Innovation Day 2026. Antybiotyki ważniejsze niż amunicja. Debata o bezpieczeństwie lekowym Polski

Bezpieczeństwo lekowe Polski nie zaczyna się w fabryce farmaceutycznej ani w aptece. Zaczyna się znacznie wcześniej – w laboratoriach badawczych, na uczelniach, w zespołach naukowców oraz w systemie kształcenia nowych kadr. Podczas pierwszej debaty 8. edycji konferencji Innovation Day 2026 organizowanej przez PolitykaZdrowotna.com eksperci reprezentujący uczelnie, instytucje badawcze, Agencję Badań Medycznych, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz środowisko lekarskie dyskutowali o tym, jak budować kapitał naukowy i kadry dla bezpieczeństwa lekowego Polski oraz Europy. W centrum rozmowy znalazły się problemy niedoboru specjalistów, transferu technologii, finansowania badań, współpracy nauki z biznesem oraz odporności systemu na kryzysy geopolityczne.

Tegoroczna, ósma już edycja konferencji Innovation Day organizowanej przez PolitykaZdrowotna.com odbyła się pod hasłem „Bezpieczeństwo lekowe Polski i Europy. Nauka, medycyna, rozwój”. Wydarzenie poświęcono jednemu z najważniejszych wymiarów bezpieczeństwa zdrowotnego państwa – zdolności do zapewnienia ciągłości dostępu do leków, rozwoju badań naukowych, utrzymania potencjału produkcyjnego oraz budowania kompetentnych kadr.

Konferencję otworzył power speech Łukasza Pietrzaka, Głównego Inspektora Farmaceutycznego, zatytułowany „Bezpieczeństwo lekowe Polski i Europy jako element bezpieczeństwa zdrowotnego państwa”. Następnie odbyła się pierwsza debata pt. „Nauka I kadry. Kapitał naukowy i kadry dla bezpieczeństwa lekowego”, którą poprowadziła prof. Ewa Bulska, dyrektor Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

W debacie uczestniczyli:

prof. Ewa Krogulec, prorektor ds. rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego,

prof. Zygmunt Lalak, prorektor ds. badań Uniwersytetu Warszawskiego,

dr hab. n. med. Maciej Masłyk, prof. KUL i dyrektor Instytutu Nauk Biologicznych KUL,

dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH i prorektorka ds. nauki Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie,

Dagmara Robakowska-Hyżorek, ekspertka programu Horyzont Europa w sektorze zdrowia w NCBR,

dr inż. Zuzanna Nowak-Życzyńska, dyrektor Wydziału Nauki i Ewaluacji Agencji Badań Medycznych,

oraz

Artur Białoszewski, dyrektor Ośrodka Strategii i Analiz OIL w Warszawie i dyrektor MBA w Badaniach Klinicznych i Innowacjach Biomedycznych WUM.

Dyskusję otworzyła prof. Ewa Bulska, przywołując wydarzenie z okresu pandemii COVID-19. Przerwanie dostaw substancji czynnej API z Chin zagroziło produkcji strategicznych leków. Jak podkreśliła, o powodzeniu działań zadecydowała wiedza polskich naukowców.

Ten przykład stał się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jakie zaplecze naukowe jest niezbędne dla bezpieczeństwa lekowego kraju i jaką rolę odgrywają uczelnie, instytuty badawcze oraz laboratoria przemysłowe.

Prof. Ewa Krogulec, prorektor ds. rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego, podkreśliła, że bezpieczeństwo lekowe należy traktować jako wieloetapowy proces, którego początkiem i końcem są instytucje naukowe.

Zdaniem ekspertki bezpieczeństwo lekowe wymaga trwałego ekosystemu współpracy między uczelniami, instytutami badawczymi i przemysłem farmaceutycznym.

Jednocześnie zwróciła uwagę, że współczesne bezpieczeństwo lekowe nie jest wyłącznie domeną biologii czy chemii. Wymaga również udziału ekonomistów, prawników, specjalistów od sztucznej inteligencji i ekspertów od zarządzania.

Jednym z najmocniejszych wystąpień debaty była wypowiedź prof. Zygmunta Lalaka, prorektora ds. badań Uniwersytetu Warszawskiego.

Profesor wskazał, że podstawowym zasobem państwa w obszarze bezpieczeństwa lekowego są naukowcy.

Jak podkreślił, nowoczesne uczelnie nie powinny być postrzegane wyłącznie jako miejsca przekazywania wiedzy.

Profesor zwrócił również uwagę na konieczność budowania kosztownej infrastruktury badawczej, rozwijania transferu technologii oraz tworzenia skutecznych mechanizmów współpracy naukowców z przemysłem.

O europejskim wymiarze bezpieczeństwa lekowego mówiła Dagmara Robakowska-Hyżorek, ekspertka z Krajowego Punktu Kontaktowego programu Horyzont Europa.

Ekspertka wyjaśniła, że konkursy badawcze Komisji Europejskiej są bezpośrednią odpowiedzią na wyzwania zdrowotne, gospodarcze i geopolityczne stojące przed Europą.

Szczególne znaczenie ma obecnie Critical Medicines Act, który ma zostać wdrożony jesienią lub w przyszłym roku. Dokument ten koncentruje się na bezpieczeństwie lekowym i zwiększaniu odporności europejskich systemów ochrony zdrowia.

Dagmara Robakowska-Hyżorek zwróciła uwagę, że w programie Horyzont Europa kluczowym kryterium nie jest wyłącznie doskonałość naukowa, ale wpływ projektu na społeczeństwo.

Jak poinformowała, obecnie w obszarze zdrowia w programie Horyzont Europa działa już 110 polskich ośrodków badawczych.

Dr inż. Zuzanna Nowak-Życzyńska przedstawiła działania Agencji Badań Medycznych wspierające bezpieczeństwo lekowe Polski.

ABM finansuje niekomercyjne badania kliniczne, eksperymenty badawcze, studia podyplomowe, programy rozwojowe dla naukowców realizowane z Harvard Medical School, a także centra badań klinicznych.

Szczególne znaczenie ma utworzenie 9 ośrodków badań faz wczesnych.

ABM finansuje również produkcję leków generycznych oraz rozwój najbardziej zaawansowanych terapii opartych na technologii CAR-T.

Jednocześnie ekspertka przypomniała, że budowa bezpieczeństwa lekowego wymaga czasu.

Dr hab. n. med. Maciej Masłyk, prof. KUL, dyrektor Instytutu Nauk Biologicznych, Katedra Biologii Molekularnej, porównał proces tworzenia nowych leków do lejka, w którym z ogromnej liczby pomysłów i cząsteczek tylko nieliczne trafiają do badań klinicznych.

Zdaniem eksperta podobnie powinno wyglądać finansowanie nauki.

Profesor szczególnie mocno podkreślał rolę młodych badaczy.

Jako przykład podał wysłanie doktoranta do MD Anderson Cancer Research Institute Center w Houston, gdzie badania prowadzone są przede wszystkim przez młodych naukowców wspieranych przez doświadczonych liderów.

Perspektywę ekonomiczną przedstawiła prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prorektorka ds. nauki SGH.

Ekspertka przypomniała, że pandemia COVID-19 i wojna pokazały słabości globalnych łańcuchów dostaw.

Profesor zwróciła uwagę, że bezpieczeństwo lekowe obejmuje także kwestie dostępności informacji dla pacjentów, organizacji dystrybucji leków oraz przygotowania systemu na starzenie się społeczeństwa.

Wskazała również na znaczenie współpracy międzynarodowej i interdyscyplinarności.

Artur Białoszewski, dyrektor Ośrodka Strategii i Analiz OIL w Warszawie, Dyrektor MBA w Badaniach Klinicznych i Innowacjach Biomedycznych WUM, zwrócił uwagę na aspekt często pomijany w debatach o bezpieczeństwie lekowym – dostępność personelu medycznego.

Ekspert wskazał również na problem odpływu najlepszych naukowców do lepiej wynagradzanych sektorów rynku oraz potrzebę rozwijania kompetencji menedżerskich wśród badaczy.

W podsumowaniu debaty uczestnicy wielokrotnie wracali do kwestii współpracy między nauką a gospodarką.

Prof. Ewa Krogulec zwróciła uwagę na konieczność pogodzenia dwóch pozornie sprzecznych światów: otwartej nauki i ochrony własności intelektualnej.

Jej zdaniem kluczową rolę odgrywa tutaj wzajemne zaufanie między środowiskiem akademickim a biznesem.

Podobnie uważa prof. Maciej Masłyk.

Najmocniejsze podsumowanie debaty przedstawił Artur Białoszewski, odwołując się do doświadczeń wojny w byłej Jugosławii.

I dodał:

Pierwsza debata Innovation Day 2026 pokazała jednoznacznie, że bezpieczeństwo lekowe Polski nie zależy wyłącznie od produkcji leków. O jego poziomie decydują nauka, kadry, infrastruktura badawcza, współpraca międzynarodowa, transfer technologii, sprawne zarządzanie i zdolność do utrzymania najzdolniejszych naukowców w kraju. To właśnie od tych elementów zależy, czy Polska będzie w stanie skutecznie reagować na przyszłe kryzysy zdrowotne i geopolityczne.