Gruźlica wielolekooporna to rosnący problem

Gruźlica wielolekooporna (MDR-TB) jest postacią gruźlicy, która wykazuje oporność na dwa najważniejsze leki przeciwgruźlicze i stanowi poważne wyzwanie dla działań związanych z kontrolą gruźlicy oraz wymaga skomplikowanego leczenia. Skąd wzięło się więcej zachorowań?

Spowodowane przez pandemię COVID-19 dwuletnie osłabienie kontroli nad innymi chorobami zakaźnymi oraz oporność bakterii na leczenie farmakologiczne – to najważniejsze powody, dla których do publicznej dyskusji powraca temat gruźlicy, wciąż określanej jako choroba powszechna. Wraca również, temat gruźlicy opornej na leczenia.

Oporność choroby na dwa najważniejsze leki przeciwgruźlicze: rifampicynę i izoniazyd, to duży problem w prowadzeniu terapii przeciwgruźliczej. Postawienie diagnozy gruźlicy wielolekoopornej stanowi wyzwanie przed leczącym i wymaga skomplikowanego leczenia.

Nadzieją na skuteczną terapię gruźlicy lekoopornej jest opracowany przez WHO 6-miesięczny schemat leczenia nowym lekiem – pretomanidem. Stosuje się go w połączeniu z izoniazydem i bedakiliną lub opcjonalnie moksyfloksacyną, aby szybko nie wytworzyła się odporność na ten lek.

Fundusz Medyczny na pomoc

Według estymacji World Health Organization (WHO) na świecie co roku 10,5 mln ludzi zapada na gruźlicę, przy czym ok. 3 mln w ogóle nie jest diagnozowanych i leczonych. W 2021 r. zapadalność na gruźlicę w Europie na 100 tys. osób wynosiła 7,4, przy czym np. w Grecji kształtowała się na poziomie 1,9, a z kolei w Rumunii 41,6. Szczególnym przypadkiem jest gruźlica wielolekooporna wywołana przez prątki oporne jednocześnie na dwa najważniejsze leki przeciwprątkowe, czyli rifampicynę i izoniazyd. Każdego roku na całym świecie odnotowuje się ok. 500 tys. przypadków gruźlicy wielolekoopornej.

Od września ubiegłego roku, a jest realizowany przy wsparciu Funduszu Medycznego program leczenia chorych na gruźlicę wielolekooporną, program przygotowany z założenia dla niedużej populacji pacjentów. W programie leczenia gruźlicy MRD-TB stosowany jest pretomanid i inne technologie lekowe o wysokiej innowacyjności. Z przed refundacyjnych analiz wynika, że program ten mógłby objąć kilkudziesięciu pacjentów rocznie. Według naszej wiedzy aktualnie korzysta z niego kilku chorych rocznie. Tempo włączania pacjentów, jest wolne. Co rodzi pytanie o odpowiednią konstrukcje programu. Ministerstwo Zdrowia w dyskusjach na ten temat deklaruje, że widzi przestrzeń do optymalizacji założeń programu i dysponuje odpowiednimi narzędziami, aby je skorygować.

Jak widać, zabezpieczenie lekowe w postaci wsparcia z Funduszu Medycznego i finansowania programu lekowego jest, należy podjać wyzwanie dokładniejszej diagnostyki pacjentów z oporną na leczenie gruźlicą, żeby móc o nich również zadbać i zabezpieczyć terapią.

Gruźlica stawia opór

Przyczyną powrotu dawnych chorób zakaźnych takich jak gruźlica jest chociażby zmieniająca się sytuacja geopolityczna i pojawienie się nowych szczepów znanych bakterii, które przybywają do Polski wraz z ich nosicielami z Ukrainy z powodu relokacji w wyniku wojny, jak też z pacjentami z innych stron świata. Do tego dołączył problem uchylania się od obowiązkowych szczepień dzieci i niskie stopnie wyszczepienia ludności napływowej. To te zjawiska powodują wzrost zachorowań, a mogą spowodować również zwiększenie liczby chorych na gruźlicę w przyszłości.

 Do grup, które należałoby wesprzeć edukacyjnie, ekspert zaliczył obywateli Ukrainy chroniących się przed wojną w naszym kraju, a także osoby będące nosicielami wirusa HIV i chorujące na AIDS.

Edukacja, szczepienia i poprawa barier administracyjnych w programie lekowym mają szansę spowodować, że oporność ( a nawet wielolekooporność) zostanie przełamana.