resort zdrowia doprecyzowuje mechanizm finansowania placówek, które w tym czasie mają przechodzić restrukturyzację. Kluczowe pytanie nie dotyczy już samego przedłużenia PSZ, ale tego, czy ryczałt pozwoli szpitalom zmieniać strukturę świadczeń bez ryzyka utraty stabilnego finansowania.

Obecny wykaz świadczeniodawców zakwalifikowanych do PSZ obowiązuje do 30 czerwca 2027 r. Ministerstwo Zdrowia chce wydłużyć ten okres o kolejne dwa lata, do 30 czerwca 2029 r. Resort uzasadnia zmianę potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa finansowania szpitalom działającym w sieci, które wejdą na ścieżkę restrukturyzacji i konsolidacji.

Szpitale będą mogły zmieniać strukturę działalności bez ryzyka utraty podstawowego finansowania z NFZ. Dotyczy to placówek, które w ramach programów naprawczych mogą ograniczać lub wygaszać wybrane profile świadczeń, a jednocześnie nadal mają zabezpieczać dostęp do opieki szpitalnej w innym modelu organizacyjnym.

Mechanizm jest powiązany z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 23 stycznia 2026 r., które zmienia sposób ustalania ryczałtu PSZ. Akt prawny obowiązuje od 13 lutego 2026 r. i dotyczy zasad finansowania świadczeniodawców rezygnujących z udzielania świadczeń w określonym profilu systemu zabezpieczenia.

Nowe rozwiązanie ma znaczenie dla szpitali, które przestaną udzielać świadczeń w wybranych profilach PSZ. Regulacje pozwalają, aby w takiej sytuacji placówka zachowała część ryczałtu przypadającego na wygaszany profil w dwóch kolejnych okresach rozliczeniowych po restrukturyzacji. Równolegle możliwe ma być zawarcie umowy na tożsame świadczenia w trybie hospitalizacji planowej albo leczenia jednego dnia, bez przechodzenia procedury konkursowej.

W części szpitali utrzymywanie pełnej struktury oddziałowej nie odpowiada już realnym potrzebom zdrowotnym, dostępności kadr ani możliwościom finansowym. Restrukturyzacja ma dać narzędzia do zmiany tej struktury bez nagłego odcięcia finansowania.

Bez wydłużenia obowiązywania wykazu PSZ część placówek mogłaby znaleźć się w sytuacji przejściowej: zamknięcie nierentownego profilu ułatwiałoby restrukturyzację, ale jednocześnie mogłoby spowodować utratę kryteriów kwalifikacji do sieci przy kolejnej ocenie. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że to ograniczyłoby możliwość skorzystania z mechanizmu wsparcia zaplanowanego na lata 2026-2029.

Zmiana ma szczególne znaczenie dla zadłużonych placówek. Od bieżącego roku podmioty lecznicze, które wykazały stratę netto powyżej 1 proc., muszą przygotować programy naprawcze według nowych, bardziej szczegółowych zasad. Ich realizacja ma rozpocząć się pod koniec roku.

Bez przewidywalnego finansowania z NFZ wiele założeń restrukturyzacyjnych byłoby trudnych do przeprowadzenia. Szpital, który ma zmienić strukturę działalności, ograniczyć nierentowne profile albo wejść w proces konsolidacji, potrzebuje czasu i stabilności. Ryczałt PSZ staje się w tym modelu nie tylko instrumentem bieżącego finansowania, ale także zabezpieczeniem procesu zmian.

Według analizy centrali NFZ około 87 świadczeniodawców mogłoby być potencjalnie zainteresowanych przedłużeniem kwalifikacji do PSZ ze względu na potrzebę utrzymania ciągłości finansowania w czasie restrukturyzacji i konsolidacji.

Ministerstwo Zdrowia łączy wydłużenie wykazu PSZ z szerszym pakietem działań dla restrukturyzowanych placówek. Wśród nich są inwestycje z Funduszu Medycznego przeznaczone na budowę, przebudowę, modernizację lub doposażenie infrastruktury wspierającej procesy konsolidacyjne. Nabór wniosków rozpoczął się 1 lipca 2026 r.

Drugim elementem jest zmiana warunków realizacji świadczeń w trybie hospitalizacji planowej. Od 1 lipca 2026 r. zniesiono wymóg utrzymywania personelu medycznego w soboty, niedziele i święta, jeżeli w oddziale nie ma pacjentów. Trzecim narzędziem jest schemat zabezpieczenia opieki szpitalnej jako nowy komponent mapy potrzeb zdrowotnych.

Te rozwiązania mają uelastycznić strukturę PSZ. Oznacza to większą swobodę w przechodzeniu od pełnej hospitalizacji do hospitalizacji planowej, leczenia jednego dnia lub innego modelu organizacji świadczeń. Dla pacjentów kluczowe będzie jednak to, czy zmiany nie pogorszą dostępności świadczeń w regionie i czy wygaszanie profili będzie powiązane z zabezpieczeniem alternatywnej ścieżki leczenia.

Przedłużenie obowiązywania wykazu PSZ do 2029 r. daje szpitalom czas na restrukturyzację, ale jednocześnie odsuwa moment ponownej oceny sieci. Stabilność finansowania jest potrzebna, jeśli placówki mają przeprowadzać programy naprawcze. Zbyt długie utrzymywanie obecnego wykazu może jednak osłabiać presję na ocenę, czy sieć szpitali odpowiada aktualnym potrzebom zdrowotnym i możliwościom kadrowym.

Dlatego skuteczność tego rozwiązania będzie zależała od tego, czy dodatkowe dwa lata zostaną wykorzystane na zmiany organizacyjne. Samo przedłużenie finansowania nie poprawi sytuacji zadłużonych szpitali, jeśli nie będzie powiązane z decyzjami o profilach, konsolidacji, kadrach, infrastrukturze i zabezpieczeniu świadczeń dla pacjentów.

Projekt ustawy wydłużającej obowiązywanie wykazu PSZ trafił do konsultacji publicznych, a na zgłaszanie uwag przewidziano 30 dni.