Czy psychiatria jest w zapaści? Śniadanie politykazdrowotna.com

- Tylko w 2022 roku w Polsce, 5108 osób popełniło samobójstwo. To oznacza, że każdego dnia skuteczną próbę samobójczą popełnia 13 osób. Od połowy lat 90, mniej więcej tyle samo osób ginęło w wypadkach komunikacyjnych - mówi w programie Śniadanie z politykazdrowotna.com, prof. dr hab. Piotr Gałecki, Konsultant Krajowy w dziedzinie psychiatrii.

Reklama

- W Europie 19% nastoletnich chłopców i dziewczyn przejawiała różne zaburzenia psychiczne z czego dominują zaburzenia depresyjne. Szacunkowa roczna utrata kapitału ludzkiego z tego tytułu to 50 mld euro, a mówimy jedynie o dzieciach i nastolatkach - mówi w programie Śniadanie z politykazdrowotna.com, dr Aleksandra Lewandowska, Konsultant Krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży

- Przy tym trzeba pamiętać, że dzieci nie funkcjonują jako samotne wyspy, a są oni osadzeni w środowiskach i systemach, w relacjach z rówieśnikami i dorosłymi...  to wiąże się jak naczynia połączone - dodaje dr Aleksandra Lewandowska.

- Warto podkreślić, że występowanie takich zaburzeń jak schizofrenia czy choroba afektywno dwubiegunowa, na całym świecie spada, z 2% do 0,5-0,6% . Zmniejszenie rozpowszechnienia tych zaburzeń wynika z zupełnie innych przyczyn niż wzrosty zaburzeń miękkich. Są to zaburzenia neurorozwojowe, w których sytuacja uległa poprawie choćby dzięki poprawie opieki okołoporodowej - mówi ekspert.

Reklama

- W mediach wybrzmiewa, że mamy kryzys psychiatrii pomimo dużych nakładów na zdrowie. Wcześniej nie odrobiliśmy zadania w zakresie międzyresortowości i międzysektorowości, a zdrowie psychiczne nie jest umieszczone tylko w obszarze ochrony zdrowia. Mówimy o rodzinie, szkole i tym, z czym się borykamy społecznie - mówiła w Śniadanie z politykazdrowotna.com,  dr Anna Depukat.

Reklama

- To co robimy to oparte jest na dobrych relacjach a zapominamy o koordynacji. W Centrach Zdrowia Psychicznego, gdzie wsparcie powinna otrzymać cała rodzina, nie pomyślano o współpracy między sobą. System docelowo może być dobry, ale nie stawialiśmy go od interwencji szkolnych czy POZ, czego wymaga 85% populacji. Wymagamy drogiego i skomplikowanego leczenia, które niweluje dalsze konsekwencje, ale ile będziemy inwestować w wysokospecjalistyczne leczenie, to nie osiągniemy efektów zdrowego systemu - mówi dr Anna Depukat.

Reklama

- Kiedy do mnie przychodzi dziecko, które przez 4 lata doświadcza przemocy, to gdyby w szkole były strategie i narzędzia radzenia sobie z problemem dziecka, to może takie dziecko nigdy by do mnie nie trafiło - mówi dr Kalina Skwarska, ordynator Oddziału Psychiatrycznego dla Młodzieży w Gdańsku. Ponadto jak zauważa dr Kalina Skwarska, "osoby, które stosują przemoc zostają bez żadnej interwencji, albo praktykowane są wśród nieskuteczne interwencje".

- W szkole należy upatrywać miejsca, które będzie pierwszą ochroną, tzw. “referencyjnością 0” zanim ta osoba młoda, może wejść do systemu zdrowia psychicznego. Opublikowaliśmy raport, który pokazywał średnią wartość oczekiwania na konsultację psychiatrii dziecięcej, ale zdajemy sobie sprawę, że to wyimkowy raport. Na same kolejki jednak ma wpływ wiele środków - mówi Dominik Kuc.

- Braki specjalistów w szkołach dotyczą 27% placówek, ale tylko 5% młodych osób w badaniu ankietowym powiedziało, że psycholog szkolny to osoba, do której zwrócimy się o pomoc - mówi Dominik Kuc.

- Bardzo poważnie traktujemy kwestię zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Jedno to kwestia profilaktyki i “Sterefy 0”, ale jest to ważne i powiązanie z tym. Przyszliśmy do ministerstwa, które musi poradzić sobie z różnymi kwestiami tj. spadający autorytet szkoły. Szkoła przestała być miejscem bezpiecznym i otwartym. Nie pogarsza się tylko zdrowie psychiczne uczennic, ale także nauczycieli oraz administracji - podkreślała wiceministra Paulina Piechna-Więckiewicz. - Przywrócenie autorytetu szkole to jedno. Druga to profilaktyka i stworzenie zespołu, który cały dzień wspomagałby ten proces. Pedagodzy, psychologowie, nauczyciele wspomagający... Musimy dbać o przywrócenie roli wychowawczej szkole - dodała.

Reklama

- Szkoła jest dużym stresorem, stąd powroty dzieci do oddziałów po okresach wakacyjnych - zauważa dr Kalina Skwarska.

- Oprócz tego, że udzielamy świadczeń medycznych mamy 3 szkoły przyszpitalne. To najlepsze laboratorium. Tam w mikroskali mamy widoczne jak to powinno być przygotowane. Tu mamy nauczycieli przygotowanych do nauczania dzieci z problemami psychiatrycznymi. To miejsce skąd wyciągać dobre praktyki jak zarządzać edukacją. Tu nie ma krzyku, nie ma przemocy. Wypuszczamy na rynek wyleczone dzieciaki, które wejdą w rynek pracy i założą rodzinę - mówi Michał Stelmański, Dyrektor Centrum Neuropsychiatrii w Zagórzu.

-W szkołach przyszpitalnych mamy mało osób w klasie. Takie są założenia tej szkoły. Ten nauczyciel może się pochylić nad każdym uczniem-pacjentem. Oceny nasze mają nie tylko kwestię sprawdzenia wiedzy, ale też terapeutyczną. Nie pozostawiamy konfliktów samych sobie i to możemy przełożyć na szkoły publiczne - mówi  dr Kalina Skwarska.

- W psychiatrii dziecięcej mamy cały obszar opieki wokół szkoły. Musimy obudzić dziecko do szkoły, wyprawić, zawieźć, potem odrobić z nim lekcję, przyprowadzić ze szkoły i zająć czas po lekcjach. To ogrom pracy, których NFZ nie widzi w wyliczeniach. On widzi pracowników umieszczonych w koszyku - psychiatrów, pielęgniarki, lekarzy. Nie dostrzega natomiast okołomedycznych działań. To cisi bohaterowie, którzy dbają choćby o to, by pacjenci mieli odrobione lekcje - mówi Michał Stelmański.

- W okresie letnim i wiosennym przyjmujemy 35 pacjentów, w okresie szkolnym do 60, a w wakacje i wiosną dalej musimy utrzymać personel. W dużych oddziałach to ogromne koszty. U nas pracuje personel na 55 pacjentów i mamy dużą trudność z rentownością oddziału. 337 zł za osobodzień to niewystarczająca kwota. Nasza poradnia sp. z o.o. dokłada pieniądze do działania oddziału - mówi  dr Kalina Skwarska.

- Chodzi nie tylko o wynagrodzenia a komfort pracy. Nie możemy pracować zgodnie z wiedzą, nie możemy ruszyć, bo wszystkie działania są określone co do minuty. To wrogi nadzór - ocenia dr Kalina Skwarska.

- Musimy stworzyć system, którzy daje narzędzia na wyjście z profilaktyką bez nadzoru NFZ. Bo tego nie ma w koszyku świadczeń gwarantowanych - mówi dr Anna Depukat.

- Jeśli nie mam ryczałtów to mogę pozwolić sobie w czynie społecznym takie projekty realizować . Ustawmy teraz, międzyresortowo, takie narzędzia, które dają szanse na uzyskanie efektu zdrowotnego - zaapelowała.