Forum Otyłości LUX MED: „Pacjent chce receptę, a lekarz nie widzi wskazań” – prof. Gorczyca-Głowacka o farmakoterapii otyłości. Forum Farmakoterapia Otyłości 2026 LUX MED

Prof. Iwona Gorczyca-Głowacka z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach: Leki zarejestrowane w leczeniu choroby otyłościowej wiele wnoszą w postepowanie z pacjentami z chorobą otyłościową. Jako lekarze praktycy cieszymy się, że mamy tak skuteczne narzędzie, jakimi są leki zarejestrowane w leczeniu choroby otyłościowej, które pozwalają realnie wpłynąć na masę ciała i zdrowie pacjentów. Proszę pamiętać, że ponad połowa Polaków ma nadmierną masę ciała, czyli nadwagę lub otyłość, a choroba otyłościowa dotyka 15 proc. mężczyzn i 13 proc. kobiet w naszym kraju. Z uwagi na rozpowszechnienie choroby oraz jej dramatyczne następstwa możliwość skutecznego leczenia farmakologicznego to znaczący krok naprzód.

I.G-G.: Wytyczne Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości jasno określają, kto jest kandydatem do wspomnianej terapii. Farmakoterapia nigdy nie jest jedyną metodą leczenia – pacjent musi zmieniać styl życia, podejmować aktywność fizyczną i stosować odpowiednią dietę. „Pacjent idealny” to osoba z BMI ≥30 kg/m² niezależnie od obecności schorzeń współistniejących lub BMI 27–29,9 kg/m² z przynajmniej jedną chorobą towarzyszącą, wynikającą z otyłości, jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia czy choroby układu kostno-stawowego. Kluczowe jest, aby przed włączeniem farmakoterapii w ciągu ostatnich 3–6 miesięcy pacjent podejmował działania niefarmakologiczne, które nie przyniosły oczekiwanych efektów, czyli redukcji masy ciała o co najmniej 5 proc. wyjściowej masy ciała.

Reklama

I.G-G.: „Pacjentów nieidealnych” mamy więcej niż tych w pełni współpracujących. Najważniejsze to określenie gotowości pacjenta do leczenia. Jeśli pacjent przychodzi do lekarza z powodu schorzeń kardiologicznychi i dowiaduje się o otyłości, reakcje bywają różne – od entuzjazmu po wyparcie problemu. Rolą lekarza jest rozmowa, edukacja i powracanie do tematu na kolejnych wizytach, by określić gotowość pacjenta do podjęcia terapii. W warunkach idealnych taka osoba współpracuje z dietetykiem, psychologiem czy diabetologiem, ale najczęściej w praktyce jest jeden lekarz i ewentualnie dietetyk, który ukierunkowuje pacjenta.

I.G-G.: Pacjenci obawiają się nowotworów, powrotu wyjściowej masy ciała po odstawieniu leków czy działań niepożądanych, takich jak nudności czy wymioty. Leki działają kierunkowo – zmniejszają opróżnianie żołądka, wpływają na ośrodki głodu i sytości, co czasem bywa dla pacjenta niedogodnością. U pacjenta zdeterminowanego i świadomego korzyści farmakoterapia jest dobrze tolerowana. Korzyści przewyższają ryzyko, bo redukcja masy ciała, osiągnięta dzięki farmakoterapii, przekraczająca 20 proc. wyjściowej masy ciała pozwala osiągnąć istotne cele kliniczne i terapeutyczne.

Reklama

I.G-G.: Skala problemu jest ogromna i zauważamy ją od wielu lat, we wszystkich grupach wiekowych pacjentów kardiologicznych. Dysfunkcyjna tkanka tłuszczowa działa prozapalnie i sprzyja chorobom serca i naczyń – nadciśnieniu tętniczemu, dyslipidemii i miażdżycy. Otyłość zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, a ta przyspiesza rozwój wspomnianej miażdżycy. U pacjentów z otyłością często obserwujemy też niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową lewej komory – HFpEF). Otyłość utrudnia także leczenie zabiegowe schorzeń kardiologicznych, np. przezskórną rewaskularyzację (najczęściej PCI – przezskórna interwencja wieńcowa) czy ablację zaburzeń rytmu serca.

Reklama

I.G-G.: Świadomość w środowisku medycznym wzrasta, ale nadal jest niewystarczająca. Wciąż obserwujemy brak podejmowania działań przez lekarzy praktyków. Brakuje poczucia sprawczości i odpowiedzialności za losy pacjenta. To obszar, który wymaga intensywnych działań – szkoleń, edukacji i stałego podnoszenia kwalifikacji. Chodzi o to, aby wszyscy lekarze mieli świadomość, że mają nie tylko obowiązek leczyć chorobę otyłościową, ale także realną możliwość inicjowania farmakoterapii. Problemem, który z perspektywy kardiologa jest dla mnie szczególnie palący, pozostaje inercja terapeutyczna w leczeniu hipercholesterolemii. Mimo że od lat publikowane są nowe wytyczne, organizowane są kursy i szkolenia, a my na co dzień widzimy konsekwencje tej choroby w postaci zawałów serca, udarów czy chorób naczyń obwodowych, nadal pokutuje przekonanie, że można zwlekać z rozpoczęciem leczenia.

Często spotykamy się z podejściem, że wartości docelowe cholesterolu LDL czy non-HDL nie są jeszcze osiągnięte, ale „nie jest tak źle”, więc nie ma potrzeby intensyfikacji terapii. Wokół hipercholesterolemii narosło wiele mitów, a jeszcze więcej dotyczy statyn – leków podstawowych w leczeniu dyslipidemii. Niestety, bywają one postrzegane, także przez lekarzy, jako źródło wielu dolegliwości pacjentów, co jest podejściem szkodliwym i niekorzystnym, ponieważ prowadzi do poważnych następstw. Jednocześnie trzeba podkreślić, że w tej dziedzinie dokonuje się realny postęp. Jednym z ważnych kroków była zmiana wprowadzona w maju ubiegłego roku, czyli wdrożenie badań profilaktycznych, na które od dawna czekaliśmy, a mowa o badaniu lipidogramu w bilansie sześciolatka Ich znaczenie jest ogromne – przy stosunkowo niewielkim obciążeniu systemu przynoszą bardzo dużą korzyść, ponieważ pozwalają identyfikować pacjentów z hipercholesterolemią rodzinną. To działanie ma również wymiar edukacyjny, bo stopniowo buduje świadomość wśród rodziców, dzieci i młodzieży.

Reklama

Wciąż jednak mamy bardzo dużo do zrobienia. Konieczne jest dalsze podnoszenie świadomości lekarzy zarówno w zakresie leczenia choroby otyłościowej, jak i dyslipidemii. Należy podkreślić, że jesteśmy dziś w wyjątkowym momencie rozwoju medycyny i powinniśmy z tego w pełni korzystać.news: 

I.G-G.: Mamy bardzo dużo narzędzi terapeutycznych i diagnostycznych, ale problemem pozostaje ich niewystarczające wykorzystanie. Doskonałym przykładem jest proces wdrażania lipidogramu do bilansu sześciolatka. Zalecenia dla lekarzy pediatrów są bardzo dobrze opracowane – zawierają konkretne schematy postępowania, wskazujące, co zrobić w zależności od wyniku badania, kiedy skierować pacjenta do poradni lipidowej w trybie planowym lub pilnym oraz kiedy rozszerzyć diagnostykę, także o badania rodzinne. Podobna sytuacja dotyczy dorosłych pacjentów – również w obszarze lipidologii pojawiają się nowe narzędzia, takie jak oznaczenie lipoproteiny(a), które ma duże znaczenie prognostyczne. Jeszcze niedawno brakowało jasnych wytycznych w tym zakresie, ale obecnie zostały one opracowane przez środowiska eksperckie, w tym także polskie towarzystwa naukowe. 

Reklama

Obserwujemy ogromny postęp – do gabinetów trafiają pacjenci z wynikami badań, z którymi jeszcze kilka lat temu nie mieliśmy do czynienia. To oznacza, że jako lekarze musimy umieć na nie reagować, właściwie je interpretować i prowadzić pacjenta zgodnie z aktualną wiedzą. Narzędzi jest naprawdę wiele – teraz kluczowe jest ich skuteczne wykorzystanie w codziennej praktyce.

I.G-G.: Edukacja zdrowotna powinna zaczynać się w środowiskach domowych i być kontynuowana w szkołach, a potem obejmować badania przesiewowe, np. program Moje Zdrowie. Dzięki temu pacjenci mają pełniejszą wiedzę o swoim stanie zdrowia, a lekarze łatwiej kierują leczeniem. Dostępność badań profilaktycznych i edukacja w zakresie chorób metabolicznych są kluczowe.

Reklama

I.G-G.: Priorytetem są zmiany wielokierunkowe, wykraczające poza jedną kadencję. Trzeba zacząć od edukacji zdrowotnej dzieci, badań przesiewowych, popularyzacji farmakoterapii i jej refundacji oraz ustabilizowania pozycji chirurgii metabolicznej. Podstawą jest edukacja zdrowotna, która zaczyna się bardzo wcześnie, już na etapie życia rodzinnego. To rodzice kształtują pierwsze nawyki żywieniowe dziecka, jego podejście do aktywności fizycznej i stylu życia. Następnie konieczna jest kontynuacja tej edukacji w szkołach – bez systemowej nauki o zdrowiu nie będziemy mieli zdrowych dorosłych. Kolejnym istotnym elementem są badania przesiewowe, które pozwalają wcześniej identyfikować pacjentów zagrożonych chorobą otyłościową i jej powikłaniami. Widzimy już poprawę w tym obszarze, m.in. dzięki programom profilaktycznym, które zwiększają świadomość pacjentów i ułatwiają lekarzom prowadzenie diagnostyki.

Reklama

Nie można też pominąć roli farmakoterapii, która powinna być szerzej dostępna i – co niezwykle istotne – refundowana. Wciąż pokutuje przekonanie, że otyłość można leczyć wyłącznie zmianą stylu życia, co nie zawsze jest wystarczające. Tymczasem farmakoterapia jest ważnym elementem kompleksowego leczenia i powinna być traktowana jako standard, a nie wyjątek.

Bardzo ważnym filarem leczenia choroby otyłościowej jest również chirurgia metaboliczna, która dla wielu pacjentów stanowi realną szansę na poprawę zdrowia i jakości życia. Potrzebna jest stabilizacja i rozwój programów obejmujących leczenie bariatryczne, ponieważ są one niezwykle skuteczne i w wielu przypadkach ratują życie. Tylko połączenie tych wszystkich elementów – edukacji, profilaktyki, farmakoterapii i leczenia chirurgicznego – może przynieść realną poprawę w leczeniu choroby otyłościowej w Polsce. Forum Farmakoterapia Otyłości 2026 LUX MED jest miejscem do wymiany wiedzy, rozmów o poprawie opieki nad pacjentami i zwiększeniu świadomości lekarzy w leczeniu farmakologicznym i chirurgicznym. Najbliższe spotkanie odbędzie się 28 marca w Centrum Edukacji Medycznej Grupy Lux Med, w formule hybrydowej, z udziałem praktyków i ekspertów w leczeniu otyłości.

Reklama