Pokoje narodzin po likwidacji porodówek. Pierwsza umowa NFZ testuje nowy model opieki

NFZ podpisał pierwszą umowę na świadczenia dla kobiet w ciąży i kobiet rodzących realizowane przez położną. Od czerwca 2026 r. taki model działa w ZOZ w Wągrowcu. Ma zabezpieczać pacjentki w powiatach, które nie mają oddziału położniczo-ginekologicznego, a do najbliższego szpitala z porodówką jest ponad 25 km. Placówka ma otrzymywać za gotowość blisko 8,7 tys. zł ryczałtu dobowego. Fundusz zapowiada kolejne umowy, ale podkreśla, że pokoje narodzin nie zastępują porodówek. Ich rola jest inna: lokalna ocena pacjentki, zabezpieczenie i organizacja transportu w sytuacjach nagłych.

Pierwszą umowę w nowym modelu podpisał Wielkopolski Oddział Wojewódzki NFZ. Świadczenia realizuje Zespół Opieki Zdrowotnej w Wągrowcu, a umowa obowiązuje od 1 czerwca 2026 r. To pierwszy kontrakt dotyczący opieki nad kobietą w ciąży i kobietą rodzącą realizowanej przez położną.

Nowy zakres świadczeń jest odpowiedzią na problem, który dotyczy części powiatów gdzie oddziały położniczo-ginekologiczne przestały działać, ale potrzeby pacjentek nie zniknęły. Kobieta w ciąży nadal może wymagać pilnej oceny stanu zdrowia, obserwacji, decyzji o dalszym postępowaniu albo bezpiecznego transportu do szpitala, który prowadzi porody.

W tym modelu kluczowe jest gotowość placówki do szybkiej oceny sytuacji i uruchomienia dalszej opieki. Pokoje narodzin mają zabezpieczać te miejsca, w których droga do najbliższej porodówki jest zbyt długa, aby każdą sytuację można było bezpiecznie rozwiązać wyłącznie przez samodzielny dojazd pacjentki.

NFZ i konsultant krajowa w dziedzinie położnictwa i ginekologii podkreślają, że nowe rozwiązanie nie jest alternatywą dla oddziałów położniczych. Podstawą systemu pozostaje trzystopniowa opieka perinatalna, czyli model oparty na oddziałach o różnym poziomie referencyjności.

Nowe świadczenie nie może być realizowane w dowolnym miejscu. Placówka ubiegająca się o umowę z NFZ musi spełnić warunki organizacyjne i kadrowe: 

• w lokalizacji powinien działać szpitalny oddział ratunkowy albo izba przyjęć,
• szpital musi też zapewnić poradnię położniczo-ginekologiczną, w której lekarz udziela świadczeń od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-18.00,
• wymagane jest również wydzielone i odpowiednio wyposażone pomieszczenie do badania kobiety ciężarnej lub kobiety w połogu, a w razie potrzeby także do przyjęcia porodu,
• placówka musi zapewnić położną oraz całodobowy dostęp do transportu dostosowanego do przewozu kobiety w ciąży, kobiety rodzącej, kobiety w połogu albo noworodka. Transport ma umożliwiać dojazd z miejsca stacjonowania do świadczeniodawcy w czasie krótszym niż 15 minut.

Warunkiem złożenia wniosku do NFZ jest także uzyskanie pozytywnych opinii konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego.

Szpitale realizujące nowe świadczenia gwarantowane mają otrzymywać ryczałt dobowy w wysokości blisko 8,7 tys. zł. NFZ wskazuje, że finansowanie ma zapewnić gotowość personelu i infrastruktury do udzielania świadczeń kobietom w ciąży wymagającym pilnej oceny stanu zdrowia oraz organizacji dalszej opieki.

NFZ zapowiada, że podpisanie umowy z ZOZ w Wągrowcu jest pierwszym etapem wdrażania nowych świadczeń. Obecnie procedowany jest kolejny wniosek o zawarcie umowy. Kolejny kontrakt ma zostać podpisany po dostarczeniu wymaganych dokumentów i potwierdzeniu spełnienia warunków. Oddziały wojewódzkie NFZ mają monitorować zainteresowanie realizacją świadczeń i współpracować z placówkami przygotowującymi się do spełnienia wymogów.

Skala wdrożenia zdecyduje o tym, czy pokoje narodzin pozostaną rozwiązaniem punktowym, czy staną się elementem zabezpieczenia opieki okołoporodowej w powiatach bez porodówek. Prof. Ewa Wender-Ożegowska zwraca uwagę, że celem nowych rozwiązań jest bezpieczeństwo w sytuacjach nagłych.