Medyczny paradoks: 23 nowe terapie na liście, a dostęp do leczenia maleje

Najnowsze dane Onkoindexu publikowane przez Fundację Alivia nie pozostawiają złudzeń. Choć polska lista refundacyjna wzbogaciła się o ponad dwadzieścia nowoczesnych terapii, ogólny wskaźnik dostępności do leczenia onkologicznego spadł. Powód? Nauka ucieka systemowi i jest jeszcze dziura budżetowa w NFZ.

Mogłoby się wydawać, że 23 nowe terapie onkologiczne na listach refundacyjnych Ministerstwa Zdrowia to powód do świętowania. Jednak najnowsza aktualizacja Alivia Oncoindex – narzędzia monitorującego dostęp do nowoczesnego leczenia – przynosi chłodne otrzeźwienie. Wskaźnik, zamiast wzrosnąć, zanotował spadek z 52 do 51 punktów. To jasny sygnał: dynamika zmian, którą cieszyliśmy się w ostatnich latach, wyraźnie wyhamowała.

Obecnie Onkoindex analizuje 174 terapie lekowe zarejestrowane w Europie w ciągu ostatnich 15 lat i rekomendowane przez Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ESMO). Statystyki są bezlitosne: aż 70% zalecanych terapii jest w Polsce niedostępnych lub ograniczonych barierami, które nie mają uzasadnienia w aktualnej wiedzy medycznej.

Najbardziej drastyczny spadek odnotowano w leczeniu raka prostaty – wskaźnik runął tam z 92 do zaledwie 56 punktów. Nie oznacza to, że leki zniknęły z aptek, ale że europejskie standardy (ESMO) wprowadziły nowe, skuteczniejsze substancje, których polski system jeszcze nie zdążył „zauważyć”.

Mimo ogólnego spadku, w kilku obszarach pacjenci mogą liczyć na lepszą opiekę. Prawdziwy skok zanotowano w leczeniu raka wątroby (wzrost z 28 do 50 pkt) dzięki refundacji nowoczesnej terapii skojarzonej. Poprawiła się też sytuacja chorych na raka płuca oraz raka piersi. Powody do optymizmu mają również pacjenci hematoonkologiczni.

Nadzieje na dalszą poprawę mąci jednak kryzys finansowy w Narodowym Funduszu Zdrowia. Prognozy na 2026 rok są alarmujące – w systemie może zabraknąć nawet 23 miliardów złotych. Brak podpisanego planu finansowego i fiasko rozmów o płacach w ochronie zdrowia sprawiają, że oszczędności zaczynają uderzać bezpośrednio w pacjenta. Już teraz widać cięcia w wycenach diagnostyki (tomografia, rezonans), a eksperci obawiają się, że następna w kolejce będzie onkologia.

Coraz częściej w uzasadnieniach decyzji o braku refundacji, zamiast argumentów medycznych, pojawiają się te finansowe.