Raport PTKM ujawnia wyzwania programów lekowych. Michał Chrobot: „Dane mamy, czas na decyzje”

Realizacja programów lekowych od lat obarczona jest nadmiarem biurokracji i nieprzejrzystym finansowaniem, ale coraz wyraźniej widać kierunek zmian. Szpitale, lekarze i pacjenci mówią jednym głosem: potrzebna jest prostsza, lepiej zorganizowana struktura rozliczeń. Raport Polskiego Towarzystwa Koderów Medycznych pokazuje, że dzięki technologicznym usprawnieniom i dialogowi z NFZ można realnie poprawić funkcjonowanie programów lekowych w Polsce. Oto koncept, jak tego dokonać.

Raport Polskiego Towarzystwa Koderów Medycznych (PTKM) „Programy lekowe w Polsce – wnioski z badania ankietowego” to jedna z najpełniejszych dotąd analiz wyzwań i potrzeb świadczeniodawców w zakresie kontraktowania, realizacji i finansowania programów lekowych. Zebrane w lutym i marcu 2025 roku dane, obejmujące 195 ankiet od podmiotów leczniczych, pozwoliły opisać problemy, które od lat sygnalizują dyrektorzy szpitali, klinicyści i pacjenci.

Jak podkreślił, wśród najczęściej wskazywanych barier znalazły się kwestie finansowania, nadmierna biurokracja, nieadekwatne wyceny świadczeń oraz brak możliwości rozliczenia kosztów utylizacji leków.

Zdecydowana większość badanych świadczeniodawców uznała, że system SMPT, służący do raportowania realizacji programów lekowych, jest zbyt pracochłonny i niekompatybilny z szpitalnymi systemami HIS.

Integracja z centralną platformą e-zdrowia ma być jednym z kluczowych kroków w kierunku uproszczenia rozliczeń i skrócenia czasu sprawozdawczości, na co liczą również przedstawiciele NFZ i dyrektorzy szpitali.

SMPT (System Monitorowania Programów Terapeutycznych) to informatyczny system Narodowego Funduszu Zdrowia, który służy do ewidencji, rozliczania i raportowania programów lekowych. Świadczeniodawcy wprowadzają do niego dane o pacjentach, przebiegu terapii i wykorzystaniu leków. W praktyce jednak system ten często budzi frustrację lekarzy i dyrektorów szpitali – jest zbyt biurokratyczny i nie do końca współpracuje z szpitalnymi systemami informatycznymi (HIS).

HIS (Hospital Information System, czyli Szpitalny System Informatyczny) to oprogramowanie, które wspiera zarządzanie wszystkimi procesami klinicznymi i administracyjnymi w placówkach medycznych. Obejmuje m.in. rejestrację pacjentów, prowadzenie dokumentacji medycznej, ewidencję hospitalizacji, badań i zabiegów, a także rozliczenia z NFZ oraz raportowanie danych. Brak integracji między HIS a SMPT oznacza, że personel musi ręcznie wprowadzać te same informacje do dwóch różnych systemów. To znacząco zwiększa obciążenie administracyjne i zabiera czas, który mógłby zostać poświęcony pacjentom.

Jednym z najbardziej wymownych wypowiedzi podczas debaty towarzyszącej omówieniu raportu PTKM był głos prof. Mariusza Bidzińskiego, krajowego konsultanta w dziedzinie ginekologii onkologicznej. Ekspert podkreślił realne skutki finansowe systemowych ograniczeń.

Jak wskazują autorzy raportu, NFZ refunduje wyłącznie leki faktycznie podane pacjentom, co w przypadku chorób rzadkich lub ośrodków o małej liczbie chorych oznacza ogromne straty.

To szczególnie dotkliwe dla mniejszych szpitali, które mimo ograniczonych budżetów nie mogą odmówić leczenia.

Jak podkreśliła, mimo długiego czasu oczekiwania na refundację i braku finansowania niewykorzystanych części leków - placówki nadal prowadzą programy lekowe z poczucia misji.

Z perspektywy pacjentów kluczowe jest, by programy lekowe były nie tylko zapisane w przepisach, ale realnie dostępne w każdym regionie kraju.

Dodała, że wielu pacjentów chciałoby rozpocząć leczenie wcześniej – zanim choroba się rozwinie – i liczy na stabilność finansowania programów, która dziś jest kluczowym warunkiem bezpieczeństwa.

O problemach klinicznych i administracyjnych mówiła także prof. Brygida Kwiatkowska, krajowy konsultant w dziedzinie reumatologii.

Dodała również, że zbyt sztywne kryteria włączenia i wyłączenia z programów nie pozwalają elastycznie dostosowywać terapii do indywidualnych potrzeb pacjentów.

O działaniach Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na postulaty świadczeniodawców mówiła Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami NFZ.

Dodała, że NFZ chce także wprowadzić monitoring efektywności klinicznej programów lekowych, by środki publiczne były wydawane tam, gdzie faktycznie poprawiają wyniki leczenia.

Na zakończenie konferencji dr Michał Chrobot przedstawił postulaty wynikające z raportu PTKM: zniesienie limitów finansowania programów lekowych, uproszczenie zasad rozliczania i urealnienie wycen świadczeń, a także zapewnienie dodatkowych środków przy włączaniu nowych cząsteczek do refundacji.