Badania, plan zdrowotny i profilaktyka. Co oferuje program „Moje Zdrowie”?

Program „Moje Zdrowie” ma zachęcać Polaków do regularnej profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób. Jest skierowany do wszystkich osób ubezpieczonych w Narodowym Funduszu Zdrowia, które ukończyły 20 lat. Jego celem jest nie tylko wykonanie badań diagnostycznych, ale przede wszystkim ocena czynników ryzyka, przygotowanie indywidualnych zaleceń zdrowotnych i skierowanie pacjenta na dalszą diagnostykę lub leczenie.

Z programu mogą skorzystać wszystkie osoby ubezpieczone w NFZ, które mają co najmniej 20 lat. Nie obowiązuje górna granica wieku. Program jest szczególnie wartościowy dla osób, które czują się zdrowe i rzadko korzystają z pomocy lekarza. Jego głównym założeniem jest wykrycie chorób na wczesnym etapie lub zapobieganie ich rozwojowi poprzez identyfikację i ograniczenie czynników ryzyka związanych ze stylem życia.

Podczas kwalifikacji zwraca się uwagę m.in. na:

• palenie tytoniu,
• nadwagę i otyłość,
• podwyższony poziom cholesterolu,
• podwyższony poziom glukozy we krwi,
• wartości ciśnienia tętniczego znajdujące się na granicy normy.

Pierwszym krokiem jest wypełnienie ankiety zdrowotnej. Można to zrobić elektronicznie za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta lub w formie papierowej w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej.

Po wypełnieniu formularza informacje trafiają do placówki POZ wybranej przez pacjenta. Przychodnia kontaktuje się z uczestnikiem programu i zaprasza go na odpowiednio dobrane badania. Nie jest wymagane skierowanie ani wcześniejsza konsultacja lekarska.

Czas oczekiwania na wizytę zależy od organizacji pracy konkretnej przychodni, jednak średnio wynosi około miesiąca.

Zakres badań zależy od odpowiedzi udzielonych w ankiecie, wieku oraz indywidualnych czynników ryzyka.

Podstawowy pakiet obejmuje:

• morfologię krwi,
• badanie ogólne moczu,
• oznaczenie poziomu glukozy,
• oznaczenie stężenia kreatyniny wraz z wyliczeniem wskaźnika eGFR oceniającego pracę nerek,
• lipidogram,
• oznaczenie stężenia TSH.

W zależności od sytuacji zdrowotnej pacjenta wykonywane mogą być również dodatkowe badania.

Program przewiduje także oznaczenie stężenia lipoproteiny(a) u osób między 20. a 40. rokiem życia. To parametr, którego nie można zmienić stylem życia, ale jego wysoka wartość może świadczyć o zwiększonym ryzyku chorób sercowo-naczyniowych.

U części uczestników wykonywany jest również test FIT-OC wykrywający krew utajoną w kale. Dodatni wynik wymaga dalszej diagnostyki, najczęściej w postaci kolonoskopii.

Podczas wizyty personel medyczny wykonuje również podstawowe pomiary:

• ciśnienia tętniczego,
• tętna,
• masy ciała i wzrostu,
• obwodu talii i bioder. 

Na ich podstawie wyliczane są wskaźniki BMI oraz WHR, pozwalające ocenić ryzyko związane z nadmierną masą ciała.

Wizyta obejmuje także pogłębiony wywiad zdrowotny. Dzięki niemu można zidentyfikować osoby zagrożone m.in. cukrzycą, zaburzeniami lipidowymi czy niektórymi nowotworami.

Jeżeli istnieją wskazania, wykonywane są również krótkie testy przesiewowe. W przypadku podejrzenia depresji stosowany jest dziewięciopytaniowy kwestionariusz oceniający nasilenie objawów, natomiast u osób po 60. roku życia zgłaszających problemy z pamięcią wykorzystywany jest test Mini-Cog służący do wczesnego wykrywania zaburzeń poznawczych.

Najważniejszym elementem programu jest wizyta podsumowująca. Po analizie wyników badań każdy uczestnik otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny. 

Dokument zawiera zalecenia dotyczące:

• sposobu odżywiania,
• aktywności fizycznej,
• redukcji masy ciała,
• ograniczania czynników ryzyka,
• dalszych badań kontrolnych.

Plan przygotowywany jest na pięć lat dla osób w wieku 20 - 49 lat oraz na trzy lata dla osób starszych. W razie potrzeby pacjent może również skorzystać z porad dietetycznych, edukacyjnych lub wsparcia w rzuceniu palenia.

Jeżeli wyniki badań wskazują na możliwość rozwoju choroby, pacjent kierowany jest na dalszą diagnostykę lub leczenie.

W przypadku podejrzenia nowotworu lekarz może wystawić kartę DiLO, która ułatwia rozpoczęcie diagnostyki onkologicznej.

Osoby, u których rozpoznano lub podejrzewa się choroby przewlekłe, mogą zostać objęte opieką koordynowaną w podstawowej opiece zdrowotnej. Dotyczy to między innymi pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową, niewydolnością serca, migotaniem przedsionków, cukrzycą, stanem przedcukrzycowym, przewlekłą chorobą nerek, astmą, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc oraz schorzeniami tarczycy.

Elementem programu jest również rozmowa o szczepieniach ochronnych dla dorosłych. Podczas wizyty pacjent otrzymuje informacje o zalecanych szczepieniach oraz możliwościach refundacji.

Szczególną uwagę zwraca się na osoby z chorobami przewlekłymi, które mogą korzystać z bezpłatnych szczepień przeciw półpaścowi lub RSV. Przypominane są również zalecenia dotyczące szczepień przeciw grypie, COVID-19, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, krztuścowi, błonicy, tężcowi oraz polio.

Program „Moje Zdrowie” został pomyślany jako narzędzie wspierające profilaktykę, a nie jedynie wykonywanie badań laboratoryjnych. Jego celem jest wykrywanie chorób jeszcze przed pojawieniem się objawów oraz wskazanie działań, które mogą zmniejszyć ryzyko ich rozwoju. Dzięki indywidualnemu podejściu i planowi zdrowotnemu uczestnicy otrzymują konkretne wskazówki dotyczące dalszej profilaktyki oraz, jeśli zachodzi taka potrzeba, szybkiej diagnostyki i leczenia.