Formularzy szpitalnych dla uchodźców nie trzeba tłumaczyć

Ukraiński pacjent powinien przed zabiegiem w szpitalu podpisać zgodę jego wykonanie. Warto byłoby taki formularz zgody przetłumaczyć na język ukraiński, ale nie ma takiego wymogu. Jeśli pacjent nie rozumie, co zawiera ten dokument, warto byłoby, aby ktoś na przykład medyk czy przyjaciel wytłumaczył mu o co chodzi, aby świadomie mógł się podpisać pod zgodą.

Do polskiego systemu ochrony zdrowia trafia coraz więcej ukraińskich pacjentów. Według danych Straży Granicznej na dzień 5 maja 2022 polską granicę przekroczyło już 3,2 mln uchodźców. Gros z nich zostało w Polsce. Są to głównie kobiety i dzieci, ale wśród uciekinierów przed zawieruchą wojenną znajdują się także osoby starsze. Część tych osób jest zmuszona do skorzystania z pomocy medycznej a nawet z zabiegów medycznych. Tu pojawia się problem.

Formularz nie jest dokumentem urzędowym

Przed każdą operacją w Polsce pacjent, o ile jest przytomny, musi wyrazić świadomą zgodę na zabieg, tak wynika z art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Podpisując zgodę, musi zaakceptować fakt, że zabieg może się wiązać z skutkami ubocznymi czy ewentualnymi powikłaniami. Większość uchodźców nie zna języka polskiego, w szpitalach brakuje tłumaczy i personel medyczny ma kłopot z odebraniem świadomej akceptacji decyzji na temat operacji od chorego. Dotyczy to głównie zabiegów planowych, ponieważ w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia pacjenta można działać bez pisemnej zgody.

Lekarze i pielęgniarki ze szpitali wskazują (anonimowo), że często nie wiedzą czy zgodę na operację planową powinni przedstawić pacjentowi po ukraińsku czy może powinna ona zostać przetłumaczona z języka polskiego na ukraiński przez tłumacza przysięgłego.

-Przede wszystkim, informacja przedstawiona pacjentowi z Ukrainy musi być dla niego zrozumiała  bo tylko tak może wyrazić świadomą zgodę na planowy zabieg medyczny. Jeżeli pacjent nie rozumie po polsku, to należy przedstawić mu informację w języku dla niego zrozumiałym- wskazuje Radosław Tymiński, radca prawny i specjalista ds. prawa medycznego. 

Podkreśla, że w obecnym stanie prawnym można to osiągnąć poprzez dwa, alternatywne działania. Po pierwsze szpital może przetłumaczyć formularz zgody na język ukraiński i uzyskać podpis pod tym formularzem od pacjenta z Ukrainy – Tłumaczenia nie musi dokonywać tłumacz przysięgły, ponieważ zgoda nie jest dokumentem urzędowym a ma jedynie znaczenie dowodowe- wskazuje Radosław Tymiński.

Drugą metodą jest posłużenie się formularzem zgody w języku polskim i uzyskanie podpisu pod tym formularzem od pacjenta z Ukrainy z zaznaczeniem w dokumentacji medycznej i na zgodzie, że była przetłumaczona na język zrozumiały dla pacjenta np. ukraiński lub rosyjski przez określoną osobę. Radosław Tymiński podkreśla, że może to być np. przyjaciel pacjenta, inny członek personelu medycznego, tłumacz.

Pouczenie w pełni zrozumiałe

Kluczowy jest zatem fakt zrozumienia przez pacjenta ukraińskiego tego z czym wiąże się zabieg, bez względu na to, w jakim języku został sporządzony formularz- Ważne jest to, aby pacjent udzielał zgody, będąc w pełni świadomy także w zakresie informacji przekazywanych mu przez lekarza. Nie powinno bowiem budzić żadnych wątpliwości to, czy treść przekazywanych informacji, w tym pouczenia, była dla pacjenta w pełni zrozumiała. Także odpowiedzialność jest tutaj ukształtowana na zasadach ogólnych.- zauważa Sebastian Sikorski, adwokat i specjalista ds. prawa medycznego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. 

Odbieranie świadomej zgody to problem głównie  personelu szpitalnego, gdyż przychodni raczej on nie dotyczy.

- My nie wykonujemy zabiegów. Dopiero jak zaczną się szczepienia dzieci ukraińskich, wówczas będziemy musieli takowe zgody odbierać. Na razie jednak uchodźcy nie zgłaszają się z tym do nas z tym- mówi Tomasz Zieliński, lekarz rodzinny z Lublina i wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, obywatele Ukrainy uciekający przed wojną, zostali uprawnieni do opieki medycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na takiej zasadzie jak Polacy. W ustawie określono jedynie dwa wyjątki od powyższej zasady. Zgodnie z nimi uchodźca z Ukrainy nie ma prawa do leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, a także nie ma prawa do podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej.

Takie same prawa jak Polacy

Stąd też Ukraińcom przysługują wszelkie prawa pacjenckie przewidziane ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w tym świadome wyrażanie zgody na zabieg. Ciekawe jest w tym kontekście pytanie o to, kto ponosi odpowiedzialność za skutki uboczne operacji, gdy ukraiński pacjent wyraził na nią zgodę, a gdy okaże się, że coś poszło nie tak, to przyzna, że nic nie rozumiał

-Tu się nie da jednoznacznie rozstrzygnąć. Odpowiedzialność w tym konkretnym przypadku zależy od sytuacji. Uważam, że jak podpisze po polsku i powie, że nie zrozumiał, to jest to dobry materiał na proces- podsumowuje Radosław Tymiński.

Polecamy także: