Główny Inspektor Sanitarny wydał komunikatu w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024. Które szczepienia będą obowiązkowe w przyszłym roku?

• Szczepienie przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu- poliomyelitis, choroba Hechoroba Heinego-Medina

Pierwsza dawka szczepień wykonywana jest u dzieci od ukończenia 12 tygodnia życia. Zmiana - w Programie Szczepień Ochronnych na rok 2023, szczepienie pierwszą dawką "od ukończenia 14 tygodnia życia".

Kalendarz szczepień obowiązkowych dla dzieci i młodzieży według wieku

W ciągu 24 godzin po urodzeniu u noworodka należy wykonać:

• Szczepienie przeciw gruźlicy – śródskórnie szczepionką BCG
• Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B) (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

W 2. miesiącu życia (od ukończenia 6 tygodnia życia dziecka) należy wykonać:

• Szczepienie przeciw zakażeniom wywołanym przez rotawirusy (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) – doustnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Drugą dawkę szczepienia podstawowego przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (Hib) typu b (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw pneumokokom (Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae - pierwsza dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego) lub – w przypadku wskazań indywidualnych – podskórnie

W 4. miesiącu życia (od ukończenia 14 tygodnia życia dziecka) należy wykonać:

• Szczepienie przeciw chorobie Hechoroba Heinego-Medina, (Ostre nagminne porażenie dziecięce- poliomyelitis) – (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

Po upływie 4 tygodni od pierwszej dawki:

• Szczepienie przeciw zakażeniom wywołanym przez rotawirusy (druga dawka szczepienia podstawowego)

Po upływie 8 tygodni od pierwszej dawki:

• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (druga dawka szczepienia podstawowego)) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (druga dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw pneumokokom (Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae - druga dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego) lub – w przypadku wskazań indywidualnych – podskórnie

W 5.–6. miesiącu życia należy wykonać:

Po upływie 4 tygodni od drugiej dawki:

• Szczepienie przeciw zakażeniom wywołanym przez rotawirusy (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – doustnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

W 6. miesiącu życia należy wykonać:

• Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B) (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

Po upływie 8 tygodni od drugiej dawki:

• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

Po upływie 8 tygodni od pierwszej dawki:

• Szczepienie przeciw chorobie Hechoroba Heinego-Medina, (Ostre nagminne porażenie dziecięce- poliomyelitis) – (druga dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

W 7. miesiącu życia (od ukończenia 6. miesiąca życia) należy wykonać:

• Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B) (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

W 2. roku życia należy wykonać:

W 13.–15. miesiącu życia (od ukończenia 12. miesiąca życia):

• Szczepienie przeciw odrze, śwince, różyczce (szczepienie podstawowe) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

W 13.–15. miesiącu życia, po upływie co najmniej 6 miesięcy od drugiej dawki:

• Szczepienie przeciw pneumokokom (Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego) lub – w przypadku wskazań indywidualnych – podskórnie

W 16.–18. miesiącu życia (od ukończenia 15. miesiąca życia):

• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (czwarta dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (czwarta dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw chorobie Hechoroba Heinego-Medina, Ostre nagminne porażenie dziecięce- poliomyelitis – (trzecia dawka szczepienia podstawowego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

Szczepienia przypominające w 6 roku życia (do ukończenia 6. roku życia):

• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (pierwsza dawka szczepienia przypominającego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw chorobie Hechoroba Heinego-Medina (Ostre nagminne porażenie dziecięce- poliomyelitis) - domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)
• Szczepienie przeciw odrze, śwince, różyczce  – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

Szczepienia przypominające w 14 roku życia (do ukończenia 14. roku życia):

• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (druga dawka szczepienia przypominającego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)


•  

Szczepienia przypominające w 19 roku życia (do ukończenia 19. roku życia):

• Szczepienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi błonicy, tężcowi, krztuścowi (trzecia dawka szczepienia przypominającego) – domięśniowo lub podskórnie (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego)

Osoby, które są przed lub po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, narządów wewnętrznych, splenektomii, albo z asplenią, z zaburzeniami czynności śledziony podlegają obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw:

1. błonicy;
2. inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;
3. inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae;
4. krztuścowi;
5. nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince);
6. odrze;
7. ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis);
8. różyczce;
9. tężcowi; 
10. wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Oobowiązkowe szczepienia przeciw pneumokokom - szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae

Obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae podlegają osoby do ukończenia 19. roku życia:

1. po urazie lub z wadą ośrodkowego układu nerwowego, przebiegającą z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego,
2. przed wszczepieniem lub po wszczepieniu implantu ślimakowego,
3. przed lub po leczeniu immunosupresyjnym lub biologicznym,
4. z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności, z nowotworami, małopłytkowością idiopatyczną, sferocytozą wrodzoną,
5. z wrodzonymi wadami serca i przewlekłymi chorobami serca,
6. z przewlekłą niewydolnością nerek lub zespołem nerczycowym,
7. z chorobami metabolicznymi, w tym cukrzycą,
8. z przewlekłymi chorobami płuc, w tym astmą – które nie były szczepione przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae.

Obowiązkowe szczepienia przeciw wirusowemu Zapaleniu Wątroby typu B (WZW typ B)

Obowiązkowym szczepieniom przeciw WZW typu B podlegają:

1. uczniowie szkół medycznych lub innych szkół prowadzących kształcenie związane z wykonywaniem zawodów w zakresie nauk medycznych lub nauk o zdrowiu, którzy nie byli szczepieni przeciw WZW typu B;
2. studenci uczelni prowadzących kształcenie na studiach na kierunkach związanych z kształceniem w zakresie nauk medycznych lub nauk o zdrowiu, którzy nie byli szczepieni przeciw WZW typu B;
3. osoby szczególnie narażone na zakażenie w wyniku styczności z osobą zakażoną WZW typu B, które nie były szczepione przeciw WZW typu B;
4. osoby zakażone wirusem zapalenia wątroby typu C;
5. osoby wykonujące zawód medyczny narażone na zakażenie, które nie były szczepione przeciw WZW typu B;
6. osoby w fazie zaawansowanej choroby nerek z filtracją kłębuszkową poniżej 30 ml/min oraz osoby dializowane; 
7. osoby przed lub po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, narządów wewnętrznych, splenektomii, albo z asplenią, z zaburzeniami czynności śledziony;
8. kobiety planujące ciążę, które nie były szczepione przeciw WZW typu B.

Obowiązkowe szczepienia przeciw ospie wietrznej 

Obowiązkowym szczepieniom przeciw ospie wietrzej podlegają:

1. dzieci i młodzież do ukończenia 19. roku życia, które nie chorowały na ospę wietrzną:
   a) z upośledzeniem odporności wrodzonym lub nabytym o wysokim ryzyku ciężkiego przebiegu choroby,
   b) przed planowanym leczeniem immunosupresyjnym lub chemioterapią;
2. dzieci i młodzież do ukończenia 19. roku życia, które nie chorowały na ospę wietrzną, z otoczenia osób określonych w pkt 1;
3. dzieci i młodzież do ukończenia 19. roku życia, które nie chorowały na ospę wietrzną, przebywające, albo zakwalifikowane do pobytu w:
   a) zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych,
   b) zakładach opiekuńczo-leczniczych,
   c) rodzinnych domach dziecka,
   d) domach dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży,
   e) domach pomocy społecznej,
   f) placówkach opiekuńczo-wychowawczych,
   g) regionalnych placówkach opiekuńczoterapeutycznych,
   h) interwencyjnych ośrodkach preadopcyjnych,
   i) żłobkach lub klubach dziecięcych.

• Osoby narażone na zakażenie błonicą, które miały styczność z chorym na błonnice są zobowiązane do poddania się szczepieniu przeciw błonicy szczepionką monowalentną przeciw błonicy (d albo D) albo szczepionką skojarzoną przeciw błonicy i tężcowi  (Td). Liczba dawek i schemat szczepienia – zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego i zaleceń lekarza. 
• Oosby narażone na zakażenie tężcem, które miały styczność z chorym na tężec są zobowiązane do poddania się szczepieniu przeciw tężcowi, szczepionką monowalentną przeciw tężcowi (T) albo szczepionką skojarzoną przeciw błonicy i tężcowi (Td) albo szczepionką przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi ze zmniejszoną zawartością komponentu krztuścowego zawierającą bezkomórkowy komponent krztuśca Tdap – w przypadku osób objętych zgodnie z częścią I. PSO obowiązkiem szczepień przeciw krztuścowi. Liczba dawek i schemat szczepienia – zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego.
• Oosby narażone na zakażenie wścieklizną, które miały styczność ze zwięrzęciem chorym na wściekliznę lub podejrzanym o zakażeniem wirusem wścieklizny, są zobowiązani do poddania się szczepieniu przeciw wściekliźnie

Wytyczne szczepień przeciw wściekliźnie:

Wytyczne dotyczą swoistego zapobiegania wściekliźnie u osób mających styczność ze zwierzęciem chorym na wściekliznę lub podejrzanym o zakażenie wirusem wścieklizny. Przedstawiono również zasady immunoprofilaktyki czynno-biernej. Kwalifikację do szczepienia szczepionką przeciw wściekliźnie przeprowadza lekarz specjalistycznej poradni chorób zakaźnych.

Swoiste zapobieganie czynne:

• szczepienia według skróconego (tj. poekspozycyjnego) schematu szczepień – liczba dawek i schemat szczepienia – zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego.

Swoiste zapobieganie czynno-bierne:

• jak wyżej,
• – jednocześnie z pierwszą dawką szczepionki podaje się swoistą immunoglobulinę ludzką przeciw wściekliźnie – 20 j.m./kg mc. Immunoglobulinę można podać do 7 dnia od podania pierwszej dawki szczepionki.

Uwaga:

Można się wstrzymać z rozpoczęciem szczepień ochronnych przeciw wściekliźnie do chwili potwierdzenia wścieklizny u zwierzęcia, o ile jest możliwe:

• przeprowadzenie badania zwierzęcia wykazującego objawy wścieklizny lub poddanie badaniu pośmiertnemu zwierzęcia podejrzanego o wściekliznę

lub

• poddanie obserwacji weterynaryjnej trwającej do 15 dni zwierzęcia podejrzanego o zakażenie, z którym osoba narażona miała styczność.

Jeżeli ponownemu narażeniu uległa osoba uprzednio już szczepiona przeciw wściekliźnie (w ramach szczepień przed lub poekspozycyjnych) podaje się tylko dawki przypominające szczepionki przeciw wściekliźnie według schematu szczepienia przypominającego – zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego. Nie należy wówczas podawać swoistej immunoglobuliny lub surowicy.

źródło: Komunikat GIS ws. Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024

Jakie są terminy obowiązkowych szczepień?

Terminy szczepień zależą od wieku dziecka.

• Noworodki (0–24h): gruźlica (BCG), WZW typu B.
• 2.–7. miesiąc życia: rotawirusy, kolejne dawki WZW B, błonica–tężec–krztusiec (DTP), Hib, pneumokoki, poliomyelitis.
• 13.–18. miesiąc życia: MMR (odra, świnka, różyczka), kolejne dawki DTP, Hib, polio, pneumokoki.
• 6., 14., 19. rok życia: dawki przypominające (DTP, polio, MMR).

Jakie roczniki szczepimy w 2025 roku?

Obowiązkowe szczepienia w 2025 roku obejmą:

• wszystkie noworodki i niemowlęta urodzone w 2025,
• dzieci w wieku 13–18 miesięcy, 6 lat, 14 lat i 19 lat (roczniki 2006, 2011, 2019 i 2024),
• młodzież i dorośli z grup ryzyka (np. studenci medycyny – WZW B, osoby po przeszczepach – pneumokoki, Hib, ospa wietrzna).

Jaki jest kalendarz szczepień przeciw odrze w Polsce?

• 1. dawka (szczepionka MMR – odra, świnka, różyczka): 13–15 miesiąc życia.
• 2. dawka (MMR): 6 rok życia.

Jakie są obowiązkowe szczepienia ochronne?

Obejmują:

• gruźlica, WZW typu B, rotawirusy, DTP (błonica, tężec, krztusiec), Hib, pneumokoki, polio, MMR (odra, świnka, różyczka), ospa wietrzna (dla wybranych grup), oraz szczepienia poekspozycyjne (błonica, tężec, wścieklizna).

Jakie zmiany wprowadzono w kalendarzu szczepień w 2024 roku?

Najważniejsza zmiana to wcześniejsze podanie pierwszej dawki szczepionki przeciw polio – od 12 tygodnia życia (wcześniej od 14 tygodnia).

Kto podlega obowiązkowym szczepieniom przeciw ospie wietrznej?

Dzieci i młodzież do 19. roku życia, które nie chorowały na ospę i są:

• w grupach ryzyka (np. planowane leczenie immunosupresyjne),
• w placówkach opiekuńczych, żłobkach, domach dziecka, DPS-ach.

Jakie są obowiązkowe szczepienia dla studentów kierunków medycznych?

Wszyscy uczniowie i studenci kierunków medycznych, którzy nie byli wcześniej szczepieni, muszą przejść obowiązkowe szczepienia przeciw WZW typu B.

Jak wyglądają szczepienia poekspozycyjne?

• Błonica: szczepionka monowalentna lub skojarzona (d, D, Td).
• Tężec: szczepionka T, Td lub Tdap (jeśli istnieje obowiązek krztuścowy).
• Wścieklizna: pełny schemat po kontakcie ze zwierzęciem zakażonym/podejrzanym, czasem z podaniem immunoglobuliny.