Dlaczego Polacy kochają suplementy? Dr Karpowicz wyjaśnia, które naprawdę mają sens, a które mogą zaszkodzić

W Polsce trwa nieprzerwany boom na suplementy diety. Kolorowe opakowania kuszą w aptekach, w telewizji zalewają nas reklamy, a influencerzy polecają kolejne „must have” dla zdrowia i urody. Ale czy naprawdę wiemy, co łykamy? I czy suplementacja „w ciemno” to dobry pomysł? O tym, jakie suplementy Polacy przedawkowują najczęściej, które warto badać, a które w ogóle nie powinny pojawiać się w codziennej apteczce – opowiada dr Karpowicz (Onkolog bez Granic), lekarz medycyny.

W Polsce suplementacja stała się niemal stylem życia. Tymczasem, jak podkreśla ekspert, suplement to nie lek, lecz środek, który ma uzupełnić konkretny, potwierdzony niedobór.

Jednak wielu Polaków robi odwrotnie: najpierw kupują preparat, dopiero później zastanawiają się, czy rzeczywiście tego potrzebują.

Dr Karpowicz zwraca uwagę, że część pacjentów przyjmuje nawet 30 różnych suplementów dziennie.

Witamina D to najpopularniejszy suplement w Polsce. Bierzemy ją „na wszelki wypadek”, zwłaszcza jesienią i zimą. Czy słusznie? Zdaniem eksperta tak, ale z głową.

Rekomendowane dawki dla dorosłych:

• 2000 IU dziennie – osoby zdrowe, o prawidłowej masie ciała
• 4000 IU dziennie – osoby z otyłością lub chorobami przewlekłymi

Są to dawki uznawane za bezpieczne. Mimo to warto zbadać poziom witaminy D, choćby w trakcie suplementacji.

Jednocześnie możliwa jest też sytuacja odwrotna: osoba bez suplementacji ma prawidłowe stężenie, bo jej dieta jest bogatsza w naturalne źródła witaminy D.

Morfologia - pierwszy sygnał niedoborów

Większość istotnych niedoborów: B12, kwasu foliowego, żelaza, da się zauważyć już w morfologii.

Morfologia nie daje stuprocentowej odpowiedzi co do konkretnego niedoboru, ale dostarcza pierwszego, bardzo czułego sygnału, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego. Na jej podstawie lekarz zleca dalsze badania, takie jak: poziom B12, foliany, ferrytyna i TIBC, CRP (wykluczenie anemii chorób przewlekłych), homocysteina, retikulocyty.

Dzięki temu niedobory można wykryć wcześnie, zanim rozwiną się poważniejsze konsekwencje zdrowotne – np. uszkodzenie układu nerwowego przy długotrwałym niedoborze B12.

Cynk, selen, mikroelementy - moda czy konieczność?

Ostatnie lata przyniosły modę na suplementację cynku i selenu, zwłaszcza w kontekście zdrowia tarczycy i hormonów u kobiet.

Ale czy to ma sens?

A w jakich produktach znajdziemy selen?

Selen znajdziemy przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego i w niektórych roślinnych, przy czym jego zawartość w roślinach zależy od jakości gleby. Najbogatszym źródłem selenu są orzechy brazylijskie, które już w niewielkiej ilości mogą pokryć dzienne zapotrzebowanie. Wiele selenu dostarczają również ryby i owoce morza, takie jak tuńczyk, łosoś, sardynki czy krewetki. Dobrym źródłem są też mięsa, szczególnie drób i wołowina, a także podroby, na przykład wątróbka. W produktach mlecznych oraz jajach również znajdują się wartościowe ilości tego pierwiastka. Wśród produktów roślinnych selen występuje w pełnoziarnistych zbożach, brązowym ryżu i razowym pieczywie. 

Omega-3 to wyjątek. Są trudne do dostarczenia z dietą w ilości, której potrzebuje organizm.

Kwasy Omega-3 mogą wspierać m.in.: zdrowie serca, profil lipidowy, redukcję stanów zapalnych, łagodzenie skutków ubocznych terapii onkologicznych.

Badanie ich poziomu jest jednak trudne, bo standardowych testów w zasadzie nie ma, jedynie komercyjne pomiary stosunku Omega-3 do Omega-6.

Ciekawym wątkiem jest porównanie dwóch krajów. W Polsce półki aptek uginają się od suplementów. Kupujemy, bo wierzymy reklamie, influencerom lub poradom samozwańczych „znawców zdrowia”.

A jak jest w Szwecji?

Produkty są obecne, ale oferta jest skromniejsza, a Szwedzi stawiają przede wszystkim na dietę, profilaktykę, edukację i rozsądek.

Może w kwestii profilaktyki zdrowotnej warto wnikliwiej przyjrzeć się innym europejskim krajom i zaimplementować to, co skuteczne i efektywne.