Ile kosztuje zdrowie psychiczne? Pierwszy raport o finansowaniu psychiatrii i psychoterapii w Polsce

Zdrowie psychiczne dotyczy nas wszystkich, ale czy system ochrony zdrowia nadąża za naszymi potrzebami? Fundacja Pomagam.pl i SWPS Innowacje przedstawiają pierwszy raport, który analizuje finansowanie psychiatrii i psychoterapii w Polsce oraz wskazuje na wyzwania, jakie stoją przed pacjentami i systemem opieki zdrowotnej.

Raport "Ważne słowa na P. O pieniądzach, psychoterapii i psychiatrii w Polsce" Fundacji Pomagam.pl i SWPS Innowacje to pierwsza tego typu publikacja, która porusza temat finansowania zdrowia psychicznego w Polsce.

- podkreślają Katarzyna Kulwicka i Maksymilian Bielecki z Uniwersytetu SWPS, twórcy raportu. 

Fundacja Pomagam.pl promująca kulturę dobroczynności w Polsce i na co dzień angażująca się w niesienie pomocy tym, którzy tego najbardziej potrzebują, zdecydowała się podjąć temat finansowania zdrowia psychicznego w Polsce z uwagi na gigantyczny przyrost liczby zbiórek pieniędzy w serwisie Pomagam.pl związanych ze zdrowiem psychicznym.

Z danych Pomagam.pl wynika, że na przestrzeni lat 2016-2023 udział zbiórek pieniędzy w tym serwisie związanych z hasłami takimi jak: „szpital psychiatryczny”, „psychiatra” czy „leczenie psychiatryczne” wzrósł prawie o 500%. W 2016 roku hasła powiązane z psychiatrią pojawiały się w 1 na 400 zbiórek. W 2023 roku proporcja ta wyniosła już 1:85. 

O 250% natomiast wzrósł udział internetowych zbiórek pieniędzy w kategorii psychoterapia, w której prowadzono zbiórki m.in na psychoterapię, wizyty u psychologa, czy udział w terapii grupowej. 

Problemy związane ze zdrowiem psychicznym są coraz częściej obecne w opisach zbiórek pieniędzy na platformie Pomagam.pl. Wyniki te jednoznacznie wskazują, że osoby, które zmagają się z problemami związanymi ze zdrowiem psychicznym swoim lub bliskich coraz częściej potrzebują pomocy finansowej.

Te statystyki są bardzo wyraźnym i niepokojącym sygnałem świadczącym o skali wyzwań, przed którymi stoją zarówno osoby zmagające się z problemami zdrowia psychicznego, jaki i system publicznej opieki zdrowotnej w kraju. 

Co wskazują dane? 355 460 osób w 2023 roku – zgodnie z danymi Narodowego Funduszu Zdrowia – skorzystało z finansowanej przez NFZ psychoterapii, uczestnicząc w nieco ponad 4 milionach sesji terapeutycznych (średnio około 11 sesji na pacjenta). Liczba sesji zwiększyła się aż o 69% w stosunku do 2013 roku. Analogiczne dane dla konsultacji psychologicznych to 435 600 osób oraz 2,2 miliona spotkań (wzrost aż o 145% w porównaniu z 2013 rokiem). W 2023 roku wsparcie psychiatrów uzyskało 1 259 tysięcy osób uczestniczących w 4,3 milionów wizyt (ich liczba spadła o około 3% w stosunku do 2013 roku).

Specjaliści zwracają uwagę, że w Polsce wiele osób borykających się z problemami psychicznymi musi samodzielnie pokrywać koszty pomocy psychologicznej. Dla wielu, ze względu na ograniczone środki finansowe i niedobór specjalistów, taka pomoc pozostaje poza zasięgiem. Obecnie w publicznej opiece zdrowotnej funkcjonuje 1386 placówek z dostępem do psychologa, ale średni czas oczekiwania na wizytę wynosi aż 128 dni. Różnice regionalne są ogromne – w województwie świętokrzyskim pacjenci czekają średnio 32 dni, podczas gdy w pomorskim aż 212 dni.

Wizyty w prywatnych gabinetach są dostępne szybciej, zwykle w ciągu kilku dni lub tygodni, jednak i tam widoczny jest problem przepełnienia.

Zjawisko to określane jest mianem „stomatologizacji psychiatrii i psychoterapii” – pomoc psychologiczna staje się dostępna głównie dla tych, którzy mogą sobie na nią pozwolić finansowo, a jej publiczny charakter zanika.

13,4 na 100 000 mieszkańców - tylu było w Polsce psychiatrów w 2022 roku zgodnie z danymi udostępnionymi przez Eurostat w lipcu 2024 roku. Wartość ta w ostatnich latach znacząco wzrosła – jeszcze w 2012 roku wynosiła jedynie 8,4. Na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej nadal wypadamy jednak słabo, plasując się obecnie na trzecim miejscu od końca wśród 24 krajów, dla których dostępne są odpowiednie dane na ten temat. Słabiej od nas wypadają jedynie Hiszpania i Bułgaria. 

Zgodnie z danymi Naczelnej Izby Lekarskiej w Warszawie na dzień 30 września 2024 roku w Centralnym Rejestrze Lekarzy Rzeczpospolitej Polskiej wśród osób wykonujących zawód figurowało 4664 osób ze specjalizacją z dziedziny psychiatrii oraz 563 osoby ze specjalizacją z dziedziny psychiatrii dzieci i młodzieży, co wskazywałoby na dalszy – choć dość powolny – wzrost tego wskaźnika w naszym kraju.

62,4 na 100 000 mieszkańców tyle łóżek na oddziałach opieki psychiatrycznej mieliśmy w Polsce w 2022 roku i wartość ta zbliża się do średniej Unii Europejskiej wynoszącej 71,8 na 100 tysięcy mieszkańców (zgodnie z tegoroczną publikacją Eurostatu). Warto zaznaczyć, że wskaźnik ten przyjmuje bardzo różne wartości zależnie nie tylko od poziomu zamożności danego kraju, ale też od sposobu organizacji systemu opieki zdrowotnej. Najwyższą liczbę łóżek raportują Belgia (140,7) oraz Niemcy (131,3). 

133 złote i 28 groszy tyle wynosiła średnia wartość refundacji sesji psychoterapii finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia w 2023 roku zgodnie z danymi udostępnianymi przez portal eZdrowie. Dla konsultacji psychologicznych średnia kwota refundacji wyniosła 96 złotych i 84 grosze, a dla konsultacji psychiatrycznej – 69 złotych i 50 groszy. Trzeba też podkreślić, że wartości te są znacznie niższe niż wycena analogicznych świadczeń w sektorze prywatnym. 

Raport “Ważne słowa na P. O psychoterapii, psychiatrii i pieniądzach” jest projektem zainicjowanym przez Fundację Pomagam.pl i powstał we współpracy z SWPS Innowacje. Celem raportu jest zwrócenie uwagi na wyzwania związane z finansowaniem  psychoterapii i psychiatrii w Polsce oraz aktywizacja decydentów  do działań, które przyniosą  realne zmiany na lepsze. 

Publikacja zawiera zarówno rzetelne dane liczbowe, jak i wypowiedzi czołowych ekspertek i ekspertów krajowych, nadające raportowi wyjątkowy charakter. 

Wśród ekspertów, którzy wypowiedzieli się w raporcie są: prof. dr hab. n. med. Agata Szulc (Kierownik Kliniki Psychiatrycznej Wydziału Nauki o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego), dr hab. n. społ. i dr n. med. Agnieszka Popiel (prof. Uniwersytetu SWPS, lekarz psychiatra, psychoterapeutka, superwizorka psychoterapii), dr Ewa Pragłowska (specjalistka psychologii klinicznej, psychoterapeutka (PTTPB i PTP, SITCC, EABCT) i superwizorka psychoterapii (PTTPB), prof. Piotr Gałecki (specjalista psychiatra, specjalista seksuolog, Kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii), Katarzyna Szczerbowska (dziennikarka, asystentka zdrowienia, członkini Rady ds. Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia), dr Joanna Gutral (psycholożka, psychoterapeutka, psychoedukatorka) oraz Marta Niedźwiecka (psycholożka, propagatorka nauki).

Raport można pobrać za darmo na stronie: www.pomagam.pl/zdrowie-psychiczne 

--

źródło: mat. prasowe