„Cięcia siekierą zamiast skalpela” w ochronie zdrowia. Rada Zdrowia: 91% szpitali powiatowych ze stratą i 23 mld zł deficytu NFZ

- Cięcia siekierą są nadal preferowaną metodą, podczas gdy system wymaga dostosowań realizowanych skalpelem z chirurgiczną precyzją – tymi słowami ekspert Krzysztof Zdobylak ze Stowarzyszenia IFIC Polska podsumował na LinkedInie dramatyczną debatę ekspertów podczas posiedzenia Rady Zdrowia w Kancelarii Prezydenta RP. W dyskusji pojawiły się alarmujące dane: prognozowany deficyt NFZ na poziomie 23 mld zł, zadłużenie szpitali sięgające 25 mld zł oraz fakt, że aż 91 proc. szpitali powiatowych odnotowało straty finansowe. Eksperci ostrzegają, że starzenie się społeczeństwa, depopulacja i niewydolność finansowa systemu mogą doprowadzić do ograniczenia dostępu do leczenia i pogłębienia wykluczenia medycznego w wielu regionach Polski.

Posiedzenie Rady Zdrowia poświęcono omówieniu aktualnej sytuacji szpitalnictwa w Polsce oraz wpływu zmian demograficznych na organizację i finansowanie ochrony zdrowia. Spotkanie prowadzili prof. Piotr Czauderna, doradca Prezydenta RP i przewodniczący Rady Zdrowia, oraz gen. prof. Grzegorz Gielerak, członek Rady.

W debacie uczestniczyli również dr Tomasz Maciejewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, Michał Dzięgielewski, pełnomocnik Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, a także eksperci z obszaru ochrony zdrowia i demografii.

Eksperci zwracali uwagę, że obecny model ochrony zdrowia przestaje odpowiadać realiom społeczno-ekonomicznym. Polska mierzy się jednocześnie z gwałtownym starzeniem się społeczeństwa, spadkiem liczby osób w wieku produkcyjnym i postępującą depopulacją terenów wiejskich. W praktyce oznacza to coraz większe problemy z utrzymaniem dostępności świadczeń medycznych w wielu regionach kraju.

Szczególnie mocno wybrzmiało zagrożenie wykluczeniem medycznym mieszkańców mniejszych miejscowości i obszarów oddalonych od dużych centrów klinicznych. Malejąca liczba pracujących obywateli przekłada się bowiem bezpośrednio na coraz mniejszą liczbę osób odprowadzających składki zdrowotne. Dodatkowo automatyzacja pracy zmniejsza wpływy do systemu finansowanego głównie z opodatkowania wynagrodzeń.

Eksperci podkreślali, że obecny model finansowania ochrony zdrowia może w kolejnych latach utracić stabilność, jeśli państwo nie wypracuje nowych mechanizmów zabezpieczających budżet systemu.

Jednym z najważniejszych tematów dyskusji była dramatyczna sytuacja finansowa placówek medycznych. Podczas posiedzenia przedstawiono dane wskazujące, że prognozowany deficyt Narodowego Funduszu Zdrowia w 2026 roku może wynieść około 23 mld zł. Jednocześnie zadłużenie całego sektora szpitalnego sięga już około 25 mld zł.

Najbardziej alarmujące dane dotyczą szpitali powiatowych. Aż 91 proc. tych placówek odnotowało straty finansowe. Eksperci ostrzegali, że oznacza to rosnące ryzyko upadłości części szpitali i ograniczenia lokalnego dostępu do opieki zdrowotnej.

Dodatkowym problemem pozostają niezapłacone świadczenia ponadlimitowe, których wartość przekracza obecnie 4,5 mld zł. To właśnie ten mechanizm szczególnie mocno uderza w jednostki kliniczne i onkologiczne, które zmuszone są ograniczać przyjęcia planowe i przesuwać część świadczeń na późniejsze terminy.

Podczas debaty podkreślano, że problem finansowy nie jest już wyłącznie kwestią ekonomii, ale zaczyna bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów i realną dostępność leczenia.

W trakcie posiedzenia wiele miejsca poświęcono także reorganizacji oddziałów szpitalnych, szczególnie w obszarze położnictwa. Eksperci zwracali uwagę na postępującą likwidację porodówek w mniejszych miejscowościach.

W miejsce zamykanych oddziałów proponowane są punkty interwencyjne, jednak skuteczność i bezpieczeństwo takich rozwiązań pozostają przedmiotem gorącej dyskusji w środowisku medycznym. Pojawiają się bowiem pytania o czas transportu pacjentek, dostępność specjalistów oraz możliwość szybkiego reagowania w sytuacjach zagrożenia życia matki i dziecka.

Duże obawy budzi także wprowadzenie stawek degresywnych za diagnostykę obrazową i endoskopową. Mechanizm ten oznacza, że wykonywanie badań ponad określony limit staje się dla placówek coraz mniej opłacalne finansowo.

Eksperci ostrzegali, że konsekwencją może być ograniczanie liczby wykonywanych badań i wydłużenie kolejek do diagnostyki. W praktyce może to prowadzić do późniejszego wykrywania chorób i pogorszenia skuteczności leczenia, szczególnie w przypadku pacjentów onkologicznych.

Uczestnicy posiedzenia podkreślali, że obecna sytuacja wymaga nie tylko doraźnych działań finansowych, ale przede wszystkim stworzenia długofalowego planu naprawy całego systemu ochrony zdrowia.

Eksperci wskazywali, że bez głębokich zmian organizacyjnych kolejne dotacje budżetowe mogą okazać się niewystarczające do utrzymania wydolności polskiego szpitalnictwa.

Podczas posiedzenia przewodniczący Rady Zdrowia prof. Piotr Czauderna wręczył również powołania dla dwóch nowych członków gremium: Wojciecha Łuczaja oraz Wojciecha Zawalskiego.

Obecnie w pracach Rady Zdrowia uczestniczy 26 ekspertów reprezentujących różne dziedziny związane z ochroną zdrowia i organizacją systemu medycznego.

Do przebiegu debaty odniósł się także na swoim profilu na LinkedInie Krzysztof Zdobylak, doświadczony menedżer projektów transformacyjnych i strategicznych, który uczestniczył w posiedzeniu Rady Zdrowia przy Prezydencie RP.

W swojej obszernej analizie zwrócił uwagę, że system ochrony zdrowia nie nadąża za wyzwaniami demograficznymi i organizacyjnymi, a wdrażanie koniecznych reform odbywa się bez odpowiedniego przygotowania.

Krzysztof Zdobylak podkreślił:

Ekspert bardzo krytycznie ocenił sposób przeprowadzania zmian w ochronie zdrowia i wskazał na brak precyzyjnego planowania reform:

Następnie szczegółowo opisał najważniejsze problemy organizacyjne systemu:

W swojej wypowiedzi zwrócił także uwagę na brak jasno określonych priorytetów i przeciągające się reformy:

Krzysztof Zdobylak bardzo mocno zaakcentował również problem komunikacji między decydentami a społeczeństwem:

Na zakończenie podkreślił, że mimo licznych problemów eksperci pracują nad rozwiązaniami:

Posiedzenie Rady Zdrowia pokazało, że Polska wchodzi w okres wyjątkowo trudnych wyzwań demograficznych i finansowych. Starzenie się społeczeństwa, malejąca liczba płatników składek, rosnące zadłużenie szpitali oraz pogarszająca się dostępność świadczeń zaczynają tworzyć systemowy kryzys.

Eksperci nie mają wątpliwości, że bez odważnych decyzji politycznych i kompleksowej reformy organizacyjnej dalsze funkcjonowanie części placówek medycznych może zostać zagrożone. Coraz wyraźniej widać również, że przyszłość polskiego systemu ochrony zdrowia będzie zależała nie tylko od wysokości finansowania, ale także od jakości zarządzania, precyzji reform i umiejętności przewidywania skutków zmian demograficznych.