Dziwidło olbrzymie zakwitło we Wrocławiu | Polityka Zdrowotna

Dziwidło olbrzymie zakwitło w Ogrodzie Botanicznym we Wrocławiu w czerwcu 2026 r. To jedna z najbardziej osobliwych roślin świata, kwitnąca zaledwie kilka dni.

Pod koniec czerwca 2026 roku Ogród Botaniczny we Wrocławiu stał się miejscem rzadkiego wydarzenia: zakwitło tam dziwidło olbrzymie (Amorphophallus titanum), roślina uznawana za jedną z najbardziej spektakularnych i biologicznie niezwykłych na świecie. Kwiatostan pozostaje otwarty zaledwie dwa, trzy dni, po czym więdnie. Taka okazja nie trafia się często.

Najważniejsze:

• Dziwidło olbrzymie kwitnie w uprawie wyjątkowo rzadko, a cały spektakl trwa najwyżej 2-3 dni.
• W Polsce roślina zakwitła dotychczas trzykrotnie: w 2021 i 2025 roku w Warszawie, w czerwcu 2026 roku we Wrocławiu.
• Charakterystyczny zapach gnijącej padliny to mechanizm zapylania: przyciąga padlinożerne owady głównie nocą.
• Gatunek jest zagrożony z powodu niszczenia lasów równikowych na Sumatrze, skąd pochodzi.

Dziwidło olbrzymie to bylina tworząca bulwę ważącą od 30 do nawet 120 kilogramów. Przez większość życia roślina wydaje tylko jeden liść, dorastający do siedmiu metrów wysokości i kilku metrów średnicy. Liść utrzymuje się przez 10-14 miesięcy, po czym roślina przechodzi w stan spoczynku. Jak podaje Wikipedia, dopiero po około dziesięciu latach od ukorzenienia bulwy pojawia się pierwszy kwiatostan, a kolejne kwitnienia zdarzają się co trzy do sześciu lat. Kwiatostan i liść nigdy nie wyrastają jednocześnie.

Sama kolba może przekroczyć trzy i pół metra w naturze. Rekord w uprawie ogrodowej padł 13 sierpnia 2024 roku w ogrodzie botanicznym Meise w Belgii: kwiatostan osiągnął wówczas 322,5 cm mierzone od bulwy.

Kluczem do rozmnażania jest precyzyjny biologiczny schemat. Kwiatostan składa się z drobnych kwiatów żeńskich przy nasadzie i męskich w górnej części. Aby uniknąć samozapylenia, kwiaty męskie rozwijają się dopiero po tym, jak żeńskie obumrą. Roślina wytwarza intensywny zapach rozkładającej się padliny, najsilniejszy nocą, który przyciąga padlinożerne chrząszcze i błonkówki. W drugiej nocy kwitnienia temperatura kolby wyraźnie wzrasta, co sprawia, że resztki pyłu opadają na zapylone kwiaty żeńskie, a pochwa kwiatostanowa zamyka się, chroniąc je. Cały ten spektakl kończy się po najwyżej dwóch, trzech dniach.

Nasiona rozsiewane są przez dzioborożca żałobnego.

Dziwidło trafiło do europejskich kolekcji botanicznych po tym, jak włoski botanik Odoardo Beccari opisał gatunek w 1878 roku na Sumatrze. Pierwsze kwitnienie okazu hodowlanego odnotowano w Kew Gardens w Wielkiej Brytanii. Przez długi czas zdarzenia te należały do sensacji naukowych.

W Polsce historia jest krótka i liczy jak dotąd trzy rozdziały. Według danych podawanych przez Wikipedię, pierwsze polskie kwitnienie miało miejsce 13 czerwca 2021 roku w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Ten sam okaz zakwitł ponownie 4-5 sierpnia 2025 roku. Najświeższy epizod rozegrał się 25-26 czerwca 2026 roku we Wrocławiu.

Naturalne środowisko dziwidła olbrzymiego to wilgotne lasy równikowe zachodniej Sumatry. Niszczenie tych siedlisk sprawiło, że roślina uzyskała status gatunku zagrożonego. Paradoksalnie, rosnąca liczba okazów hodowanych w ogrodach botanicznych na całym świecie sprawia, że kwitnienie, niegdyś wydarzenie dekady, staje się możliwe do zaobserwowania kilka razy w roku w różnych miejscach globu.

Dla odwiedzających ogrody botaniczne oznacza to szansę na bezpośredni kontakt z ewolucyjnym curiosum: rośliną, która przez lata produkuje jeden liść wielkości drzewa, a potem przez najwyżej kilka dni wypełnia powietrze zapachem rozkładu, by zapewnić sobie zapylenie.

Gdzie w Polsce można było zobaczyć kwitnące dziwidło olbrzymie?

Dotychczas dziwidło zakwitło w Polsce trzykrotnie: dwukrotnie w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego (w czerwcu 2021 i sierpniu 2025 roku) oraz w Ogrodzie Botanicznym we Wrocławiu w dniach 25-26 czerwca 2026 roku.

Dlaczego dziwidło olbrzymie tak intensywnie pachnie?

Zapach przypominający gnijącą padlinę służy do przyciągania padlinożernych owadów, głównie chrząszczy i błonkówek, które zapylają kwiat. Jest najintensywniejszy nocą, kiedy aktywne są te owady.

Jak często dziwidło olbrzymie kwitnie?

Pierwsze kwitnienie następuje po około dziesięciu latach od ukorzenienia bulwy. Kolejne kwitnienia zdarzają się co trzy do sześciu lat. Sam kwiatostan pozostaje otwarty najwyżej dwa do trzech dni.

Czy dziwidło olbrzymie jest gatunkiem zagrożonym?

Tak. W naturze rośnie wyłącznie w wilgotnych lasach równikowych zachodniej Sumatry, a niszczenie tych siedlisk spowodowało, że gatunek uzyskał status zagrożonego.