Zakaz jednorazowych e-papierosów. Ministerstwa Finansów, Sprawiedliwości, rolnictwa i RCL zgłaszają poważne uwagi do projektu ustawy

Ministerstwo Zdrowia ogłosiło projekt zakazu sprzedaży jednorazowych e-papierosów – zarówno nikotynowych, jak i beznikotynowych. Nowelizacja ustawy tytoniowej wywołała falę uwag instytucji państwowych, które podnoszą wątpliwości dotyczące skuteczności i precyzji przepisów oraz wpływu na gospodarkę i zdrowie publiczne.

Ministerstwo Zdrowia opublikowało projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Zakłada on całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów, zarówno tych zawierających nikotynę, jak i płyny beznikotynowe.

Nowe regulacje obejmują także woreczki nikotynowe, które nie będą mogły zawierać aromatów innych niż tytoniowy. Na ich opakowaniach znajdzie się pełna lista składników. Za złamanie zakazów przewidziano kary do 200 tys. zł grzywny lub ograniczenie wolności.

Wśród najobszerniejszych uwag znalazły się te zgłoszone przez Ministerstwo Finansów. Resort podkreśla, że definicja papierosa elektronicznego jednorazowego użytku zaproponowana przez MZ różni się od obecnej w ustawie, która jest spójna z dyrektywą 2014/40/UE. Może to powodować problemy interpretacyjne oraz umożliwić omijanie zakazu.

Wskazano także na konieczność dostosowania ustawy o podatku akcyzowym, w tym definicji wyrobów nowatorskich oraz „innych wyrobów nikotynowych”. Resort zauważa:

Dodatkowo brakuje jednoznacznego wskazania organu nadzoru rynku, co utrudni kontrolę importu i egzekucję przepisów, dodaje resort finansów.

Z kolei Rządowe Centrum Legislacji (RCL) zgłasza uwagi dotyczące braku spójności pojęciowej oraz niepełnych wyjaśnień w uzasadnieniu projektu.

Wątpliwości budzi także rozbieżność pomiędzy przepisami a uzasadnieniem. Projekt przewiduje zakaz wprowadzania do obrotu, a nie np. „produkcji i importu”, co może osłabić skuteczność przepisów. RCL wzywa również do doprecyzowania wyjątków, w szczególności dotyczących wyrobów medycznych, oraz do zastosowania właściwej terminologii w odniesieniu do aromatów i opakowań.

Ministerstwo Sprawiedliwości również zgłosiło zastrzeżenia, zwracając uwagę na szerokość zakazu obejmującego wszystkie produkty zawierające nikotynę niebędące wyrobami tytoniowymi.

Nikotyna znajduje zastosowania jako odczynnik chemiczny w przemyśle kosmetycznym, rolnictwie czy laboratoriach. Regulacja powinna wyraźnie wskazywać na konsumpcyjny charakter produktów objętych zakazem – czytamy w uwagach do projektu.

Zupełnie inny aspekt regulacji poruszyło Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister Czesław Siekierski podkreślił, że „Polska jest trzecim producentem surowca tytoniowego w UE, a projekt ustawy może pogłębiać niestabilność dla tysięcy plantatorów i przedsiębiorców. Resort zaznacza, że problemy wynikają również z niespójnego opodatkowania – nikotyna jako substancja nie jest objęta akcyzą, w przeciwieństwie do surowca, z którego powstaje.

Ministerstwo Zdrowia nie ma jednak wątpliwości co do potrzeby radykalnych działań. Przedstawione dane są alarmujące:

Zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów ma na celu ograniczenie tej dostępności, zwłaszcza w środowisku nieletnich.

Ustawa przewiduje półroczne vacatio legis, po którym sprzedaż objętych regulacją produktów będzie jeszcze możliwa przez 6 miesięcy. Termin wejścia w życie przepisów może więc przypaść na pierwszą połowę 2026 roku, o ile proces legislacyjny zakończy się bez istotnych opóźnień lub modyfikacji.