Phubbing partnera a depresja poporodowa. Nowe badanie z udziałem polskich naukowczyń

Ignorowanie ciężarnej partnerki na rzecz smartfona (z ang. phubbing) może wiązać się z większym ryzykiem depresji poporodowej. Badanie z udziałem naukowczyń z Uniwersytetu Warszawskiego i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego pokazuje, że kluczowe było nie to, jak często mężczyzna deklarował korzystanie z telefonu, ale to, czy partnerka czuła się przez niego ignorowana.

Phubbing to sytuacja, w której jedna osoba ignoruje rozmówcę lub partnera, koncentrując uwagę na telefonie komórkowym. W relacji może być odbierany nie tylko jako rozproszenie, ale także jako brak zainteresowania, brak szacunku albo emocjonalna niedostępność.

W okresie ciąży znaczenie takich zachowań może być szczególne. Kobieta doświadcza wtedy intensywnych zmian biologicznych, psychologicznych i społecznych, a wsparcie partnera jest jednym z czynników wzmacniających poczucie bezpieczeństwa. Depresja poporodowa należy do najczęstszych zaburzeń psychicznych okresu okołoporodowego i według przywołanych danych dotyka około 17 proc. kobiet na świecie.

Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie "BMC Psychology", nie przesądza o prostym związku przyczynowo-skutkowym, pokazuje jednak, że poczucie bycia ignorowaną przez partnera korzystającego z telefonu może być jednym z czynników ryzyka. To sygnał, że w opiece okołoporodowej warto zwracać uwagę nie tylko na stan fizyczny pacjentki, ale także na jakość wsparcia, jakie otrzymuje od partnera.

Międzynarodowy zespół, w skład którego weszły także polskie badaczki - dr Małgorzata Sobol z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Agata Błachnio z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, przeprowadził badanie podłużne, czyli obserwował te same pary na kolejnych etapach ciąży i po porodzie.

Do badania zakwalifikowano 30 par zrekrutowanych w poradni ginekologicznej we Włoszech. Oceniano je trzykrotnie: w pierwszym trymestrze ciąży, w trzecim trymestrze oraz w ciągu trzech miesięcy po porodzie. Kobiety wypełniały Edynburską Skalę Depresji Poporodowej, czyli EPDS, oraz przez siedem dni prowadziły internetowe dzienniki dotyczące tego, jak odbierały phubbing partnera. Mężczyźni oceniali natomiast własne zachowania za pomocą Skali Phubbingu.

Analiza wykazała, że postrzegany przez kobiety phubbing partnera w trzecim trymestrze ciąży był dodatnio związany z nasileniem objawów depresji poporodowej. Zauważono także zależność między poczuciem bycia ignorowaną już w pierwszym trymestrze, a nasileniem objawów depresyjnych pod koniec ciąży.

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest różnica między tym, jak własne korzystanie z telefonu oceniali mężczyźni, a tym, jak ich zachowanie odbierały partnerki. Deklarowana przez mężczyzn częstość korzystania z telefonu nie była związana ani z oceną kobiet, ani z późniejszym nasileniem objawów depresji poporodowej.

Problemem nie musi być wyłącznie liczba minut spędzonych ze smartfonem, ale moment, kontekst i znaczenie, jakie partnerka przypisuje temu zachowaniu. Telefon używany w czasie rozmowy, odpoczynku, przygotowań do porodu lub w sytuacji napięcia może być odbierany jako wycofanie z relacji.

Szczególnie istotny okazał się trzeci trymestr ciąży. Autorki odnoszą ten wynik do koncepcji „gniazdowania”, czyli przygotowywania otoczenia na przyjście dziecka. W tym czasie rośnie znaczenie obecności partnera, przewidywalności i emocjonalnego wsparcia.

Końcówka ciąży to także czas, w którym wiele kobiet mierzy się ze zmianami w wyglądzie, sprawności i samopoczuciu. Zachowania partnera mogą być wtedy interpretowane bardziej wrażliwie, zwłaszcza jeśli kobieta czuje się mniej atrakcyjna albo bardziej zależna od wsparcia bliskiej osoby.

Wnioski z badania mają znaczenie dla edukacji okołoporodowej. Przygotowanie do narodzin dziecka zwykle koncentruje się na porodzie, karmieniu, pielęgnacji noworodka i organizacji opieki. Coraz wyraźniej widać jednak, że rozmowa o zdrowiu psychicznym kobiety powinna obejmować także jakość relacji i codzienne wzorce komunikacji w parze.

Badanie objęło niewielką grupę par, dlatego jego wyniki wymagają dalszej weryfikacji. Jest jednak ważnym sygnałem, że w profilaktyce zdrowia psychicznego w okresie okołoporodowym znaczenie mogą mieć także pozornie drobne zachowania: odkładanie telefonu podczas rozmowy, reagowanie na potrzeby partnerki, obecność emocjonalna i uważność.

Dla systemu opieki okołoporodowej oznacza to potrzebę szerszego spojrzenia na wsparcie kobiety. Nie chodzi wyłącznie o dostęp do świadczeń medycznych, ale także o rozpoznawanie czynników społecznych i relacyjnych, które mogą zwiększać podatność na kryzys psychiczny po porodzie. Edukacja przyszłych rodziców powinna obejmować nie tylko przygotowanie do opieki nad dzieckiem, ale również rozmowę o tym, jak partner może realnie wspierać kobietę w ciąży i połogu.