Schizofrenia u dzieci i młodzieży w Polsce – nowe dane NFZ

Badacze z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum przeanalizowali dane Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) dotyczące schizofrenii u dzieci i młodzieży w Polsce. Analiza objęła ponad 9 tys. pacjentów w wieku 0–17 lat, którzy w latach 2014–2019 po raz pierwszy otrzymali diagnozę zaburzeń ze spektrum schizofrenii podczas hospitalizacji psychiatrycznej. Wyniki pokazują, że liczba nowych diagnoz pozostaje stabilna, ale coraz częściej dotyczą one młodszych pacjentów.

Zespół badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum oraz Centrum Synteza w Krakowie przeanalizował dane Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) dotyczące diagnoz psychiatrycznych u dzieci i młodzieży.

Badanie objęło ponad 9 tysięcy pacjentów w wieku 0–17 lat, którzy w latach 2014–2019 po raz pierwszy otrzymali diagnozę zaburzeń ze spektrum schizofrenii podczas hospitalizacji psychiatrycznej.

Projekt badawczy prowadził zespół kierowany przez dr hab. Wirginię Krzyściak z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Wyniki analizy zostały opublikowane w czasopiśmie „Psychiatria Polska”.

Analiza nie wykazała wzrostu liczby nowych diagnoz w badanym okresie. Według badaczy liczba przypadków schizofrenii u dzieci i młodzieży w Polsce pozostawała stabilna.

Co więcej, liczba diagnoz samej schizofrenii stopniowo nawet malała.

Badacze podkreślają jednak, że statystyki mogą odzwierciedlać nie tylko rzeczywistą sytuację zdrowotną, ale również sposób działania systemu ochrony zdrowia.

Jednym z najważniejszych wniosków z badania jest zmiana wieku diagnozowanych pacjentów.

Coraz więcej przypadków schizofrenii rozpoznaje się w młodszych grupach wiekowych, szczególnie wśród:

dzieci poniżej 12. roku życia,

13- i 14-latków.

Jednocześnie spada liczba diagnoz wśród starszych nastolatków.

Jak zaznaczyła dr hab. Wirginia Krzyściak, podobne zjawisko obserwowano wcześniej w innych krajach.

W tych państwach zmiana była wiązana przede wszystkim z wcześniejszym kierowaniem dzieci na diagnostykę psychiatryczną, a nie ze wzrostem liczby zachorowań.

Badacze analizowali trzy kategorie rozpoznań według klasyfikacji ICD-10:

schizofrenia (F20)

zaburzenie schizotypowe (F21)

zaburzenie schizoafektywne (F25)

Okazało się, że około 80 proc. przypadków stanowiła schizofrenia (F20).

Pozostałe diagnozy były stosowane znacznie rzadziej. Jak podkreślają autorzy badania, podobne proporcje obserwowano również w takich krajach jak Szwecja, Finlandia i Niemcy.

Zdaniem badaczy na sposób stawiania diagnoz może wpływać również system finansowania leczenia psychiatrycznego.

W Polsce refundacja leczenia zależy od kodu rozpoznania, który jest wpisywany w dokumentacji medycznej.

Niektóre diagnozy mogą:

ułatwiać uzasadnienie hospitalizacji,

zwiększać dostęp do refundowanych leków,

być prostsze do rozliczenia w systemie.

Ekspertka podkreśliła jednocześnie, że „to nie kwestia błędów lekarzy, lecz mechanizmów systemowych”.

Rozpoznanie schizofrenii u dziecka lub nastolatka ma duże znaczenie nie tylko medyczne, ale także społeczne.

Diagnoza może wpływać na:

funkcjonowanie w szkole,

relacje społeczne,

przyszłe leczenie psychiatryczne.

Badanie pokazało również, że koszty leczenia psychiatrycznego dzieci i młodzieży rosły, mimo że liczba hospitalizacji nie zwiększała się.

Może to oznaczać:

większą złożoność przypadków,

zmiany w finansowaniu opieki psychiatrycznej,

niedopasowanie systemu do potrzeb pacjentów.

Zdaniem autorów badania wyniki analizy są ważnym sygnałem dla decydentów odpowiedzialnych za system ochrony zdrowia psychicznego w Polsce.

Badacze wskazują kilka kluczowych kierunków zmian:

rozwój opieki środowiskowej w psychiatrii dziecięcej,

wcześniejsza diagnostyka zaburzeń psychicznych,

stosowanie nowoczesnych klasyfikacji takich jak ICD-11 i DSM-5,

powiązanie finansowania leczenia z jakością opieki, a nie tylko z kodem diagnozy.

Jak podsumowała dr hab. Wirginia Krzyściak, zmiany w systemie mogą pomóc w lepszym dopasowaniu opieki psychiatrycznej do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi w Polsce.