Zdrowy pracownik - stabilna i odporna firma. Kluczowe wnioski z pierwszego panelu Innovation Day 2025

Za nami 7. edycja Innovation Day organizowanego przez portal PolitykaZdrowotna.com. Tegoroczna edycja poruszała temat, bez którego żadna firma nie może prosperować dobrze – zdrowie psychiczne i fizyczne pracowników. Zdrowie pracowników to nie tylko kwestia indywidualnego dobrostanu, ale fundament długofalowej efektywności organizacji i stabilności gospodarki. Odpowiedzialne inwestowanie w zdrowie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne – wymaga planowania opartego na danych i długoterminowej perspektywie. Pierwszy panel tegorocznej edycji skupił się na fundamentalnym dla rynku pracy pytaniu: czy zdrowy pracownik faktycznie przekłada się na stabilność i odporność firmy oraz - czy środowisko pracy może i powinno wspierać zdrowie psychiczne i fizyczne pracownika?

W dyskusji podczas pierwszego panelu Innovation Day 7. udział wzięli:

• dr Artur Białkowski, wiceprezes zarządu Medicover, przewodniczący Rady Zdrowotnej Pracodawców RP,
• dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego
• dr Artur Drobniak, prezes Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie,
• Joanna Szyman, prezeska Centrum CBT,
• prof. Agnieszka Chłoń-Dominczak, prorektorka ds. nauki Szkoły Głównej Handlowej,
• Piotr Borys, wiceminister sportu.

Panel poprowadził Robert Feluś.

Medicover po raz dziesiąty przeanalizował dane zdrowotne blisko 600 tysięcy pracowników. Wnioski? Coraz więcej osób podejmuje aktywność fizyczną, ale nadal:

- 66 proc. pracowników nie spełnia wymogów WHO dotyczących minimalnej dawki ruchu,

- 56 proc. ma nadwagę lub otyłość – liczba ta rośnie z roku na rok,

Coraz częściej potrzebujemy też pomocy psychiatrycznej, ze względu na wzrost konsultacji o 87 proc., a to już sygnał alarmowy, a nie statystyczna ciekawostka. Tym bardziej, że zwolnienia związane ze stresem wzrosły o 63 proc.

Najmocniejsza konkluzja? Inwestycja w zdrowie pracowników opłaca się realnie i policzalnie. Pracownik objęty koordynowaną opieką medyczną ma średnio 4,2 dnia absencji, podczas gdy średnia krajowa ZUS to 10 dni. To oznacza 1650 zł oszczędności na pracownika rocznie, a jeśli wdrożono by takie systemy w całej gospodarce - nawet 28 mld zł rocznie.

Dr Małgorzata Gałązka-Sobotka zwróciła uwagę, że dobrostan pracownika to nie tylko ciało i głowa. To również zdrowie społeczne, czyli m.in.: atmosfera w pracy, poczucie sprawiedliwego wynagrodzenia, możliwość rozwoju, równowaga między życiem prywatnym a zawodowym.

Zaniedbania w tych obszarach tworzą środowisko niezdrowe, nieefektywne i prowadzące do szybkiego wypalenia. Takie organizacje tracą na absencji, rotacji i obniżonej wydajności.

Jednocześnie, jak podkreśliła Gałązka-Sobotka, pracodawca ma realny wpływ na zmianę nawyków zdrowotnych pracowników. Może wręcz „nadpisać” braki edukacji zdrowotnej wyniesione z domu czy szkoły.

Przykład? Wprowadzony w jednej z instytucji cotygodniowy masaż w godzinach pracy, który znacząco poprawił komfort i ograniczył problemy bólowe związane z pracą siedzącą.

Ekspertka podkreślała także kwestie ekonomiczne:

Dr Artur Białkowski dodał, że w programie dla osób z nadwagą i otyłością, po 12 miesiącach regularnej aktywności ból pleców - jedna z topowych przyczyn L4 - niemal zniknął.

Ten wątek podchwycił później wiceminister sportu Piotr Borys, wskazując, że brak ruchu stał się jednym z największych zagrożeń zdrowotnych dla Polaków - zarówno dzieci, jak i dorosłych, a przykład idzie z domu: otyły rodzic, to otyłe dziecko.

Joanna Szyman, prezeska Centrum CBT, podkreślała, że samo finansowanie pakietów medycznych już nie wystarcza. Organizacjom brakuje: specjalistów od zdrowia psychicznego pracujących z zarządem, osób potrafiących badać „indeks zdrowia psychicznego” firmy, ekspertów od neuroróżnorodności oraz edukatorów przygotowujących pracowników na stres i kryzysy. Potrzeba nowego, coraz bardziej znaczącego stanowiska: menedżer zdrowia psychicznego.

Z jej perspektywy to nie jest kwestia „fajnego dodatku”, lecz konieczność wynikająca z przeciążenia poradni zdrowia psychicznego. Nawet komercyjne systemy nie są w stanie przyjąć wszystkich potrzebujących na czas. Dlatego, jak przekonywała, działania trzeba przesunąć wcześniej, do miejsca, gdzie problemy powstają: do firmy.

Prof. Chłoń-Domińczak odniosła się do badań SHARE prowadzonych w całej Europie. Wynika z nich, że:

Wnioski? Dobra atmosfera i podmiotowe traktowanie pracownika to także klucz do przedłużania aktywności zawodowej całych pokoleń.

A w czasach starzejącego się polskiego społeczeństwa - to dla gospodarki kwestia fundamentalna.

Wiceminister Piotr Borys tłumaczył, dlaczego Ministerstwo Sportu tak aktywnie włącza się w temat zdrowia pracowników. Powód jest prosty: 60-70 proc. problemów zdrowotnych dałoby się rozwiązać ruchem.

A dane są alarmujące: tylko 35 proc. dorosłych Polaków spełnia minimalne normy aktywności WHO – dla przykładu w Skandynawii to 80 proc. Co więcej, 30 proc. dzieci praktycznie „nie rusza się”.

Jak zapowiada Piotr Borys, Ministerstwo Sportu przygotowuje pierwszą rządową, międzyresortową strategię rozwoju polskiego sportu i aktywności fizycznej, obejmującą m.in.: edukację sportową od przedszkola i działania w szkołach, wsparcie seniorów w aktywności, zachęty dla pracodawców (m.in. ulgi podatkowe dla aktywności pracowniczej).

Druga część dyskusji wniosła do rozmowy o zdrowiu pracowników bardzo ważny, często pomijany wątek: medycynę pracy. Dr Artur Drobniak zwrócił uwagę, że dziś wiele osób traktuje obowiązkowe badania jako biurokratyczny obowiązek, który trzeba po prostu „zaliczyć”. Tymczasem, w realiach starzejącej się aktywnego zawodowo społeczeństwa, mogą one stać się jednym z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki.

Pracownik w Polsce będzie średnio coraz starszy, co oznacza wyższe ryzyko chorób przewlekłych i onkologicznych.

Gdyby lekarze medycyny pracy mogli warunkowo dopuszczać do pracy osoby, które takich badań nie wykonały, dając im czas na nadrobienie zaległości, wiele przypadków chorób dałoby się wychwycić znacznie wcześniej.

Prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak zauważyła jednak, że nawet jeśli badania okresowe wykryją niepokojące wyniki, często nie trafiają one do lekarza rodzinnego, bo systemy informatyczne nie są ze sobą połączone. W czasach, gdy niemal wszystko możemy zapisać na IKP, jest to problem zaskakująco łatwy do rozwiązania i tym bardziej konieczny. Prosty brak integracji oznacza, że część wyników po prostu „ginie”, a pacjent sam nie zawsze potrafi odpowiednio zareagować.

Joanna Szyman przypomniała jedną z najważniejszych rzeczy, o której często zapominamy: ponad pięć milionów osób pracuje w Polsce bez umowy o pracę. To cała populacja, której badania medycyny pracy nie obejmują. A to właśnie ta grupa, pracująca w MŚP, mikrofirmach, na umowach cywilnoprawnych, stanowi większość polskiego rynku pracy. Dlatego wszelka zmiana systemowa musi mieć charakter holistyczny, a nie elitarny.

Wskazała także na przykład programu „Moje Zdrowie”, który zakłada kompleksowy przegląd zdrowotny dla każdego dorosłego co trzy lub pięć lat.

To mocna teza, ale oparta na logicznym założeniu: system nie jest w stanie finansować skutków chorób wykrywanych zbyt późno. Profilaktyka, choć kosztuje, jest w gruncie rzeczy najtańszą polityką zdrowotną.

W dyskusji pojawił się również wątek podatkowy. Jeśli państwo ma wspierać zdrowe wybory, musi to robić spójnie. Dziś woda kosztuje 23 proc. VAT, a napoje słodzone 5 proc. Jeśli mówimy, że sport ma być elementem zdrowego stylu życia, warto symbolicznie znieść VAT na usługi sportowe. To nie są drobnostki, to element szerzej rozumianej polityki zdrowotnej państwa.

W finale dyskusji padło pytanie o coś, czego nie da się wpisać ani w koszyk świadczeń, ani w tabelki excela: jak przeliczyć wartość mądrego, empatycznego lidera?

Joanna Szyman odpowiedziała jednoznacznie: da się. I nowoczesne firmy już to robią. Empatia staje się wartością strategiczną.

W świecie, w którym pracownicy boją się mówić o diagnozie onkologicznej, o wypaleniu, o ADHD - lider staje się pierwszym ogniwem systemu wsparcia.

Padło też pytanie o pracowników, którzy nie chcą wracać do biura. Motywacja do pozostania w pracy zdalnej może być objawem problemów - od depresji po wypalenie. Dlatego zamiast pytać „jak ich ściągnąć do biura”, warto zapytać „dlaczego nie chcą wracać”. Dopiero diagnoza pozwala zaplanować realne działania.

Jednocześnie dane są bezlitosne: od pandemii gwałtownie wzrosła liczba problemów z kręgosłupem. Domowe „biurka” często oznaczają kuchenne stoły, kanapy i krzesła, które nie mają nic wspólnego z ergonomią. Tymczasem powrót do biura to nie tylko kontakt społeczny, ale także powrót do środowiska pracy zaprojektowanego zgodnie z BHP.

Wiceminister sportu Piotr Borys podzielił się trafnym spostrzeżeniem w kwestii celowości pracy zdalnej. Tu istnieje też druga strona medalu: pracownik potrzebuje możliwości pracy zdalnej, ponieważ potrzebuje odpocząć od bodźców, kontaktów społecznych, stresu - to może być jego czas na regenerację i skupienie.

Paneliści wskazali na dane: 11 z 13 prób samobójczych to próby wykonywane przez mężczyzn. To grupa szczególnie zamknięta, obciążona presją aspiracji, wizerunku i kulturowego zakazu „okazywania słabości”.

Wiceminister Borys zwrócił uwagę, że chłopcy i młodzi mężczyźni często funkcjonują dziś w hermetycznym świecie presji, porównań, mediów społecznościowych, a brak wzorców i wsparcia prowadzi do trudności, które później eskalują w dorosłym życiu. Firmy muszą być świadome, że dotarcie do mężczyzn wymaga innych narzędzi i innej komunikacji.

Prof. Chłoń-Domińczak domknęła dyskusję:

Pierwszy panel Innovation Day 2025 nie pozostawił wątpliwości. Zdrowie pracowników to dziś kwestia strategiczna, ekonomiczna i społeczna. Dobrze zaprojektowana opieka zdrowotna, profilaktyka, ruch, kompetencje menedżerów zdrowia psychicznego i przyjazne środowisko pracy stają się nową infrastrukturą biznesu. Tak samo istotną, jak technologia, kapitał czy kompetencje zespołu.

W świecie, w którym rośnie liczba zwolnień, wypalenia i problemów psychicznych, a jednocześnie kurczą się zasoby pracy, troska o zdrowie pracownika staje się jednym z najważniejszych czynników przewagi konkurencyjnej. Zdrowy pracownik naprawdę oznacza stabilną firmę - i coraz częściej decyduje o tym, czy organizacja potrafi przetrwać, rozwijać się i budować odporność na wyzwania przyszłości.