Eksperci w Sejmie: nieleczone choroby reumatyczne skracają życie. Brak finansowania z NFZ uderza w pacjentów

Kryzys w reumatologii narasta, a brak finansowania NFZ powoduje wstrzymywanie leczenia. Eksperci alarmowali w Sejmie, że ograniczony dostęp do terapii biologicznych i programów lekowych może prowadzić do skrócenia życia pacjentów reumatologicznych nawet o kilkanaście lat. Rosnąca liczba chorych i zbyt ostre kryteria kwalifikacji pogłębiają problem w polskim systemie ochrony zdrowia.

Już w lutym część placówek w Polsce zaczęła informować pacjentów o wstrzymaniu leczenia. Jak podkreśliła podczas sejmowego posiedzenia Małgorzata Ufnal, Prezes Fundacji Rheuma Active, "w lutym oficjalnie jeden ze szpitali wywiesił kartkę, na której napisał, że nie ma możliwości dalszego leczenia i przyjmowania nowych pacjentów do leczenia".

Problem nie jest jednostkowy. Prof. Zbigniew Żuber zwraca uwagę, że sytuacja wykracza poza typowe ograniczenia z końca roku:

Brak środków dotyczy nie tylko leków, ale też obsługi programów. Szpitale nie są w stanie pokrywać tych kosztów samodzielnie.

Przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia przyznają, że główną przyczyną jest niedobór finansowania. Paweł Tobiaszewski jasno wskazał:

Jednocześnie rośnie liczba pacjentów objętych programami lekowymi, co dodatkowo obciąża system. Rozszerzenie dostępu do terapii bez zwiększenia budżetu – jak podkreślono – nie jest możliwe.

Eksperci nie mają wątpliwości: brak leczenia to nie tylko spadek komfortu życia, ale realne zagrożenie. Prof. Brygida Kwiatkowska podkreśliła w Sejmie:

Dane są alarmujące:

- pacjenci z RZS żyją krócej o 7–15 lat,

- osoby z ZZSK o 8–10 lat,

- nieleczona twardzina układowa oznacza średnio 5 lat życia,

- niektóre zapalenia naczyń skracają życie do 2 lat.

Głos pacjentów również wybrzmiał mocno. Obecna w Sejmie dziennikarka Agata Młynarska pytała:

Reumatologia należy do najbardziej efektywnych kosztowo dziedzin medycyny. Pacjenci stanowią 11 proc. uczestników programów lekowych, ale generują tylko 5 proc. kosztów refundacji.

Średni koszt leczenia wynosi 16 063 zł, czyli ponad połowę mniej niż średnia dla wszystkich programów. Jak wyjaśnia prof. Brygida Kwiatkowska, wynika to z szerokiego stosowania leków bionastępczych i strategii „leczyć jak najlepiej, ale jak najtaniej”.

Jednocześnie liczba pacjentów wzrosła o 121 proc. w latach 2019–2026, osiągając ponad 47 tys. osób.

Jednym z głównych problemów są restrykcyjne kryteria kwalifikacji do programów lekowych. prof. Zbigniew Żuber wskazuje, że w Polsce leczonych jest tylko kilka procent pacjentów, podczas gdy w krajach zachodnich nawet 10–40 proc. Przykładem jest reumatoidalne zapalenie stawów, gdzie wymagany wskaźnik DAS wynosi 5,1, choć eksperci postulują obniżenie do 3,6.

Dramatyczne skutki tych ograniczeń pokazuje historia przytoczona przez Violettę Zajk:

Eksperci ostrzegają, że opóźnienie leczenia może sprawić, że pacjent „jest stracony w leczeniu”.

Specjaliści podkreślają, że wcześniejsze leczenie oznacza nie tylko lepsze rokowania, ale też oszczędności dla systemu. Ogranicza powikłania, w tym choroby sercowo-naczyniowe, oraz zmniejsza ryzyko niepełnosprawności.

Mimo to zmiany w programach są wprowadzane powoli, a ograniczony budżet nadal blokuje rozszerzenie dostępu do terapii. Problem rośnie wraz z liczbą pacjentów i bez dodatkowych środków może się pogłębiać.