Za mało pieniędzy na profilaktykę - eksperci alarmują o niskim poziomie środków na profilaktykę zdrowotną w Polsce

Rozpoczęła się kampania społeczno-edukacyjna „TAK dla zdrowia rodziny” współorganizowana przez Medyczną Rację Stanu i Fundację Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych. Kampania objęta jest patronatem honorowym Pierwszej Damy RP Agaty Kornhauser-Dudy. Politykazdrowotna.com jest jednym z patronów medialnych.

Eksperci często podkreślają, że w Polsce wciąż za mało środków przeznaczanych jest na profilaktykę zdrowotną. Tymczasem, według szacunków, inwestycja w edukację, profilaktykę i prewencję przynosi zyski co najmniej 10-krotne. Można je będzie przeznaczyć na leczenie najbardziej potrzebujących pacjentów i finansowanie bardzo kosztownych procedur terapeutycznych – mówi dr Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii.

- Nie ma lepszych inwestycji niż te dotyczące zdrowia. Pilną konieczność koncentracji uwagi na zapobieganiu kryzysom związanym ze zdrowiem ilustruje fakt, iż edukacja prozdrowotna to zaledwie 1,5% naszych wydatków na ochronę zdrowia. Dla porównania - ponad 50% kierujemy na opiekę szpitalną, a około 10% na ambulatoryjną - wskazała prezes ZUS, z niepokojem porównując te dane.

Jak zauważa prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, w ustawie o Krajowej Strategii Onkologicznej brak jest zapisów dotyczących monitorowania profilaktyki.   

- Jest mowa o diagnostyce i leczeniu, ale gdzieś zgubiliśmy profilaktykę. To wymaga pilnej interwencji. Od 1 czerwca dostępne są szczepionki przeciw HPV, jednak odpowiedź na zaproszenie do ich wykonania trudno nazwać entuzjastyczną. Istotny postęp medycyny w profilaktyce raka szyjki macicy, to - dający pewny wynik - test w kierunku HPV. Wykonuje się go raz na 5 lat i można to zrobić w warunkach domowych. Po zakończonym pilotażu czekamy na wprowadzenie tego programu, jako badania profilaktycznego. Liczę, że nastąpi to w przyszłym roku – mówi prof. Rutkowski.

Sprawdzonym w wielu krajach pomysłem są narodowe programy eliminacji wirusa HCV.

- Nie musimy czekać na możliwość wykonania testu w kierunku HCV. Decyzja zależy od nas. Warto ją podjąć pamiętając, że w Polsce mamy pełen dostęp do skutecznego leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C, które ów wirus powoduje. Nie ze wszystkimi wirusami potrafimy sobie skutecznie radzić, ale zagrożenie HCV moglibyśmy całkowicie wyeliminować, docierając do nieświadomych nosicieli. Będziemy przypominać o tym, namawiać do wykonywania testów i apelować do decydentów o systemowe rozwiązania – mówi prof. Krzysztof Tomasiewicz, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych SPSK w Lublinie.

Od wielu lat uznani specjaliści, autorytety w dziedzinie ochrony zdrowia zabiegają o wprowadzenie do szkół „godziny dla zdrowia”, jako pełnoprawnego przedmiotu dla uczniów i przedszkolaków. Jak podkreślają eksperci, to szczególnie ważne w kraju tak szybko tyjących najmłodszych obywateli. Z apelem o udział w testach, zgłaszanie się na badania, szczepienie się i uważność dla tego, co jemy sami i czym karmimy dzieci zwracają się inicjatorki kampanii: Krystyna Wechmann, prezes Fundacji PKPO i Anna Jasińska, rzeczniczka MRS.

Zdaniem prof. Barbary Radeckiej, ordynator Kliniki Onkologii Opolskiego Centrum Onkologii - ogromny postęp diagnostyki i terapii raka piersi oraz poprawiający się z każdym rokiem dostęp do nowoczesnych metod rozpoznawania i leczenia, to szansa na odmianę losu polskich pacjentek. Rokowania mogłoby znacząco poprawić zgłaszanie się na badania przesiewowe.

- Systematycznie doganiamy Europę w dostępie do innowacyjnego leczenia. Trochę wolniej rośnie zgłaszalność na badania, pozwalające wychwycić wczesne zmiany, ale i tu widzę pewną poprawę. Znamy jednak odmiany wczesnych raków piersi, które wiążą się z poważnym ryzykiem nawrotu. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie i dostęp do nowoczesnych terapii, zapobiegających nawrotowi choroby u pacjentek z grupy takiego ryzyka. Dziś medycyna pozwala na skuteczną interwencję, w tych przypadkach i wierzę, że nasze podopieczne będą wkrótce beneficjentkami postępu nauki – zapewnia prof. Radecka.

Ekspertka apeluje do seniorek, by także po 70. Roku życia zgłaszały się na badania kontrolne piersi. Jednocześnie zwraca uwagę na konieczność dotarcia do seniorów z informacją, jak jest to ważne.

 - Niepokoi wzrost liczy zgonów seniorek spowodowanych zbyt późno rozpoznanym rakiem piersi. Mammografia powinna więc być dostępna dla kobiet 70+ - alarmuje prof. Radecka.

Prof. Mariusz Wyleżoł, kierownik warszawskiego Centrum Kompleksowego Leczenia Otyłości, zwraca uwagę na wielkie znaczenie utrzymywania prawidłowej masy ciała oraz podkreśla, że otyłość jest chorobą, która znacznie podnosi ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych.

- Otyłość zwiększa częstość występowania nowotworów złośliwych o 40 procent. W badaniu przeprowadzonym na populacji kobiet brytyjskich oceniono, że na każdy tysiąc Brytyjek, w ciągu całego życia, jeżeli panie nie będą chorowały na otyłość, 170 pań zachoruje na nowotwór złośliwy. Jeżeli te panie chorują na otyłość, będzie to dotyczyło już 270 kobiet - podał profesor.

- Jako onkolog z 40-letnim doświadczeniem klinicznym i systemowym oraz współzałożyciel Medycznej Racji Stanu będę dokładał wszelkich starań, by do szkół i przedszkoli wprowadzone zostało nauczanie o zasadach służących zachowaniu zdrowia. Kampania „Tak dla zdrowia rodziny” będzie wymagała współpracy polityków różnych opcji, nie na miesiące czy lata, ale na pokolenia – przekonuje dr Janusz Meder. Kluczowe będzie wprowadzenie systemu motywacyjnego, polegającego na nagradzaniu aktywnej postawy pacjentów i personelu medycznego, zachęcającego do badań. Lekarz rodzinny powinien być premiowany za skierowanie na test w kierunku HCV - podkreślał.

- Wiemy, że w przypadku wielu chorób cywilizacyjnych styl życia może znacząco zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia. Podobnie jest w neurologii. Unikanie używek, aktywność fizyczna, prawidłowe monitorowanie cukrzycy, nadciśnienia, pracy serca - to wszystko należy robić, by zminimalizować ryzyko udaru. W chorobach neurodegeneracyjnych, gdzie głównym czynnikiem owego ryzyka jest wiek - możemy stylem życia i właściwym leczeniem modyfikować przebieg choroby - dodał prof. Konrad Rejdak, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

- Z psychologicznego punktu widzenia warto przypominać, że namawiamy do uważności dla swego zdrowia i badań, nie po to by wykryć chorobę, lecz by ją wykluczyć lub wychwycić na tak wczesnym etapie, że możliwa jest skuteczna interwencja. Tymczasem nasz mózg potrafi sprytnie wyłączyć racjonalne myślenie. Nie dajmy się zmanipulować wygodnym wymówkom - ostrzega dr Mariola Kosowicz, kierownik Poradni Zdrowia Psychicznego NIO-PIB.

Kampanię „TAK dla zdrowia rodziny” swym patronatem medialnym objął serwis politykazdrowotna.com