Zmiany w RDTL budzą obawy lekarzy i pacjentów. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, jak zmieni się dostęp do leków

Ratunkowy dostęp do technologii lekowych (RDTL) ma zostać zmieniony w ramach projektu ustawy o refundacji indywidualnej, przygotowanego przez Ministerstwo Zdrowia. Planowane rozwiązania wywołały obawy, że pacjenci mogą mieć trudniejszy dostęp do nierefundowanych terapii, jednak resort zdrowia przekonuje, że celem zmian jest większa przejrzystość i skuteczniejsze finansowanie leków. Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski wskazał, że nowe przepisy mają m.in. ustandaryzować procedurę RDTL, wprowadzić ocenę ekspertów i pełną elektronizację procesu.

Planowane zmiany dotyczące ratunkowego dostępu do technologii lekowych (RDTL) wzbudziły dyskusję w środowisku medycznym i wśród organizacji pacjentów. Projekt nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw został skierowany przez Ministerstwo Zdrowia do prekonsultacji.

W sprawie zmian interweniowała posłanka Danuta Jazłowiecka, która 2 lipca 2026 roku skierowała do resortu zdrowia interpelację dotyczącą przyszłości procedury RDTL. Pytała między innymi o zakres planowanych zmian oraz harmonogram ich wprowadzenia.

Odpowiedzi udzielił wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski.

Obecna procedura RDTL funkcjonuje w obecnym kształcie od 26 listopada 2020 roku. Pozwala ona na sfinansowanie leku, który nie jest standardowo finansowany ze środków publicznych, dla pacjentów, u których wykorzystano już dostępne refundowane możliwości leczenia.

Z procedury mogą korzystać określone placówki medyczne, między innymi szpitale III stopnia, placówki ogólnopolskie, onkologiczne, pulmonologiczne oraz pediatryczne.

Aby uzyskać finansowanie terapii, świadczeniodawca musi przekazać do właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) odpowiednią dokumentację, w tym opinię konsultanta wojewódzkiego lub krajowego w dziedzinie medycyny właściwej dla choroby pacjenta.

Finansowanie leków w ramach RDTL odbywa się dzięki dotacji celowej Ministra Zdrowia przekazywanej do NFZ w miesięcznych transzach.

Resort zdrowia przyznał, że dostrzega trudności związane z funkcjonowaniem obecnej procedury. Według Ministerstwa Zdrowia dotyczą one przede wszystkim roli RDTL jako rozwiązania przejściowego przed wprowadzeniem pełnej refundacji danego leku.

MZ wskazuje również na potrzebę poprawy procesu oceny składanych wniosków, w tym sprawdzenia, czy dana terapia nie może być już finansowana w ramach innego mechanizmu, szczególnie programów lekowych.

Jednocześnie ministerstwo zaznaczyło, że sygnały dotyczące braku przewidywalności decyzji oraz różnic w działaniu poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ pojawiały się jedynie sporadycznie.

Projekt ustawy o refundacji indywidualnej zakłada istotną zmianę sposobu działania RDTL.

Planowane rozwiązania obejmują między innymi:

• przygotowanie jednolitego wzoru wniosku o finansowanie terapii,
• wieloetapową ocenę składanych dokumentów,
• udział ekspertów klinicznych w procesie oceny,
• możliwość zaangażowania Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) w uzasadnionych przypadkach.

Zdaniem resortu zdrowia takie rozwiązania mają pozwolić lepiej wykorzystywać środki publiczne i kierować finansowanie do najbardziej obiecujących technologii lekowych.

Jednym z elementów planowanych zmian jest pełna elektronizacja procedury RDTL. Ministerstwo Zdrowia chce także wprowadzić obowiązek publikowania przez ministra wykazu leków finansowanych w ramach RDTL. Ma to ułatwić lekarzom i pacjentom dostęp do informacji o terapiach objętych tym mechanizmem.

Resort argumentuje, że nowe przepisy mają ograniczyć różnice w podejściu do finansowania leków pomiędzy poszczególnymi oddziałami NFZ.

W odpowiedzi na interpelację wskazano:

Ministerstwo Zdrowia poinformowało również, że obecnie nie planuje wprowadzenia możliwości odwołania się pacjenta od negatywnej decyzji dotyczącej finansowania leczenia w ramach RDTL.

Resort podkreśla jednak, że celem zmian jest zwiększenie stabilności finansowania terapii oraz ograniczenie ryzyka przerwania leczenia.

Według MZ po wprowadzeniu systemowej refundacji konkretnego leku pacjenci mają uzyskać większą pewność dostępu do terapii.

Projekt ustawy został przekazany do prekonsultacji 30 czerwca 2026 roku. W procesie uczestniczą między innymi Rzecznik Praw Pacjenta, Rada Organizacji Pacjentów działająca przy Ministrze Zdrowia, przedstawiciele rynku farmaceutycznego, organizacje szpitali, NFZ, AOTMiT oraz samorządy zawodowe.

Interesariusze mieli 14 dni na zgłoszenie uwag do proponowanych regulacji.

Jak wskazało Ministerstwo Zdrowia, celem prekonsultacji jest między innymi sprawdzenie możliwych problemów wdrożeniowych oraz ocena, czy nowe przepisy będą możliwe do zastosowania w praktyce.

Po zakończeniu tego etapu projekt ma przejść standardową ścieżkę legislacyjną, w tym konsultacje publiczne.